Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność" odgrywa istotną rolę w historii i bieżącym funkcjonowaniu Kopalni i Zakładów Przetwórstwa Siarki "Siarkopol" w Tarnobrzegu. Jego działalność obejmuje nie tylko obronę praw pracowniczych, ale także aktywne uczestnictwo w życiu społecznym i gospodarczym regionu.
Geneza i symbolika NSZZ "Solidarność" w "Siarkopolu"
Pomysł utworzenia związku zawodowego w "Siarkopolu" zrodził się na przełomie 1980 i 1981 roku. Projekt sztandaru, będącego ważnym symbolem organizacji, został zlecony Zofii Maślak z wydziału G-III, działaczce "Solidarności". 12 marca 1981 roku Komisja Przedsiębiorstwa (KP) zatwierdziła projekt sztandaru oraz koszt jego wykonania, a sama jego realizacja przypadła Marii Żmudzińskiej z Opatowa. Zorganizowaniem zbiórki pieniężnej na ten cel zajęli się przewodniczący komisji kopalnianych, zakładowych, wydziałowych oraz wszyscy delegaci. Zebrana suma znacznie przewyższyła koszt wykonania sztandaru, a pozostałe środki zostały przekazane na cele społeczne, takie jak budowa kościoła na osiedlu Serbinów w Tarnobrzegu, renowacja pomnika św. Barbary i budowa kapliczki, pomnik "Jędrusiów" oraz pomnik ofiar Czerwca 1956 w Poznaniu.
Kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Tarnobrzegu - Serbinowie powstał dzięki zaangażowaniu "Solidarności", która już 9 grudnia 1980 roku osiągnęła porozumienie z wojewodą tarnobrzeskim, uzyskując zgodę na budowę wielu obiektów sakralnych.
Sztandar Komisji Przedsiębiorstwa NSZZ "S" Kopalni i Zakładów Przetwórstwa Siarki "Siarkopol" Tarnobrzeg ma bogatą symbolikę. Awers, wykonany na żółtym tle symbolizującym polski przemysł wydobycia i przetwórstwa siarki, zawiera czerwony napis NSZZ "Solidarność" oraz czarny napis "Siarkopol - Tarnobrzeg". Czerwona liczba 1980 w prawym górnym rogu upamiętnia rok powstania Związku.
Rewers sztandaru, w kolorze zielono-czarnym symbolizującym barwy górnicze, zawiera w złotym wieńcu laurowym czarne godło górnicze - skrzyżowany młot żelazny (perlik) i klin żelazny (żelazko). Pod godłem widnieje złoty napis "Szczęść Boże". Całość zdobią złote zdobienia i frędzle.
Po wprowadzeniu stanu wojennego sztandar został ukryty i przechowany przez Mariana Antończyka, a następnie przez przeora Wawrzyńca Wawro w klasztorze Ojców Dominikanów. Sztandar powrócił do zakładu w 1989 roku.
W dniu 7 czerwca 1981 roku sztandar poświęcił biskup Ignacy Tokarczuk podczas Mszy świętej w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Ojców Dominikanów w Tarnobrzegu.
Działalność i cele statutowe
Poczet sztandarowy "Solidarności" Siarkopolu Tarnobrzeg aktywnie uczestniczy w ważnych uroczystościach, w tym w konsekracji księdza Edwarda Frankowskiego na biskupa pomocniczego diecezji przemyskiej w 1989 roku, w Mszy świętej w kościele świętej Barbary w dniu święta Górników oraz w dorocznej pielgrzymce górników na Jasną Górę. Związek bierze udział w licznych uroczystościach związkowych, narodowych i religijnych.
Głównym celem związku jest obrona interesów zawodowych pracowników, ich praw i godności. Wśród kluczowych zadań statutowych znajdują się:
- Ochrona interesów materialnych, socjalnych i kulturalnych członków oraz ich rodzin, a także niezrzeszonych pracowników spółki.
- Zabezpieczenie praw pracowniczych w zakresie wykonywanej pracy zawodowej, wynagrodzenia, warunków socjalno-bytowych oraz bezpieczeństwa i higieny pracy.
- Harmonizowanie działań spółki z interesami pracowników.
- Umacnianie rodziny oraz ochrona życia rodzinnego.
- Umacnianie demokratyzacji, praworządności, sprawiedliwości społecznej, koleżeńskiej solidarności w stosunkach międzyludzkich, kształtowanie etyki zawodowej i sumiennego stosunku do obowiązków pracowniczych.
- Stworzenie pracownikom warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i adaptacji społeczno-zawodowej młodym pracownikom.
- Udział w kształtowaniu i realizacji zadań społeczno-gospodarczych spółki.
Wyzwania i dialog społeczny
W ostatnich latach Kopalnie i Zakłady Chemiczne Siarki "Siarkopol" S.A. w Grzybowie, należące do Grupy Azoty, stanęły w obliczu trudnej sytuacji finansowej. W dniu 28 listopada 2024 roku odbyło się posiedzenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Dialogu Społecznego w Kielcach poświęcone tej kwestii oraz planowanym zwolnieniom grupowym. Spotkaniu przewodniczyła Marszałek Województwa Świętokrzyskiego Renata Janik.
Związki zawodowe, w tym NSZZ "Solidarność", podjęły próbę wynegocjowania programu dobrowolnych odejść, jednak rozmowy te okazały się trudne. Prezydium WRDS w Kielcach zapowiedziało dalszą dyskusję nad sytuacją "Siarkopolu" na posiedzeniu plenarnym w dniu 17 grudnia.
Podczas debaty w Wojewódzkiej Radzie Dialogu Społecznego, która odbyła się 11 marca, dyskutowano nad przyszłością kopalni Grupy Azoty Siarkopol w Grzybowie. Związkowcy alarmowali o zagrożeniach dla funkcjonowania zakładu, wynikających m.in. z wyczerpywania się obecnego złoża siarki w Osieku. Podkreślano konieczność uruchomienia nowego złoża w Rudnikach koło Połańca, co jest kluczowe dla zachowania miejsc pracy i dalszego funkcjonowania zakładu.
Przewodniczący Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ "Solidarność" w grzybowskim "Siarkopolu", Paweł Dendera, zaznaczył, że obecne złoża wystarczą na maksymalnie 5 lat. Podkreślił również strategiczne znaczenie siarki dla przemysłu obronnego, nawozowego i spożywczego, a także jej rosnące znaczenie w nowoczesnych technologiach energetycznych.
Związkowcy wyrazili zaniepokojenie pominięciem "Siarkopolu" w procesie inwestycyjnym Grupy Azoty i w aktualizacji jej strategii rozwoju na lata 2025-2030. Apelują o włączenie zakładu do katalogu spółek korzystających ze środków na inwestycje.
Eksperci zwracali uwagę na fakt, że około 97% światowej siarki pochodzi z odsiarczania ropy naftowej i gazu, co w przyszłości, w związku z ograniczaniem wykorzystania paliw kopalnych, może prowadzić do kurczenia się tego źródła. Wzrośnie tym samym znaczenie naturalnych złóż siarki.
Podkreślano, że uzyskanie koncesji na wydobycie surowców w Polsce to proces długotrwały, trwający nawet kilkanaście lat, dlatego kluczowe jest niezwłoczne podejmowanie decyzji inwestycyjnych.
Strona społeczna przedstawiła postulaty dotyczące uznania złoża Rudniki za strategiczne, wpisania siarki rodzimej do katalogu surowców krytycznych, zabezpieczenia finansowania inwestycji oraz uwzględnienia projektu w strategii Grupy Azoty. Realizacja inwestycji mogłaby wzmocnić niezależność surowcową Polski, ograniczyć ryzyko importu oraz zapewnić stabilne warunki dla rozwoju przemysłu chemicznego i nawozowego.
Przedstawiciel zarządu Grupy Azoty zadeklarował, że temat inwestycji w złoże Rudniki będzie przedmiotem dalszych analiz i rozmów.
Wojewódzka Rada Dialogu Społecznego przyjęła wspólne stanowisko w sprawie Zakładów Chemicznych Siarki "Siarkopol", apelując o natychmiastowe działania ratujące polski przemysł siarkowy. Rada postuluje uznanie siarki rodzimej za surowiec strategiczny i krytyczny oraz niezwłoczne wydanie decyzji umożliwiających eksploatację nowego złoża "Rudniki".
Struktura i dialog branżowy
W ramach dialogu branżowego, od listopada 1998 do marca 2002 roku działał Zespół Trójstronny ds. Restrukturyzacji Górnictwa i Przetwórstwa Siarki. Następnie, pod rozszerzoną nazwą Zespół Trójstronny ds. Społeczno-Gospodarczych, Restrukturyzacji Górnictwa i Przetwórstwa Siarki, a od 2012 roku jako Zespół Trójstronny ds. [...]. Celem powołania Zespołu jest kontynuowanie trójstronnego dialogu sektorowego dla godzenia interesów stron przy realizacji rządowego programu restrukturyzacji górnictwa i przetwórstwa siarki, w celu zachowania pokoju społecznego.
Strona rządowa w Zespole Trójstronnym reprezentowana jest przez przedstawicieli ministerstw aktywów państwowych, rozwoju i technologii, rodziny, pracy i polityki społecznej, finansów, klimatu i środowiska, Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Agencji Rozwoju Przemysłu S.A.
W latach 2003-2006 przeprowadzono konsolidację przedsiębiorstw siarkowych: Kopalni Siarki „Machów”, Kopalni Siarki „Grzybów” oraz Przedsiębiorstwa Rekultywacji Terenów Górniczych „Jeziórko”. Aktualnie trwają prace nad zakończeniem likwidacji, rekultywacji i zabezpieczeń zakładów górniczych Kopalni Siarki Machów S.A. do końca 2013 roku.
Dialog branżowy prowadzony jest również poza Zespołem Trójstronnym, a członkowie Zespołu biorą udział w dialogu społecznym na szczeblu lokalnym i regionalnym.
Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Pracowników Górnictwa I Przetwórstwa Siarki Grupa Azoty Kopalnie I Zakłady Chemiczne Siarki "SIARKOPOL" S.A. Grzybów, zarejestrowany w 2002 roku, specjalizuje się w obszarze organizacji i związków zawodowych, głównie w branży organizacji branżowych i zawodowych. Biuro główne znajduje się w Grzybowie, województwo świętokrzyskie.
tags: #niezalezny #samorzadny #zwiazek #zawodowy #przetworstwa #siarki