Chociaż nowoczesne rozwiązania technologiczne pozwalają zautomatyzować wiele procesów w firmach, to praca w księgowości dalej stanowi domenę ludzi. W tym artykule dowiecie się, czym jest księgowość, poznacie jej rodzaje i dowiecie się, jak wygląda praca w księgowości.
Księgowość stanowi nieodłączny element funkcjonowania każdego przedsiębiorstwa. Tworzy tysiące miejsc pracy dla osób z wiedzą na temat ekonomii i aspektów prawnych związanych z prowadzeniem firmy. Rozpoczęcie kariery w zawodzie księgowego wymaga lat wytrwałej edukacji, a potem zdobywania doświadczenia na niższych stanowiskach, aby stopniowo piąć się w górę.
Czym jest księgowość?
Skoro czytacie ten artykuł, na pewno zastanawiacie się, czym jest księgowość. Pojęcie to obejmuje podstawowe działania prowadzone w ramach szeroko pojętej rachunkowości. Zapewnia liczbowe ujęcie wszelkich procesów gospodarczych oraz wyników finansowych danej jednostki. Dzięki temu pozwala zachować pełną przejrzystość w funkcjonowaniu biznesu.
Jak wygląda praca w księgowości?
Czym konkretnie zajmuje się specjalista ds. księgowości? Do jego obowiązków należy przede wszystkim prowadzenie rachunkowości, czyli odpowiednia analiza przychodów i wydatków. Zwykle oznacza to regularne przeprowadzanie obliczeń matematycznych, które pomagają wyznaczać dokładne kwoty. Oprócz tego księgowi dysponują środkami pieniężnymi przedsiębiorstwa. Z uwagi na fakt, że właściciele firm nie zawsze mają pełną wiedzę na temat budżetu, konsultują oni swoje decyzje z ekspertami od księgowości. Nierzadko właśnie od ich decyzji zależą dalsze kroki podejmowane przez ludzi na wyższych stanowiskach. Stale sprawdzają oni bowiem zgodność poszczególnych operacji z planami finansowymi i kontrolują rzetelność dokumentacji.
Trzeba nadmienić, że wspomnianymi zadaniami nie zajmuje się wyłącznie jedna osoba. Większe biznesy zawsze organizują duże działy, w których o prowadzenie księgowości dbają zespoły ludzi z wykształceniem w tej dziedzinie. Najczęściej główny księgowy zarządza pracą asystentów znających jedynie podstawy księgowości i najważniejsze przepisy. Ustawa o rachunkowości dokładnie określa powinności głównego księgowego.
Praca księgowej to codzienna żonglerka liczbami, dokumentami i przepisami. Dla jednych monotonna i nużąca, dla innych pełna wyzwań i wymagająca analitycznego myślenia. Klienci przesyłają dokumenty, pytania i prośby o pilne wyjaśnienia. Nie brakuje też wiadomości z Urzędu Skarbowego czy ZUS. Księguje się faktury i inne dokumenty, sprawdza poprawność deklaracji VAT, PIT czy CIT, wysyła raporty i zestawienia do klientów. Nie jest to jednak wyłącznie praca biurowa. Czasem trzeba zadzwonić do klienta, by dopytać o niejasne dokumenty, albo skontaktować się z urzędnikiem, gdy pojawi się jakaś wątpliwość. Zwykle trzeba także znaleźć czas na nieprzewidziane sytuacje i rozwiązywanie bieżących problemów. Może się zdarzyć, że klient zapomniał przesłać faktury sprzed kilku miesięcy albo Urząd Skarbowy zapowiedział kontrolę i należy przygotować dokumentację.
Księgowi pełnią ważną funkcję w każdej firmie, dbając o prawidłowe zarządzanie finansami oraz zgodność operacji gospodarczych z obowiązującymi przepisami. Ich praca polega na rejestrowaniu, analizowaniu i raportowaniu danych finansowych, co pozwala firmom podejmować świadome decyzje biznesowe. Warto pamiętać też, że księgowi zajmują się także nadzorowaniem dokumentacji finansowej, obliczaniem podatków i przygotowywaniem sprawozdań dla instytucji zewnętrznych.
Rodzaje księgowości i ich charakterystyka
W zależności od rodzaju działalności firmy i poziomu skomplikowania finansów, ich obowiązki mogą obejmować uproszczoną księgowość lub pełną księgowość.
- Uproszczona księgowość - obejmuje prowadzenie Podatkowej Księgi Przychodów i Rozchodów w przypadku jednostek, których obrót roczny nie przekroczył 2 mln złotych. Mogą zajmować się nią młodsi specjaliści ds.
- Pełna księgowość - oznacza rzetelne opracowywanie ksiąg rachunkowych w większych firmach, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wymaga obszernej wiedzy na temat ekonomii i związanych z nią aspektów prawnych.
Jak rozpocząć karierę w księgowości?
W tym miejscu warto zastanowić się nad ścieżką rozwoju w branży księgowości. Jak zostać księgowym? Pierwszym krokiem w branży jest zdobycie odpowiedniego wykształcenia. Potrzebujecie solidnych podstaw - ogólnej wiedzy na temat ekonomii i przepisów prawnych w Polsce oraz Unii Europejskiej. Uniwersytet stanowi zdecydowanie najlepsze miejsce, aby zagłębić się w księgowość. Studia kierunkowe dają możliwość poznania kluczowych elementów dotyczących szeroko pojętej rachunkowości. Na zajęciach poznacie między innymi najważniejsze definicje ekonomiczne, wpływ różnych operacji gospodarczych na funkcjonowanie firmy czy kluczowe problemy, z jakimi muszą mierzyć się specjaliści ds. księgowości.
Jak zostać księgowym w 6min??Sprawdźcie koniecznie 👇
Kursy księgowości
Ponadto warto uczęszczać na kurs księgowości, żeby poszerzać swoje horyzonty. Szkolenia prowadzone przez doświadczonych ekspertów pozwalają zrozumieć aktualne warunki biznesowe i skutecznie odpowiadać na nowe wyzwania w branży. Warsztaty z udziałem profesjonalistów okazują się szczególnie pomocne na początku kariery - tuż po studiach, a nawet jeszcze w ich trakcie. Ciekawe kursy organizuje chociażby wspomniane już wcześniej Stowarzyszenie Księgowych w Polsce. Możecie wybrać jeden ze stopni i uczęszczać na zajęcia, podczas których otrzymujecie dawkę niezbędnej wiedzy. Podobne wydarzenia przygotowuje również Fundacja Rozwoju Rachunkowości. Istnieje wiele interesujących opcji. Wystarczy motywacja do nauki oraz szczera chęć rozwoju w zawodzie księgowego. Samo znalezienie praktycznych kursów nie stanowi w dzisiejszych czasach żadnego problemu.
Kwalifikacje księgowego - 4 poziomy
Obecnie zawód księgowego nie wymaga posiadania certyfikatu wydawanego przez Ministerstwo Finansów. Stało się tak na skutek deregulacji tego zawodu, co oznacza, że każdy może świadczyć usługi księgowe bez konieczności zdawania oficjalnych egzaminów państwowych. Jednak zdobycie certyfikatów potwierdzających kwalifikacje nadal jest bardzo wartościowe, zarówno dla samego księgowego, jak i dla klientów oraz pracodawców. Świadczą one o wiedzy, doświadczeniu oraz zaawansowanych umiejętnościach. Obecnie certyfikaty księgowe w Polsce wydaje Stowarzyszenie Księgowych w Polsce (SKwP). Poziom kwalifikacji księgowych został podzielony na cztery stopnie:
- I stopień - Księgowy: Osoba na tym poziomie posiada podstawową wiedzę z zakresu rachunkowości i może wykonywać zadania związane z prowadzeniem bieżącej księgowości. Mimo zdobytych umiejętności, księgowy na tym poziomie wciąż wymaga wsparcia merytorycznego przełożonych.
- II stopień - Specjalista ds. rachunkowości (Samodzielny księgowy): Jest to poziom oznaczający pełną samodzielność w pracy księgowej. Samodzielny księgowy może już prowadzić pełne księgi rachunkowe firmy, jednak wciąż nie zajmuje się nadzorem nad działem księgowości.
- III stopień - Główny księgowy: Główny księgowy to osoba, która nie tylko samodzielnie prowadzi księgi rachunkowe, ale także nadzoruje ich prawidłowość. Prowadzenie rozliczeń z instytucjami zewnętrznymi (np. ZUS, US) to również jego zadanie. Osoby na tym poziomie często pełnią funkcję kierowniczą w działach księgowości.
- IV stopień - Dyplomowany księgowy: Jest to najwyższy poziom kwalifikacji księgowej, który uprawnia do zarządzania finansami w firmach i instytucjach. Posiadanie tego tytułu jest największym wyróżnieniem w zawodzie księgowego i oznacza szeroką wiedzę zarówno z zakresu rachunkowości, jak i prawa podatkowego oraz finansów.
Choć formalnie certyfikaty nie są wymagane, ich uzyskanie znacząco podnosi wiarygodność księgowego na rynku pracy. Dla klientów i pracodawców stanowią one dowód kompetencji i zaawansowanej wiedzy w zakresie rachunkowości. Zatem jeśli zastanawiasz się, jak zostać księgowym, możesz zarówno wybrać krótszą drogę, czyli kurs lub studia podyplomowe, jak i starać się o certyfikaty po zdaniu egzaminów SKwP.
Jakie perspektywy zawodowe zapewnia nam księgowość?
W ostatnich latach wyraźnie zauważalny jest trend automatyzacji wszelkich procesów, szczególnie wśród innowacyjnych firm. Jednak mimo zastosowania nowoczesnych rozwiązań technologicznych, zawód księgowego to wciąż domena ludzi. Ta sytuacja niemal na pewno nie ulegnie zmianie w najbliższych dekadach ze względu na skomplikowanie przepisów prawnych z zakresu ekonomii i gospodarki. Należy podkreślić, że wielu przedsiębiorców uważa zawód księgowego za prestiżowy. Trudno o dobrego specjalistę w tej branży, a właściciele biznesów nie potrafią samodzielnie sprostać wymaganiom, jakie stawia przed nimi polskie prawo. Właśnie dlatego nie trzeba obawiać się braku miejsc pracy dla księgowych.
Praca w księgowości daje przestrzeń na rozwój i pozwala pracować na stanowiskach o różnym stopniu zaawansowania. Możesz zacząć od młodszego księgowego, a z czasem zarządzać całym działem. Im większe doświadczenie i kwalifikacje, tym większa odpowiedzialność, ale także wyższe wynagrodzenie i satysfakcja.
W najbliższych latach przewiduje się wzrost wynagrodzeń dla specjalistów z zakresu księgowości. Ustalanie nowych podatków i komplikowanie prawa przez polityków sprawia, że tylko wykształceni księgowi radzą sobie z rzetelną kontrolą finansów w przedsiębiorstwach. Jeżeli postawicie na tę ścieżkę kariery, z pewnością się nie zawiedziecie.
Staż pracy a uprawnienia pracownicze
Staż pracy to łączna długość wszystkich poprzednich okresów zatrudnienia, bez względu na przerwy w zatrudnieniu oraz sposób ustania stosunku pracy. Wliczają się do niego również np. okresy nauki. Staż pracy przekłada się on na uzyskanie różnego rodzaju praw pracowniczych - np. do urlopu wypoczynkowego lub emerytury.
Niestety Kodeks pracy nie definiuje, czym jest staż pracy, jak go wyliczyć i jakie okresy się do niego wliczają. Zazwyczaj jest to po prostu okres, w którym pracownik świadczył pracę na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, wyboru czy też spółdzielczej umowy o pracę.
Od długości stażu pracy są zależne różnego rodzaju uprawnienia pracownicze, takie jak:
- prawo do urlopu
- prawo do dłuższego okresu wypowiedzenia
- prawo do emerytury oraz świadczenia przedemerytalnego
- prawo do nagrody jubileuszowej
- prawo do odprawy
W przypadku wyliczania urlopu wypoczynkowego do stażu pracy dodaje się również okresy nauki. Zgodnie z artykułem 155 Kodeksu pracy, do okresu zatrudnienia, od którego zależy wymiar urlopu, dolicza się:
- przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata z tytułu ukończenia zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej
- przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 5 lat z tytułu ukończenia średniej szkoły zawodowej
- 5 lat z tytułu ukończenia średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych
- 4 lata z tytułu ukończenia średniej szkoły ogólnokształcącej
- 6 lat z tytułu ukończenia szkoły policealnej
- 8 lat z tytułu ukończenia szkoły wyższej.
W zależności od stażu pracy wyliczany jest również tzw. okres wypowiedzenia, czyli czas, który należy przepracować już po rozwiązaniu umowy. Okres wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony i nieokreślony wynosi:
- 2 tygodnie, jeżeli staż pracy wynosi mniej niż 6 miesięcy
- 1 miesiąc, jeżeli staż pracy wynosi co najmniej 6 miesięcy
- 3 miesiące, jeżeli staż pracy wynosi co najmniej 3 lata.
Okres wypowiedzenia umowy o pracę na okres próbny wynosi:
- 3 dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni
- 1 tydzień, jeżeli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie
- 2 tygodnie, jeżeli okres próbny wynosi 3 miesiące.
Zgodnie z informacjami na rządowej stronie gov.pl, warunkiem nabycia prawa do emerytury według nowych zasad jest ukończenie powszechnego wieku emerytalnego oraz zapisania na koncie w ZUS jakiegokolwiek okresu ubezpieczenia emerytalnego. Staż pracy nie ma wpływu na ustalenie prawa do emerytury, ale może mieć wpływ na jej wysokość. Aby więc otrzymać minimalną emeryturę, oprócz osiągnięcia wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn), należy mieć również określony staż pracy. Od 1 października 2017 r. wymagany staż do osiągnięcia najniższej emerytury wynosi 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn (wliczając zarówno okresy składkowe jak i nieskładkowe).
Część osób po zwolnieniu z pracy kwalifikuje się do uzyskania odprawy. Jej wysokość również zależy od stażu pracy. Jak odprawa może Ci się należeć?
- odprawa w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli staż pracy wynosi poniżej niż 2 lata
- odprawa w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli staż pracy wynosi od 2 do 8 lat
- odprawa w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli staż pracy wynosi ponad 8 lat.
Do stażu pracy wlicza się również inne życiowe „etapy”. Do stażu pracy może być wliczony również okres:
- za który sąd przyznał wynagrodzenie pracownikowi przywróconemu do pracy, jeśli pracownik podjął pracę
- o który skrócono czas wypowiedzenia w razie zwolnienia pracownika z pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, za który przyznano pracownikowi odszkodowanie
- prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie prowadzonym przez współmałżonka
- czynnej i zawodowej służby wojskowej
- urlopu wychowawczego
- pobierania zasiłku dla bezrobotnych i stypendium otrzymywanego przez bezrobotnego w trakcie szkolenia, na które został skierowany przez starostę, a także stypendium otrzymywanego bądź w trakcie odbywania stażu na podstawie skierowania starosty, bądź przez uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych
- pracy za granicą u pracodawcy zagranicznego
- odbywania studiów doktoranckich - jednak nie więcej niż 4 lata i pod warunkiem uzyskania stopnia doktora.
Z kolei do stażu pracy nie wliczają się okresy:
- pracy na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub innej umowy cywilnoprawnej
- prowadzenia działalności gospodarczej
- urlopu bezpłatnego.
Warto jednocześnie wiedzieć, że do końca 2025 r. praca na podstawie umowy zlecenia czy też prowadzenie własnej działalności wliczały się do tzw. okresów składkowych dających prawo do emerytury.
Od 1 stycznia 2026 r. w życie wejdzie nowa ustawa o pracy zdalnej. Zgodnie z nią do stażu pracy będą wliczały się zarówno okresy pracy na umowach zlecenia, jak i okresy prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej. Warunek? W ciągu 2 lat od wejścia w życie nowych przepisów musisz te okresy pracy dobrze udokumentować.
tags: #jak #rozumiec #staz #pracy #w #ksiegowosci