Umowa zlecenie jest jedną z najczęściej zawieranych umów cywilnoprawnych w Polsce. Dzieje się tak pomimo faktu, że po zmianach przepisów wynagrodzenie z tytułu tych umów zostało uzależnione od wysokości minimalnego wynagrodzenia. Nie zmieniło się natomiast to, że przedsiębiorcy nie muszą przestrzegać, tak jak w przypadku umów o pracę, przepisów dotyczących udzielania urlopu wypoczynkowego i ekwiwalentu za urlop, wypłaty wynagrodzenia za okres choroby czy też przepisów odnośnie ochrony przed wypowiedzeniem umowy, które regulują przepisy Kodeksu pracy.
Przez umowę zlecenie przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. W umowie zlecenia ważny jest fakt wykonywania pracy na rzecz zleceniodawcy, która niekoniecznie będzie prowadzić do określonego rezultatu. Jest to umowa starannego działania, a nie umowa rezultatu. Dla umowy o dzieło charakterystyczne jest to, że ma prowadzić do konkretnego, zindywidualizowanego rezultatu.
Umowa zlecenie jest umową cywilnoprawną uregulowaną w Kodeksie cywilnym. Z uwagi na fakt, że do tej umowy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu pracy, osobie wykonującej zlecenie przysługują tylko takie prawa, jakie bezpośrednio wynikają z treści umowy. Jednak pracodawca korzystający z usług świadczonych na podstawie umów cywilnoprawnych jest zobowiązany do zapewnienia właściwej ochrony zleceniobiorcom. Rodzaj umowy nie zwalnia bowiem od obowiązku zagwarantowania bezpiecznych i higienicznych warunków pracy tak wobec pracowników, jak i zleceniobiorców.
Minimalna stawka godzinowa w umowie zlecenie
Odgórnie ustalona wysokość minimalnego wynagrodzenia obowiązuje także w odniesieniu do umów zleceń, w formie minimalnej stawki godzinowej. Wysokość stawki godzinowej jest ściśle związana z wysokością minimalnego wynagrodzenia za pracę i będzie się zmieniać wraz ze zmianą wysokości tego wynagrodzenia. W roku 2025 wysokość minimalnej stawki godzinowej wynosi 30,50 zł za jedną godzinę pracy, w 2026 roku będzie to 31,40 zł.
Obowiązek wypłaty minimalnej stawki godzinowej ma przedsiębiorca albo inna jednostka organizacyjna, na przykład urząd. Przez przedsiębiorcę rozumie się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonującą zorganizowaną działalność zarobkową we własnym imieniu i w sposób ciągły. Minimalna stawka godzinowa to kwota, która przysługuje zleceniobiorcy za każdą godzinę wykonanego zlecenia lub świadczonych usług. Minimalna stawka godzinowa ma również zastosowanie do umów zawartych w formie ustnej.
W tym miejscu warto zaznaczyć, że w związku z ustaleniem minimalnej stawki godzinowej, przedsiębiorca będzie musiał ewidencjonować czas przepracowany przez zleceniobiorcę.
Obowiązki podatkowe i składkowe
Przedsiębiorca, zatrudniając zleceniobiorcę na podstawie umowy zlecenie, powinien pamiętać, iż w przypadku takiej umowy istnieje obowiązek naliczania i odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne do ZUS-u. Zleceniodawca zwolniony jest z odprowadzania składek społecznych za zleceniobiorcę, dopiero w momencie, kiedy zleceniobiorca posiada inne tytułu do ubezpieczenia, których kwota jest równa lub wyższa niż minimalna krajowa. W takim przypadku obowiązkowo opłacana będzie jedynie składka zdrowotna.
W przypadku zatrudnienia studenta, który nie ma ukończonych 26 lat, zleceniodawca nie ma obowiązku zgłoszenia go do ubezpieczeń ZUS. Zgłoszenia do składek ZUS należy dokonać w ciągu 7 dni od rozpoczęcia umowy zlecenie, dokonując tego na formularzu zgłoszeniowym ZUS ZUA. Przedsiębiorca zgłasza zleceniobiorcę do wszystkich obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, jedynie ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. W przypadku, gdy zleceniodawca zatrudni zleceniobiorcę na umowę zlecenie, a jest on z nim jednocześnie związany na podstawie umowy o pracę, wówczas zleceniobiorca traktowany jest jak pracownik i podlega obowiązkowo wszystkim ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym z tytułu umowy zlecenia.
Od wynagrodzeń z umowy zlecenie przedsiębiorca musi naliczać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy. Podstawę opodatkowania stanowi w tym przypadku przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodów oraz składki potrącone przez płatnika na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe, o ile zostały pobrane. Od 2022 roku zleceniobiorcy mają prawo złożyć zleceniodawcy wniosek niepobieranie zaliczek na PIT, w związku z nieprzekroczeniem w ciągu roku dochodu o wartości 30 tys. zł. Od stycznia 2023 roku zleceniobiorcy mogą składać u zleceniodawcy PIT-2, tym samym korzystając w trakcie roku z kwoty zmniejszającej podatek przy obliczaniu comiesięcznych zaliczek.
Nie jest konieczne składanie comiesięcznej deklaracji podatkowej. Płatnik powinien jedynie co miesiąc wyliczyć i opłacić właściwą zaliczkę na podatek dochodowy - w terminie do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Płatnicy są również zobowiązani do wystawienia zleceniobiorcom informacji PIT-11, która będzie podstawą rozliczenia rocznego.
Prawa i obowiązki stron umowy zlecenie
Umowa zlecenie nie chroni interesów pracownika. W umowie o pracę obowiązują określone terminy wypowiedzenia, urlopy wypoczynkowe, wynagrodzenie chorobowe, świadczenia, dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych, których można dochodzić na drodze sądowej. Zleceniobiorcy nie przysługują żadne z wymienionych praw. Umowa zlecenie nie liczy się także do stażu pracy i nie daje żadnej gwarancji ciągłości zatrudnienia.
Z punktu widzenia przedsiębiorcy jest ona dla niego bardziej korzystna, ponieważ nie ma on praktycznie żadnych dalszych zobowiązań wobec zleceniobiorcy i może zrezygnować z jego pracy z dnia na dzień. Zleceniodawca powinien jednak pamiętać, iż akurat to prawo przysługuje także zleceniobiorcy, który może w trybie natychmiastowym odejść z firmy, jeżeli w umowie nie została uregulowana kwestia okresu wypowiedzenia.
Zleceniodawca może w każdym czasie wypowiedzieć umowę zlecenie. Musi jednak zwrócić zleceniobiorcy wydatki, które poniósł, aby właściwie je wykonać. Przyjmujący zlecenie może powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej tylko wtedy, gdy taka możliwość wynika z umowy lub ze zwyczaju albo gdy jest do tego zmuszony przez okoliczności.
Zleceniobiorca obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że jego niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Zleceniobiorca poniesie odpowiedzialność za szkodę, jeśli między szkodą (czyli uszczerbkiem majątkowym), a nienależytym wykonaniem zobowiązania istnieje związek przyczynowy. Ponadto jeżeli szkoda jest następstwem okoliczności, za które zleceniobiorca ponosi odpowiedzialność. Wszystkie wymienione elementy składające się na odpowiedzialność z art. 471 K.c. musi udowodnić zleceniodawca. Przy umowie starannego działania jaką jest zlecenie należy udowodnić brak należytej staranności przy wykonywaniu zobowiązania.
Ryzyko przekwalifikowania umowy zlecenie w umowę o pracę
Zleceniobiorca powinien uważać, aby nie zostać wykorzystanym przez zleceniodawcę. Chodzi głównie o to, aby zlecenie wykonywane przez zleceniobiorców nie spełniało w rzeczywistości kryteriów stosunku pracy. Kryteria te to przede wszystkim: stałe miejsce i godziny pracy, wykonywanie pracy w podporządkowaniu organizacyjnym i służbowym, bezwzględny wymóg osobistego świadczenia pracy.
Jeżeli z treści umowy zlecenie wynika konieczność wykonywania pracy w warunkach podporządkowania, osobiście oraz odpłatnie, w określonym miejscu i czasie, to umowa ta jest w rzeczywistości umową o pracę. Gdy powyższe cechy występują w przypadku umowy zlecenie, pracodawca popełnia wykroczenie przeciwko prawom pracownika. W przypadku kontroli Państwowej Inspekcji Pracy może on zostać ukarany mandatem. Ponadto, jeśli inspektor stwierdzi wykroczenie, to zobowiąże pracodawcę do zawarcia umowy o pracę wstecz i będzie on zobowiązany do wypłaty wszystkich należności ze stosunku pracy, wynagrodzenia urlopowego, nadgodzin, a także wyrównania do minimalnego wynagrodzenia.
Rozliczenie wynagrodzeń z umowy zlecenie
Wynagrodzenia za wykonaną w danym miesiącu pracę są wypłacane w miesiącu następnym. W księgach rachunkowych należy ująć wszystkie osiągnięte przypadające na rzecz jednostki przychody i obciążające ją koszty związane z tymi przychodami dotyczące danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty. Dlatego wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia należy ująć w księgach w miesiącu, za który jest należne, nawet w przypadku, gdy zostanie ono wypłacone w miesiącu następnym. Termin jego wypłaty nie ma wpływu na sposób ewidencji w księgach.
Wynagrodzenie z tytułu umów zlecenia zawartych z osobami nieprowadzącymi działalności gospodarczej ujmuje się na koncie 40-4 "Wynagrodzenia", a składki ZUS w części obciążającej pracodawcę - na koncie 40-5 "Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia" lub na odpowiednim koncie w zespole 5. Rozliczenia ze zleceniobiorcą mogą odbywać się za pośrednictwem konta 23-0 "Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń".
Trzeba mieć na uwadze, że koszty wynagrodzenia wynikające z zawartej umowy zlecenia mogą zostać zaliczone do kosztów podatkowych w dacie ich uregulowania, tj. wypłacenia lub postawienia do dyspozycji zleceniobiorcy.
Jak Rozliczyć Umowę Zlecenie? Wyliczamy Kwotę Netto, Składki, Podatek
tags: #indeksowanie #umowa #zlecenie