Kwestia stawki podatku od towarów i usług (VAT) dla odpadów jest złożona i zależy od prawidłowego zaklasyfikowania danego odpadu zgodnie z Polską Klasyfikacją Wyrobów i Usług (PKWiU) oraz od charakteru czynności wykonywanej w ramach obrotu odpadami.
Podstawową stawką podatku VAT jest stawka 23%. Jednakże, dla określonych towarów i usług, ustawodawca przewidział stawki obniżone. W załączniku nr 3 do ustawy o VAT znajduje się wykaz towarów i usług opodatkowanych stawką podatku w wysokości 8%.
Klasyfikacja odpadów i stawka VAT
Prawidłowe przyporządkowanie stawki podatku VAT jest uzależnione od właściwego określenia danej czynności oraz odpowiedniego kodu klasyfikacji PKWiU. W przypadku obrotu odpadami może być zastosowana stawka 23%, 8%, a także zasada „odwrotnego obciążenia”.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Obrót odpadami podlega opodatkowaniu wówczas, kiedy będzie miał charakter odpłatny.
Ustawa o VAT przewiduje zastosowanie obniżonej stawki 8% (załącznik nr 3, poz. od 143 do 151) do następujących czynności związanych z gospodarką odpadami:
- 38.11.1 Usługi związane ze zbieraniem odpadów innych niż niebezpieczne nadających się do recyklingu,
- 38.11.2 Usługi związane ze zbieraniem odpadów innych niż niebezpieczne nienadających się do recyklingu,
- 38.11.6 Usługi związane z infrastrukturą przeznaczoną do przemieszczania odpadów innych niż niebezpieczne,
- 38.12.1 Usługi związane ze zbieraniem odpadów niebezpiecznych,
- 38.12.30.0 Usługi związane z infrastrukturą przeznaczoną do przemieszczania odpadów niebezpiecznych nadających się do recyklingu,
- 38.21.10.0 Usługi związane z obróbką odpadów innych niż niebezpieczne w celu ich ostatecznego usunięcia,
- 38.21.2 Usługi związane z usuwaniem odpadów innych niż niebezpieczne,
- 38.22.19.0 Usługi związane z przetwarzaniem pozostałych odpadów niebezpiecznych,
- ex 38.22.2 Usługi związane z unieszkodliwianiem odpadów promieniotwórczych i pozostałych odpadów niebezpiecznych, z wyłączeniem usług zagospodarowania odpadów promieniotwórczych (ponownego przetwarzania paliw i odpadów) (PKWiU ex 38.22.21.0).
Jak widać z powyższych pozycji załącznika do ustawy, prawidłowe przypisanie danej czynności do odpowiedniego kodu klasyfikacji PKWiU jest niezbędne, aby właściwie przyporządkować stawkę podatku.
Warto zaznaczyć, że kod odpadu 20 01 25, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów, odnosi się do "olejów jadalnych". Zużyte oleje jadalne powstające w gospodarstwach domowych lub w wyniku np. gastronomii, mogą podlegać specyficznym zasadom klasyfikacji i opodatkowania.
Dyrektywa Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS) z 8 lipca 2024 r. wskazuje, że w przypadku wytwarzania zużytych olejów jadalnych, powinny one być klasyfikowane zgodnie z katalogiem odpadów pod odpowiednim kodem. W przypadku zastosowania olejów jadalnych do celów przemysłowych i powstających z nich odpadów, powinny one być klasyfikowane zgodnie z katalogiem odpadów pod innym kodem niż 20 01 25.
W przypadku trudności w zdefiniowaniu usług lub klasyfikacji odpadów, Gmina powinna zwrócić się do Urzędu Statystycznego w celu wydania wiążącej interpretacji.
Reverse Charge w obrocie odpadami
Podatnicy VAT nabywający towary wyszczególnione w załączniku nr 11 do ustawy o VAT od innych podatników (niekorzystających ze zwolnienia z VAT w Polsce) mają obowiązek rozliczania tego typu dostaw za pomocą tzw. samonaliczenia (metodą tzw. reverse charge) podatku VAT. Inaczej mówiąc, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 7 ustawy o VAT to nabywca, a nie dostawca obowiązkowo rozlicza podatek należny wynikający z transakcji (jednocześnie wykazując podatek naliczony).
Dostawy następujących odpadów podlegają obowiązkowemu rozliczeniu przez nabywcę (załącznik nr 11 do ustawy poz. od 30 do 33 i poz. 36):
- odpady szklane (PKWiU 38.11.51.0);
- odpady z papieru i tektury (PKWiU 38.11.52.0);
- pozostałe odpady gumowe (PKWiU 38.11.54.0);
- odpady z tworzyw sztucznych (PKWiU 38.11.55.0);
- odpady i braki ogniw i akumulatorów elektrycznych; zużyte ogniwa i baterie galwaniczne oraz akumulatory elektryczne (PKWiU 38.12.27).
Tak więc, jak opisano powyżej, czynności związane z obrotem odpadami mogą być opodatkowane zarówno stawką podstawową, obniżoną i na zasadzie „odwrotnego obciążenia”.
Usługi związane z gospodarką odpadami a stawka VAT
W przypadku usług związanych z gospodarką odpadami, stawka VAT może wynosić 8% dla określonych czynności. Kluczowe znaczenie ma tutaj prawidłowa klasyfikacja usługi zgodnie z Polską Klasyfikacją Wyrobów i Usług (PKWiU).
DKIS w interpretacji z 8 lipca 2024 r. uznał, że usługa świadczona przez Spółkę na rzecz Gminy, obejmująca odbiór odpadów komunalnych oraz organizację i prowadzenie PSZOK, jest świadczeniem kompleksowym. Bazując na opisie i dokumentach, DKIS sklasyfikował tę usługę w kategorii PKWiU 38.11.2 „usługi związane ze zbieraniem odpadów innych niż niebezpieczne, nienadających się do recyklingu”. Usługi te zostały wymienione w poz. 28 załącznika nr 3 do ustawy o VAT, stanowiącym wykaz towarów i usług opodatkowanych stawką podatku w wysokości 8%.
Podobnie, inne usługi związane ze zbieraniem, przetwarzaniem i unieszkodliwianiem odpadów, a także odzyskiem surowców, mogą podlegać obniżonej stawce VAT w wysokości 8%, pod warunkiem prawidłowego przypisania ich do odpowiedniego kodu PKWiU.
Przykładowo, usługi związane ze zbieraniem odpadów komunalnych innych niż niebezpieczne, nadających się lub nienadających się do recyklingu, są opodatkowane stawką 8% (poz. 143 i 144 załącznika nr 3). Również usługi związane z infrastrukturą przeznaczoną do przemieszczania odpadów innych niż niebezpieczne (poz. 145) oraz usługi związane ze zbieraniem odpadów niebezpiecznych (poz. 146) podlegają tej stawce.
Usługi związane z obróbką odpadów innych niż niebezpieczne w celu ich ostatecznego usunięcia (poz. 148), usługi związane z usuwaniem odpadów innych niż niebezpieczne (poz. 149), a także usługi związane z przetwarzaniem (poz. 150) i unieszkodliwianiem (poz. 151) odpadów niebezpiecznych również korzystają z 8% stawki VAT.
W przypadku wątpliwości co do klasyfikacji konkretnego rodzaju odpadu lub świadczonej usługi, zaleca się kontakt z Krajową Informacją Skarbową lub zasięgnięcie porady specjalisty ds. podatków.
Warto również pamiętać o definicji odpadów zawartej w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Jako odpady traktuje się każdą substancję lub przedmiot, gdy posiadacz odpadu się go pozbywa, zamierza się pozbyć lub jest zobowiązany do pozbycia się posiadanego odpadu. Do kategorii odpadów zalicza się m.in.: pozostałości z produkcji lub konsumpcji, produkty nieodpowiadające wymaganiom jakościowym, produkty, których termin przydatności do użycia upłynął, substancje lub przedmioty, które zostały rozlane, rozsypane, zgubione lub uległy innemu zdarzeniu losowemu, substancje lub przedmioty zanieczyszczone lub zabrudzone w wyniku planowych działań, przedmioty lub ich części nienadające się do użytku, substancje, które nie spełniają już należycie swojej funkcji, pozostałości z procesów przemysłowych, pozostałości z procesów usuwania zanieczyszczeń, pozostałości z obróbki skrawaniem lub wykańczania, pozostałości z wydobywania lub przetwarzania surowców, podrobione lub zafałszowane substancje lub przedmioty, wszelkie substancje lub przedmioty, których użycie zostało prawnie zakazane, substancje lub przedmioty, dla których posiadacz nie znajduje już dalszego zastosowania, zanieczyszczone substancje powstające podczas rekultywacji gleby i ziemi, wszelkie substancje lub przedmioty, które nie zostały uwzględnione w powyższych kategoriach.
Wyjaśnienie zarządzania odpadami niebezpiecznymi
Podsumowując, stawka VAT dla odpadu o kodzie 20 01 25, czyli dla olejów jadalnych, może być różna w zależności od specyfiki sytuacji. W przypadku odpadów komunalnych pochodzących z gospodarstw domowych, mogą obowiązywać specyficzne przepisy. W przypadku zastosowań przemysłowych, konieczna jest dokładna klasyfikacja zgodnie z PKWiU i odpowiednie zastosowanie stawki VAT, która najczęściej wynosi 8% dla usług związanych z gospodarką odpadami, lub w niektórych przypadkach 23% lub zasada reverse charge.
tags: #kod #odpadu #20 #01 #25 #stawka