Umowa zlecenie to popularna i elastyczna forma zatrudnienia cywilnoprawnego, często wybierana zarówno przez pracodawców, jak i osoby poszukujące pracy. Regulowana przez Kodeks cywilny, różni się od umowy o pracę zakresem praw i obowiązków stron. W tym artykule przybliżymy kluczowe aspekty umowy zlecenie, od jej definicji i cech charakterystycznych, po kwestie wynagrodzenia, składek ZUS, podatków oraz możliwości rozwiązania umowy.
Co to jest umowa zlecenie?
Umowa zlecenie to rodzaj umowy cywilnoprawnej, która podlega przepisom Kodeksu cywilnego. Stronami umowy zlecenia jest zleceniodawca i zleceniobiorca, który ma wykonać określoną czynność lub zadanie. Przyjmujący zlecenie nie jest pracownikiem zleceniodawcy, co oznacza, że nie chronią go przepisy prawa pracy. Z tego względu, osobie wykonującej zlecenie przysługują tylko takie prawa, jakie bezpośrednio wynikają z treści umowy. Umowa zlecenie reguluje wynagrodzenie w formie stawki godzinowej, terminy realizacji zadania oraz inne istotne kwestie, takie jak warunki rozwiązania umowy. To elastyczna forma umowy, która ma szerokie zastosowanie w różnych dziedzinach - od usług marketingowych po prace remontowe. Umowa zlecenie jest szczególnie popularna wśród freelancerów, wolnych zawodów i osób, które świadczą usługi na własny rachunek. Warto pamiętać, że umowa o zlecenie nie może nosić znamion stosunku pracy, takich jak podporządkowanie pracodawcy czy praca w stałych godzinach. Jeśli tak się stanie, w świetle prawa uznawana jest za umowę o pracę.
Przez umowę zlecenia rozumie się okoliczności, podczas których przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Ponadto w braku odmiennej umowy, zlecenie obejmuje umocowanie do wykonania czynności w imieniu dającego zlecenie. Klasyczna umowa zlecenia - na czym polega taki kontrakt? Jej rozumienie jest tu niezwykle istotne - odnosi się do dokonywania przez zleceniobiorcę na rzecz zleceniodawcy czynności prawnych, np. nawiązywania umów. Jednak przepisy o umowie zlecenia stosuje się właściwie do wszystkich kontraktów o świadczenie usług. Właśnie w tym obszarze najczęściej mówimy o umowie zlecenia. Przeważnie korzysta się z niej jako ze swego rodzaju zamiennika umowy o pracę.
Umowa zlecenie jest umową cywilnoprawną uregulowaną w Kodeksie cywilnym. Z uwagi na fakt, że do tej umowy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu pracy, osobie wykonującej zlecenie przysługują tylko takie prawa, jakie bezpośrednio wynikają z treści umowy. Jednak pracodawca korzystający z usług świadczonych na podstawie umów cywilnoprawnych jest zobowiązany do zapewnienia właściwej ochrony zleceniobiorcom. Rodzaj umowy nie zwalnia bowiem od obowiązku zagwarantowania bezpiecznych i higienicznych warunków pracy tak wobec pracowników, jak i zleceniobiorców. Przez umowę zlecenie przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. W umowie zlecenia ważny jest fakt wykonywania pracy na rzecz zleceniodawcy, która niekoniecznie będzie prowadzić do określonego rezultatu.
Umowa zlecenie jest jednym z najczęściej zawieranych w Polsce umów. Dzieje się tak pomimo faktu, że po zmianach przepisów wynagrodzenie z tytułu tych umów zostało uzależnione od wysokości minimalnego wynagrodzenia. Nie zmieniło się natomiast to, że przedsiębiorcy nie muszą przestrzegać, tak jak w przypadku umów o pracę, przepisów dotyczących udzielania urlopu wypoczynkowego i ekwiwalentu za urlop, wypłaty wynagrodzenia za okres choroby czy też przepisów odnośnie ochrony przed wypowiedzeniem umowy, które regulują przepisy Kodeksu pracy. Przedsiębiorcy powinni jednak pamiętać, że w przypadku takiej umowy zleceniobiorca może odejść z pracy z dnia na dzień, bez uprzedzenia. Umowa zlecenie ma więc swoje plusy i minusy.
Umowa zlecenie to forma umowy cywilnoprawnej regulowana przez art. 734-751 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 734 § 1 Kodeksu cywilnego przyjmujący zlecenie (zleceniobiorca) zobowiązuje się do wykonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie (zleceniodawcy). Umowę zlecenie nazywamy umową starannego działania. Liczy się przede wszystkim rzetelne zrealizowanie zleconej czynności, a nie efekt. To jeden z aspektów odróżniających umowę zlecenie od umowy o dzieło, czyli umowy rezultatu.
Umowa zlecenie to umowa cywilnoprawna - uregulowana przez Kodeks cywilny, a nie przez Kodeks pracy. W ramach umowy zlecenia zleceniobiorca zobowiązuje się, że wykona określoną pracę, a zleceniodawca - że za tę pracę zapłaci.
Kluczowe cechy umowy zlecenia
Umowa zlecenie jest specyficzną formą umowy cywilnoprawnej, która różni się od umowy o pracę pod względem regulacji prawnych i charakterystyki. Oto najważniejsze cechy umowy zlecenia wynikające z przepisów kodeksu cywilnego:
- Podstawa prawna: Umowa zlecenie jest regulowana przez Kodeks cywilny, a nie przez Kodeks pracy, co oznacza, że stosuje się do niej przepisy dotyczące prawa cywilnego.
- Rodzaj umowy: Umowa zlecenie jest umową konsensualną i dwustronnie zobowiązującą. Może być zarówno odpłatna, jak i nieodpłatna. W przypadku braku ustaleń dotyczących wynagrodzenia przyjmuje się, że zleceniobiorca ma prawo do wynagrodzenia za wykonaną pracę.
- Forma zawarcia: Umowę zlecenie można zawrzeć w dowolnej formie - zarówno pisemnie, jak i ustnie lub nawet dorozumianie. Brak wymogu formy pisemnej sprawia, że jest to elastyczna forma zatrudnienia.
- Obowiązki zleceniobiorcy: Zleceniobiorca zobowiązuje się do starannego działania w celu wykonania określonego zlecenia, ale nie odpowiada za osiągnięcie konkretnego rezultatu (w przeciwieństwie do umowy o dzieło). Zleceniobiorca może również powierzyć wykonanie zlecenia osobom trzecim, chyba że umowa stanowi inaczej.
- Wynagrodzenie: Wynagrodzenie za wykonanie zlecenia powinno być określone w umowie. W przypadku braku takiego zapisu wynagrodzenie przysługuje po wykonaniu zlecenia. Możliwe jest również ustalenie wynagrodzenia w różnych formach (np. ryczałtowo lub godzinowo).
- Odpowiedzialność: W umowie powinny być jasno określone zasady dotyczące odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zlecenia, w tym konsekwencje związane z opóźnieniem lub wadliwym wykonaniem.
Umowa zlecenie a umowa o pracę
Umowa zlecenie i umowa o pracę to dwa różne rodzaje umów, które różnią się pod względem regulacji prawnych, obowiązków oraz praw pracowniczych. Wybór między umową o pracę a umową zleceniem zależy od potrzeb zarówno pracodawcy, jak i pracownika. Umowa o pracę oferuje większą stabilność i ochronę prawną, podczas gdy umowa zlecenie zapewnia większą elastyczność w organizacji pracy oraz mniejsze koszty dla zatrudniającego.
Różnice między umową zlecenie a umową o pracę:
- Podstawa prawna: Umowę o pracę reguluje Kodeks pracy, co oznacza, że pracownik ma określone prawa i obowiązki wynikające z przepisów prawa pracy, takich jak prawo do urlopu wypoczynkowego, wynagrodzenia za czas choroby czy ochrona przed zwolnieniem. Z kolei umowa zlecenie jest umową cywilnoprawną regulowaną przez Kodeks cywilny, co daje większą swobodę w kształtowaniu warunków zatrudnienia, ale ogranicza prawa pracownicze.
- Charakter zatrudnienia: W przypadku umowy o pracę tworzy się stosunek pracy, w którym pracownik jest podporządkowany pracodawcy. Pracownik wykonuje polecenia przełożonego w ustalonym miejscu i czasie. Natomiast umowa zlecenie nie tworzy stosunku pracy; zleceniobiorca nie jest podporządkowany zleceniodawcy i ma większą elastyczność w organizacji pracy.
- Obowiązki stron: Pracownik na podstawie umowy o pracę ma obowiązek osobistego wykonywania pracy oraz przestrzegania zasad czasu pracy. Zleceniobiorca natomiast zobowiązuje się do starannego wykonania zlecenia, ale nie odpowiada za osiągnięcie konkretnego rezultatu.
- Wynagrodzenie: Wynagrodzenie w umowie o pracę jest ustalane na podstawie stałej pensji miesięcznej oraz przysługuje prawo do wynagrodzenia za urlop czy inne świadczenia. W przypadku umowy zlecenia wynagrodzenie może być ustalane w różny sposób (np. godzinowo) i nie ma obowiązku wypłaty wynagrodzenia co miesiąc, chociaż obowiązuje minimalna stawka godzinowa.
- Prawa pracownicze: Prawa pracownicze również różnią się między tymi dwoma formami zatrudnienia. Pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę mają prawo do urlopu, wynagrodzenia chorobowego oraz innych świadczeń wynikających z Kodeksu pracy. Zleceniobiorcy natomiast nie przysługują te same prawa co pracownikom, np. brak prawa do płatnego urlopu czy brak ochrony przed zwolnieniem.
- Czas trwania umowy: Czas trwania umowy jest kolejnym istotnym elementem. Umowę o pracę zazwyczaj zawiera się na czas nieokreślony lub określony, z jasno określonymi warunkami rozwiązania umowy. Umowę zlecenie można natomiast zawrzeć na czas określony lub nieokreślony i może być rozwiązana w dowolnym momencie, chyba że umowa przewiduje okres wypowiedzenia.
Ważne! Umowa zlecenie nie jest zamiennikiem dla umowy o pracę. Jeśli zapisy umowy zlecenia rodzą podejrzenie, że nawiązana relacja między stronami ma cechy umowy o pracę, pracodawcę mogą spotkać określone konsekwencje prawne. Jedną z nich może być wszczęcie postępowania w sprawie o ustalenie stosunku pracy przed sądem pracy.
Dane do umowy zlecenia - co powinna zawierać?
Każda umowa zlecenia powinna zawierać następujące informacje:
- dane zleceniodawcy i zleceniobiorcy,
- przedmiot umowy zlecenie,
- data zawarcia umowy,
- wysokość wynagrodzenia,
- czas trwania zlecenia,
- zasady wypowiedzenia umowy zlecenia (opcjonalnie),
- podpisy obu stron umowy.
Zaletą umowy zlecenia jest swoboda w zakresie ustalenia miejsca, czasu i sposobu wykonywania zadania. W umowie zlecenie można zawrzeć również inne zapisy, np. warunki rozwiązania umowy, kary umowne i inne. Umowa zlecenie może być zawarta w formie ustnej, jak również zmiany, których strony chcą dokonać później. Z drugiej strony, można dodać zapis, że wszelkie zmiany w umowie mogą być wprowadzane jedynie przez formę pisemną, pod rygorem nieważności.
Wynagrodzenie na umowie zlecenie - stawka godzinowa
Wysokość wynagrodzenia dla zleceniobiorcy powinna być określona w taki sposób, by za każdą godzinę przysługiwała mu przynajmniej minimalna stawka godzinowa. Wzór dokumentu, używany w firmie podczas zatrudniania kolejnych osób, trzeba na bieżąco sprawdzać i - w razie potrzeby - aktualizować wraz z wysokością minimalnego wynagrodzenia. Od stycznia 2025 roku wysokość minimalnej stawki godzinowej to 30,50 zł brutto. Warto zauważyć, że umowa zlecenie umożliwia zrzeczenie się wynagrodzenia. Należy jednak wspomnieć o tym w dokumencie.
Minimalna stawka godzinowa na umowie zlecenie w 2025 roku wynosi 30,50 zł brutto za godzinę pracy. Co istotne, minimalnej stawki godzinowej nie stosuje się do tych umów zlecenie, przy których o miejscu i czasie wykonywania pracy decyduje zleceniobiorca, a jego wynagrodzenie ma charakter wyłącznie prowizyjny.
Jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie. Jeżeli nie ma obowiązującej taryfy, a nie umówiono się o wysokość wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy.
Opłacanie składek z tytułu umowy zlecenia
Przedsiębiorca, podejmując współpracę z przyjmującym zlecenie, ma obowiązek odprowadzania składek na niektóre ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe i wypadkowe) oraz ubezpieczenie zdrowotne. Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne i opłacane przez zleceniobiorcę. Przy zatrudnianiu studentów do 26 roku życia sprawa wygląda nieco inaczej, ponieważ zleceniodawca jest zwolniony z opłacania składek ZUS za studenta. Istnieją również inne warunki, które decydują o wysokości składek za poszczególnych zleceniobiorców.
Zleceniodawca ma obowiązek naliczania i odprowadzania składek do ZUS na ubezpieczenia społeczne zleceniobiorcy - chyba że zleceniobiorca posiada inne tytuły do ubezpieczenia, a ich kwota jest równa lub wyższa od najniższej krajowej. W takim wypadku obowiązkowo opłaca się tylko składkę zdrowotną. Od tej reguły jest jeszcze jeden wyjątek - jeśli zleceniobiorcą jest student do 26. roku życia, zleceniodawca nie ma obowiązku zgłaszać go do ZUS-u. W pozostałych przypadkach musi on zgłosić zleceniobiorcę do składek ZUS w ciągu 7 dni od rozpoczęcia umowy zlecenie za pomocą formularza ZUS ZUA.
Wysokość składek ZUS na umowie zlecenie:
- emerytalna - 19,52% podstawy wymiaru składek (po 9,76% od zleceniodawcy i zleceniobiorcy)
- rentowa - 8% podstawy wymiaru (6,5% od zleceniodawca i 1,5% od zleceniobiorcy)
- chorobowa - 2,45% podstawy (w całości opłaca ją zleceniobiorca)
- wypadkowa - od 0,67% do 3,86% w zależności od stopnia ryzyka (w całości opłaca ją zleceniodawca)
- zdrowotna - 9% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, pomniejszone o 13,71% (czyli składki finansowane przez zleceniobiorcę, wliczając w to składkę na ubezpieczenie chorobowe).
Uwaga! W przypadku studentów do 26 roku życia, zleceniodawca jest zwolniony z opłacania składek ZUS za studenta.
Umowa zlecenie a podatek dochodowy
W przypadku umowy zlecenie, od wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenie zleceniodawca musi naliczać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy. Podstawę opodatkowania stanowi w tym przypadku przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodów oraz składki na ubezpieczenia społeczne. Umowa zlecenie podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych, które wynosi 18% lub 32% (w przypadku przekroczenia progu podatkowego).
Zleceniobiorca ma obowiązek na początku kolejnego roku rozliczyć swój PIT, aby upewnić się, że odprowadzane zaliczki były odpowiedniej wysokości. W przypadku nadpłaty należy się zwrot podatku zleceniobiorcy, a gdy nastąpiła niedopłata konieczne jest uregulowanie należności w urzędzie skarbowym.
Od 2022 roku zleceniobiorcy mają prawo złożyć zleceniodawcy wniosek o niepobieranie zaliczek na PIT, w związku z nieprzekroczeniem w ciągu roku dochodu o wartości 30 tys. zł. Od stycznia 2023 roku zleceniobiorcy mogą składać u zleceniodawcy PIT-2, tym samym korzystając w trakcie roku z kwoty zmniejszającej podatek przy obliczaniu comiesięcznych zaliczek.
Wypowiedzenie umowy zlecenia
Umowa zlecenie zawarta na określony czas może zostać wypowiedziana ze skutkiem natychmiastowym - nie ma prawnie ustalonego okresu wypowiedzenia. Natomiast aby zerwać umowę zlecenia, w której jest taki zapis, odliczanie okresu wypowiedzenia liczy się od następnego dnia od złożenia wypowiedzenia. Umowa zlecenie jest elastyczna i umożliwia wprowadzanie zmian. Jednak modyfikacje wymagają porozumienia obu stron. Aneks do umowy musi być przygotowany na takich samych zasadach jak pierwotna umowa. Kodeks cywilny, regulujący takie porozumienia, nie ogranicza czasu, na jaki może zostać zawarta umowa. Czas trwania zależy od indywidualnych ustaleń stron.
Zgodnie z art. 746 Kodeksu cywilnego i zleceniodawca i zleceniobiorca mogą wypowiedzieć umowę w każdym momencie. Przed rozwiązaniem umowy zlecenia strony mają obowiązek rozliczenia się. Jeśli zleceniobiorca poniósł koszty związane z realizacją zadania, to zleceniodawca powinien je pokryć oraz rozliczyć dotychczas wykonaną pracę.
Pamiętaj! Jeśli dajesz zlecenie, to możesz je w każdym czasie wypowiedzieć. Musisz jednak zwrócić zleceniobiorcy wydatki, które poniósł, aby właściwie je wykonać.
Ewidencjonowanie czasu pracy zleceniobiorcy
Istotną rzeczą jest prowadzenie karty ewidencji czasu pracy zleceniobiorcy. Sposób, w jaki będzie on potwierdzał liczbę godzin poświęconych na wykonanie zadania, wskazuje umowa zlecenie. Wzór dokumentu pozbawiony tej pozycji nie zwalnia zleceniobiorcy z potwierdzenia liczby godzin - może on to zrobić pisemnie lub w wersji elektronicznej. Na zleceniodawcy ciąży natomiast obowiązek gromadzenia archiwalnych dokumentów dotyczących czasu pracy przez 3 lata od dnia powstania wymagalności wynagrodzenia.
Ewidencja pracy zleceniobiorców może być również prowadzona za pomocą specjalnego programu, który rejestruje czas pracy pracownika i na podstawie zgromadzonych danych tworzy dokument.
Czas pracy - Kierowca zawodowy. #kierowcazawodowy
Umowa zlecenie a inne formy zatrudnienia
Umowa zlecenie, ze względu na swoją elastyczność, bywa porównywana do innych form zatrudnienia, takich jak umowa o dzieło czy działalność gospodarcza. Kluczowa różnica między umową zlecenia a umową o dzieło polega na tym, że umowa o dzieło ma prowadzić do konkretnego, zindywidualizowanego rezultatu, podczas gdy umowa zlecenie koncentruje się na starannym wykonaniu określonych czynności. W przypadku działalności gospodarczej osoba prowadząca jest zobowiązana do płacenia ZUS od pełnych dochodów, praca na umowę zlecenie oferuje różne formy opłacania składek.
Porównanie umowy zlecenia z działalnością gospodarczą:
- ZUS: W działalności gospodarczej osoba prowadząca jest zobowiązana do płacenia ZUS od pełnych dochodów. W umowie zlecenie składki są często niższe, a ich wysokość zależy od innych czynników, np. posiadania innych tytułów do ubezpieczenia.
- Elastyczność: Umowa zlecenie oferuje większą elastyczność w zakresie organizacji pracy i czasu, podczas gdy działalność gospodarcza wymaga większego zaangażowania i samodyscypliny.
- Formalności: Działalność gospodarcza wiąże się z większą liczbą formalności i obowiązków administracyjnych niż umowa zlecenie.
tags: #info #praca #na #umowe #zlecenie