Przebywanie na urlopie co do zasady wyklucza możliwość świadczenia pracy. Pracownik korzysta wówczas z dni wolnych, które w całości może przeznaczyć na realizację własnych potrzeb. Czy powyższa reguła dotyczy także urlopu rodzicielskiego? Okazuje się, że Kodeks pracy przewiduje w tym zakresie szczególne rozwiązanie i urlop rodzicielski można łączyć z pracą.
Urlop rodzicielski - co warto wiedzieć?
Urlop rodzicielski jest formą odpłatnego urlopu przysługującego w związku z urodzeniem się dziecka. Nie należy jednak mylić go z urlopem macierzyńskim ani urlopem ojcowskim, ponieważ są to zupełnie odmienne od siebie instytucje. Urlop rodzicielski jest zawsze urlopem dobrowolnym - zarówno ojciec, jak i matka dziecka nie muszą więc z niego korzystać lub mogą to zrobić w mniejszym wymiarze niż ten gwarantowany przepisami prawa pracy.
Zgodnie z treścią art. 182.1a Kodeksu pracy po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego albo zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego pracownik ma prawo do urlopu rodzicielskiego w wymiarze do:
- 41 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
- 43 tygodni - w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie.
Każdemu z pracowników - rodziców dziecka przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego z wyżej podanego wymiaru. Prawa tego nie można przenieść na drugiego z pracowników - rodziców dziecka.
Urlop rodzicielski przysługuje tak naprawdę łącznie obojgu rodzicom dziecka. Ważne jest również to, że zarówno matka, jak i ojciec dziecka mogą korzystać z niego równocześnie. W takim przypadku łączny wymiar urlopu rodzicielskiego nie może przekraczać wymiaru, o którym mowa była wcześniej.
W okresie pobierania przez jednego z rodziców dziecka zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego drugi rodzic może korzystać z urlopu rodzicielskiego. W takim przypadku łączny wymiar urlopu rodzicielskiego i okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego nie może przekraczać wymiaru, o którym mowa powyżej.
Łączenie urlopu rodzicielskiego z pracą u tego samego pracodawcy
Podstawowym celem każdego urlopu rodzicielskiego jest umożliwienie sprawowania wychowania i opieki nad dzieckiem. Tego rodzaju urlop nie musi jednak oznaczać rezygnacji z pracy, ponieważ obowiązujące przepisy pozwalają na łączenie go z zatrudnieniem.
Pracownik może łączyć korzystanie z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. W takim przypadku urlopu rodzicielskiego udziela się na pozostałą część wymiaru czasu pracy.
Podjęcie pracy następuje na wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej składany przez pracownika w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem wykonywania pracy. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika, chyba że nie jest to możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. O przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku pracodawca informuje pracownika w postaci papierowej lub elektronicznej w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 1821e § 1-2 k.p.).
W przypadku łączenia urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy (art. 1821f § 1 k.p.), wymiar urlopu rodzicielskiego ulega wydłużeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy wykonywanej przez pracownika w trakcie korzystania z urlopu lub jego części, nie dłużej jednak niż do:
- 82 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie (art. 180 § 1 pkt 1),
- 86 tygodni - w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie (art. 180 § 1 pkt 2-5).
W przypadku łączenia przez pracownika (art. 1821f § 11 k.p.) posiadającego zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. „Za życiem”, korzystania z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy, wymiar urlopu rodzicielskiego ulega wydłużeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy wykonywanej przez pracownika w trakcie korzystania z urlopu lub jego części, nie dłużej jednak niż do:
- 130 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie (art. 180 § 1 pkt 1),
- 134 tygodni - w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie.
Ważne jest, że pracodawca nie jest związany wnioskiem zatrudnionego, stąd ma możliwość odmowy jego przyjęcia. W tej sytuacji zatrudniony będzie musiał wybrać - albo korzysta z przysługującego mu urlopu rodzicielskiego, albo wraca do pracy na dotychczasowych warunkach i rezygnuje z urlopu.
Wniosek o podjęcie pracy podczas urlopu rodzicielskiego
Aby podjęcie pracy na część etatu było w ogóle możliwe, pracownik musi złożyć pracodawcy wniosek w sprawie łączenia pracy z urlopem rodzicielskim w ustawowym terminie, tj. nie krótszym niż 21 dni przed planowanym rozpoczęciem wykonywania pracy (zob. art. 182 (1e) §2 k.p.).
Wniosek, o którym mowa w art. 182 (1e) §2 Kodeksu pracy, o łączenie przez pracownika korzystania z urlopu rodzicielskiego lub jego części z wykonywaniem pracy w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu zawiera:
- Imię i nazwisko pracownika;
- Określenie wymiaru czasu pracy;
- Wskazanie okresu, w którym pracownik zamierza łączyć korzystanie z urlopu rodzicielskiego lub jego części z wykonywaniem pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy;
- Oświadczenie pracownika o zamiarze połączenia części urlopu rodzicielskiego powstałej w wyniku proporcjonalnego wydłużenia tego urlopu z pracą w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy, z określeniem wymiaru czasu pracy, albo o braku takiego zamiaru.
Mimo że to pracownik jest zobowiązany do określenia wymiaru czasu pracy, pracodawca nie jest zobowiązany do uwzględnienia żądań swojego podwładnego. To na zatrudniającym ciąży bowiem obowiązek ustalenia dokładnego rozkładu czasu pracy w poszczególnych dniach i tygodniach, tak aby dana osoba nie pracowała więcej niż przy zatrudnieniu na 1/2 etatu.
Wynagrodzenie i zasiłek macierzyński podczas pracy na 1/2 etatu
W przypadku łączenia przez pracownika korzystania z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu, wysokość pobieranego przez nią zasiłku macierzyńskiego ulegnie zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu świadczonej pracy (art. 31 ust. 4a ustawy zasiłkowej). Tylko po rezygnacji z urlopu rodzicielskiego pracownica straci prawo do zasiłku macierzyńskiego od następnego dnia po zakończeniu wykorzystanej części tego urlopu.
Wynagrodzenie za pracę ustalone w stałej miesięcznej wysokości (m.in. wynagrodzenie zasadnicze, dodatek stażowy, funkcyjny, specjalny lub stała premia regulaminowa) należy odpowiednio pomniejszyć w przypadku nieprzepracowania pełnego miesiąca (spowodowane m.in. niezdolnością do pracy, wezwaniem pracownika do sądu jako świadka, okresem wyczekiwania na prawo do świadczeń chorobowych, nawiązaniem lub ustaniem stosunku pracy w trakcie miesiąca).
Zasady pomniejszania stałego miesięcznego wynagrodzenia uregulowane zostały w par. 11 i 12 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy, zwane dalej rozporządzeniem o wynagradzaniu (Dz. U. z 2017 r. poz. 927). Rozporządzenie wprowadza dwie metody pomniejszania stałego miesięcznego wynagrodzenia.
Przykład:
Pracownica w wieku 27 lat, zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, bezpośrednio po urlopie macierzyńskim korzystać będzie z urlopu rodzicielskiego w wymiarze 32 tygodni przypadającym od 22 marca do 31 października 2025 r. Pracownica złożyła wniosek o możliwość wykonywania pracy na 1/2 etatu przez cały okres trwania urlopu rodzicielskiego. Pracodawca wniosek uwzględnił. Pracownica wynagradzana jest stałą stawką miesięcznego wynagrodzenia w wysokości 5 500 zł.
- Wydłużenie okresu trwania urlopu rodzicielskiego: 32 tygodnie x 1/2 etatu : (1-1/2 etatu) = 32 tygodnie.
- Wysokość wynagrodzenia za marzec: 5 500 zł : 30 dni = 183,33 zł. 183,33 zł x 21 dni urlopu macierzyńskiego = 3 849,93 zł. 5 500 zł - 3 849,93 zł = 1 650,07 zł. 1 650,07 zł x 1/2 etatu = 825,04 zł.
- W kolejnych pełnych miesiącach wynagrodzenie wyniesie: 2 750 zł (5 500 zł x 1/2 etatu).
- Wysokość zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego: Od 22 marca do 31 października 2025 r. (32 tygodnie) pracownica ma prawo do zasiłku macierzyńskiego w wysokości 70% ustalonej podstawy.
- Zasiłek macierzyński za okres urlopu macierzyńskiego od 1 do 21 marca: [5 500 zł - (5 500 zł x 13,71%)] = 5 500 zł - 754,05 zł = 4 745,95 zł. 4 745,95 zł : 30 dni = 158,20 zł. 158,20 zł x 21 dni = 3 322,20 zł.
- Dzienna stawka zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego od 22 marca: 158,20 zł x 70% = 110,74 zł. 110,74 zł x 1/2 etatu = 55,37 zł.
- Łączna kwota zasiłku macierzyńskiego w marcu: [3 322,20 zł + (55,37 zł x 10 dni)] = 3 875,90 zł.
Praca na Urlopie Rodzicielskim - Jak OBLICZYĆ Wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca?
Łączenie urlopu rodzicielskiego z pracą u innego pracodawcy
Przepisy prawa pracy dopuszczają możliwość łączenia wykorzystywania urlopu rodzicielskiego z pracą na rzecz innej firmy. Rodzic ma prawo dorobić sobie, realizując obowiązki na rzecz innego pracodawcy (tego, który nie udzielił urlopu związanego z wychowywaniem dziecka). Co ważne, nie obowiązuje tutaj zasada ograniczonego wymiaru etatu - pracownik przebywający na urlopie rodzicielskim może świadczyć pracę na rzecz innego podmiotu w dowolnym wymiarze etatowym (np. na ¾ etatu lub na cały etat).
Jedyną potencjalną przeszkodą, która może się tutaj pojawić, jest zakaz konkurencji podpisany u pierwotnego pracodawcy. Jeśli pracownik jest związany takim postanowieniem, to nie wolno mu podjąć dodatkowego zatrudnienia, nawet gdy nie korzysta z urlopu rodzicielskiego.
Pamiętajmy jednak, że łączenie urlopu rodzicielskiego z pracą na rzecz innego pracodawcy nigdy nie spowoduje wydłużenia takiego urlopu (jak ma to miejsce w sytuacji łączenia urlopu z pracą u tego samego pracodawcy).
Podsumowanie
Urlop rodzicielski może być łączony z pracą zarówno u dotychczasowego pracodawcy, jak i w całkowicie innej firmie. W tym pierwszym przypadku wymagane jest jednak złożenie stosownego wniosku do pracodawcy i uzyskanie jego zgody na połączenie urlopu z pracą. Dodatkowo świadczenie pracy może odbywać się wówczas w ograniczonym wymiarze czasu pracy, tj. na nie więcej niż 1/2 etatu.
tags: #powrot #do #praca #na #urlop #macierzynski