Mianowanie asesorów sądowych w Polsce: procedury i kontrowersje

Krajowa Rada Sądownictwa miała nie tylko prawo, ale obowiązek sprawdzenia czy warunki formalne wynikające z ustawy zostały spełnione przed mianowaniem asesorów. Obowiązkiem Ministra Sprawiedliwości, przed wręczeniem aktów mianowania, było zweryfikowanie czy każdy z kandydatów spełnia łącznie wszystkie te przesłanki.

Stan zdrowia, pozwalający na wykonywanie obowiązków sędziego, o którym mowa w art.61 § 1 pkt.4 usp obejmuje zarówno zdrowie fizyczne jak i psychiczne. Szczegółowy zakres i sposób przeprowadzania badań lekarskich i psychologicznych kandydatów do objęcia urzędu sędziego (odpowiednio stosowany do kandydatów na asesorów), kwalifikacje lekarzy i psychologów uprawnionych do przeprowadzania takich badań i wydawania zaświadczeń, a także termin wykorzystania zaświadczeń, reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 19 września 2014r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych kandydatów do objęcia urzędu sędziego, stosowane odpowiednio do kandydatów na asesorów sądowych. Wynika z niego, że badanie stanu zdrowia kandydata na asesora obejmuje ogólną ocenę stanu zdrowia, ze szczególnym uwzględnieniem układu nerwowego i stanu psychicznego. Badania psychologiczne kandydata obejmują wywiad bezpośredni i obserwację kandydata, z zastosowaniem narzędzi diagnostycznych.

Lekarzem uprawnionym do przeprowadzenia badań i wystawienia stosownego zaświadczenia jest lekarz, który został wpisany do rejestru lekarzy przeprowadzających badania profilaktyczne, prowadzonego na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 229 § 8 Kodeksu pracy i ma prawo wykonywania zawodu oraz co najmniej pięcioletni staż pracy w zawodzie. Psychologiem uprawnionym jest natomiast psycholog, który został wpisany do rejestru prowadzonego przez komendanta wojewódzkiego Policji na podstawie art. 15c ust. 2 ustawy o broni i amunicji.

Schemat procedury mianowania asesorów sądowych

Uwzględniając powyższe przepisy oraz art.15 ustawy z 11 maja 2017r. o zmianie ustawy o KSSiP i usp, będący przepisem przejściowym regulującym procedurę sporządzania i ogłaszania listy klasyfikacyjnej oraz tryb wyboru stanowisk przez kandydatów na asesorów sądowych, nie wyłącza stosowania ww. przepisów określających materialnoprawne przesłanki powołania na stanowisko asesora. Nie można zgodzić się z twierdzeniem, że w przypadku kandydatów na asesorów sądowych (którzy ukończyli aplikację w KSSiP) ustawodawca wyłączył konieczność wykazania zdolności do pełnienia obowiązków sędziego, gdyż uznał, że wystarczy wykazanie takiej zdolności w chwili rozpoczynania aplikacji sędziowskiej (pogląd Wiceministra Ł.Piebiaka). Taka teza w żadnym razie nie wynika z powołanego art. 15 ust.5, który reguluje obowiązek przedstawiania zaświadczenia o stanie zdrowia do chwili dokonywania wyboru stanowiska asesora sądowego przez kandydatów będących referendarzami sądowymi i asystentami sędziów, którzy nie ukończyli aplikacji i w latach 2011- 2016 zdali egzamin sędziowski. Twierdzenie, że przepis ten jednocześnie wyłącza obowiązek przedstawiania zaświadczeń o stanie zdrowia osób, które ukończyły aplikację w KSSiP, jest całkowicie nieuprawnione.

Niezależnie od powyższego poważne wątpliwości budzi uznanie przez Ministra Sprawiedliwości, że art.15 zawiera materialnoprawną podstawę dopuszczalności mianowania asesorami osób, które nie ukończyły żadnej aplikacji w KSSiP, a przez to nie spełniają przesłanki z art. Art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z 11 maja 2017r. o zmianie ustawy o KSSiP i usp określa tryb, przy zastosowaniu którego, Dyrektor KSSiP sporządza i ogłasza w BIP listę klasyfikacyjną kandydatów na stanowisko asesora sądowego i wskazuje, że na listę tę wpisuje się poza aplikantami KSSiP, którzy zdali egzamin sędziowski, także referendarzy sądowych i asystentów sędziów, którzy w latach 2011-2016 zdali egzamin sędziowski, choć nie ukończyli aplikacji w KSSiP.

„Wyobrażamy sobie, że później sądzi nas osoba, która ma depresję lub inne problemy psychologiczne bądź psychiczne. Czy może nas sądzić osoba niezdolna do wykonywania obowiązków orzeczniczych? Kiedy idziecie państwo na stację benzynową kupić hot doga, to sprzedawca ma zaświadczenie lekarskie, które pozwala mu tego hot doga sprzedać. Jak można sobie wyobrazić sytuację, że wielomilionowe spory będzie rozstrzygać osoba, o której nie wiemy, czy jest zdolna do pełnienia tej funkcji? Czy taki sędzia daje rękojmię nieskazitelnego charakteru?”

Konferencja prasowa 31 października. Od lewej: W. Żurek, S. Pałka. - Oczywiście mamy sytuację pogarszających się sądowych wyników w całej Polsce. W Sądzie Okręgowym w Warszawie liczba załatwień na sędziego rosła, ale wynik całego sądu spadał.

Informuję, że 13 października 2017 roku Minister Sprawiedliwości przesłał do Krajowej Rady Sądownictwa listę nowo mianowanych asesorów sądowych. W związku z tym 18 października 2017 r. zebrało się Prezydium Rady, które ustaliło, że przesłane dokumenty zawierają jedynie imienną listę asesorów. Nie zostały dołączone wszystkie dokumenty, a mianowicie: informacja z Krajowego Rejestru Karnego i informacja od właściwego komendanta wojewódzkiego Policji albo Komendanta Stołecznego Policji na temat każdego z mianowanych asesorów sądowych oraz wniosek o powierzenie pełnienia obowiązków sędziego. Zgodnie z nowymi przepisami, w ciągu miesiąca od dnia przekazania kompletu dokumentów, Rada może wyrazić sprzeciw wobec pełnienia przez asesorów sądowych obowiązków sędziego. Ponadto, postępowanie w tej sprawie powinno się odbywać za pośrednictwem systemu komputerowego nadzorowanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Jednak do dzisiaj, w systemie tym nie udostępniono Radzie żadnych dokumentów, niezbędnych do rozpatrzenia kandydatur asesorów sądowych.

Minister Sprawiedliwości, który zaatakował KRS oskarżając ją o działanie wbrew interesowi społecznemu, wcześniej się nie wypowiadał. A miał szansę - z mocy konstytucji jest członkiem Krajowej Rady Sądownictwa.

Infografika przedstawiająca spadek wyników pracy sądów

tags: #mateusz #mianowany #krs

Popularne posty: