Uzupełniający urlop macierzyński został wprowadzony ustawą z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw. Nowe uprawnienie rekompensuje pracownikom - rodzicom dzieci przedwcześnie urodzonych oraz pracownikom - rodzicom dzieci urodzonych w terminie, ale wymagającym hospitalizacji, brak możliwości przerwania urlopu macierzyńskiego do upływu 8 tygodni po porodzie. Złożenie wniosku o dodatkowy urlop macierzyński z naruszeniem terminu może wiązać się z odmową jego przyznania, jednak istnieją pewne ścieżki postępowania w takiej sytuacji.
Kiedy przysługuje uzupełniający urlop macierzyński?
Pracownica albo pracownik - ojciec wychowujący dziecko ma prawo bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego do uzupełniającego urlopu macierzyńskiego w następujących przypadkach:
- Urodzenie dziecka przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży lub z masą urodzeniową nie większą niż 1000 g: Wymiar uzupełniającego urlopu macierzyńskiego wynosi tydzień za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu do upływu 15 tygodni po porodzie.
- Urodzenie dziecka po ukończeniu 28. tygodnia ciąży i przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży i z masą urodzeniową większą niż 1000 g: Wymiar uzupełniającego urlopu macierzyńskiego wynosi tydzień za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu do upływu 8 tygodni po porodzie.
- Urodzenie dziecka po ukończeniu 37. tygodnia ciąży i jego pobytu w szpitalu, pod warunkiem że pobyt dziecka w szpitalu po porodzie będzie wynosił co najmniej 2 kolejne dni, przy czym pierwszy z tych dni będzie przypadał w okresie od 5. do 28. dnia po porodzie: Wymiar uzupełniającego urlopu macierzyńskiego wynosi tydzień za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu w okresie od 5. dnia do upływu 8. tygodnia po porodzie.
Przy ustalaniu wymiaru uzupełniającego urlopu macierzyńskiego okresy pobytu dziecka w szpitalu do upływu odpowiednio 8. albo 15. tygodnia po porodzie sumuje się.
Termin składania wniosku o uzupełniający urlop macierzyński
Uzupełniający urlop macierzyński jest udzielany jednorazowo na wniosek składany w postaci papierowej lub elektronicznej przez pracownicę albo pracownika - ojca wychowującego dziecko w terminie nie krótszym niż 21 dni przed zakończeniem korzystania z urlopu macierzyńskiego.
Problemem, który często występuje w praktyce, jest złożenie wniosku po terminie przez pracowników, tj. z mniejszym wyprzedzeniem niż ustawowe 21 dni. W mojej ocenie złożenie wniosku o dodatkowy urlop macierzyński z krótszym wyprzedzeniem niż 21 dni nie wiąże pracodawcy. Jeżeli pracownik nie składa w terminie wniosku o dodatkowy urlop macierzyński - pracodawca ma prawo przypuszczać, że pracownik nie zamierza korzystać z tego uprawnienia. Warto podkreślić, że dodatkowy urlop macierzyński to uprawnienie pracownika i nie ma on obowiązku jego wykorzystania. Nie można więc przerzucać negatywnych skutków przekroczenia terminu przez pracownika na pracodawcę. Nie ma jednak przeszkód, aby pracodawca uwzględnił wniosek złożony nawet po terminie. Jeżeli pracodawca udzieli pracownikowi dodatkowego urlopu macierzyńskiego na wniosek złożony z krótszym wyprzedzeniem niż 21 dni, to pracownik uzyska za okres tego urlopu zasiłek macierzyński.
W przypadku złożenia wniosku o roczny urlop macierzyński w terminie późniejszym, czyli przekroczenia 21-dniowego okresu od dnia porodu, pracownica dalej może ubiegać się o wszystkie urlopy związane z urodzeniem dziecka. Spóźnienie się z dostarczeniem wniosku spowoduje konsekwencje w zakresie wysokości wypłacanego zasiłku za urlop macierzyński i rodzicielski. Wniosek o roczny urlop macierzyński złożony w terminie uprawnia do otrzymywania 80% wymiaru zasiłku za cały okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego oraz rodzicielskiego. W przypadku złożenia go po terminie, pracownica otrzyma 100% podstawy wymiaru za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu i za pierwsze 6 tygodni urlopu rodzicielskiego, a za pozostałe 26 tygodni urlopu rodzicielskiego przysługiwać będzie jedynie 60%. W tej sytuacji należy pamiętać o złożeniu wniosku o urlop rodzicielski - w terminie nie krótszym niż 21 dni przed jego rozpoczęciem.
Konsekwencje spóźnionego złożenia wniosku
Złożyłam wniosek o przyznanie dodatkowego urlopu macierzyńskiego (a co za tym idzie - urlopu rodzicielskiego) o jeden dzień za późno. ZUS odmówił przyznania urlopu. Sprawa trafiła do sądu pracy, gdzie została oddalona.
Istnieją sytuacje, w których wniosek o dodatkowy zasiłek może zostać odrzucony. Wsparcie nie przysługuje, jeśli:
- Jeden z rodziców już otrzymuje zasiłek macierzyński w ramach urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego lub uzupełniającego.
- Dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej.
- Rodzice zaprzestali sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
- Osoba pobierająca zasiłek została wyłączona z ubezpieczenia.
Możliwości prawne w przypadku odmowy
W przypadku odmowy przyznania urlopu przez ZUS i oddalenia sprawy przez sąd pracy, dalsze kroki mogą być ograniczone. Niemniej jednak, warto rozważyć konsultację z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy, aby ocenić możliwość podjęcia dalszych działań prawnych, takich jak złożenie skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego, jeśli wystąpiły istotne naruszenia prawa procesowego lub materialnego.
Umowa na zastępstwo a zasiłek macierzyński – zasady
Podstawa prawna
Nowe przepisy dotyczące wydłużonego zasiłku macierzyńskiego wynikają z:
- Ustawy z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r., poz. 1871).
- Ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r., poz. 197).
Podstawą prawną jest również ustawa z dnia 28 maja 2013 r. wprowadzająca urlop rodzicielski.
Wydłużony zasiłek macierzyński dla rodziców wcześniaków i dzieci wymagających hospitalizacji
Od 19 marca 2025 r. wchodzą w życie przepisy wydłużające zasiłek macierzyński dla rodziców wcześniaków i dzieci wymagających dłuższej hospitalizacji. W zależności od tygodnia urodzenia i masy dziecka, zasiłek może zostać przedłużony nawet o 15 tygodni.
Kiedy przysługuje wydłużony zasiłek macierzyński?
Dodatkowy okres zasiłku przysługuje po zakończeniu podstawowego zasiłku macierzyńskiego, którego czas trwania wynosi od 52 do 71 tygodni (w zależności od liczby urodzonych dzieci). Kluczowe znaczenie dla jego przyznania mają:
- Tydzień, w którym urodziło się dziecko.
- Masa urodzeniowa.
- Długość hospitalizacji po porodzie.
Jak długo można pobierać dodatkowy zasiłek?
Długość wydłużonego zasiłku macierzyńskiego zależy od stanu zdrowia dziecka i okresu jego hospitalizacji:
- Przed 28. tygodniem ciąży lub masa urodzeniowa ≤ 1000 g: tydzień zasiłku za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu, maksymalnie do 15 tygodni.
- Między 28. a 37. tygodniem ciąży, masa > 1000 g: tydzień zasiłku za każdy tydzień hospitalizacji, maksymalnie do 8 tygodni.
- Po 37. tygodniu ciąży, dłuższy pobyt w szpitalu: tydzień zasiłku za każdy tydzień hospitalizacji, jeśli dziecko przebywa w szpitalu co najmniej 2 kolejne dni, a pierwszy z nich przypada między 5. a 28. dniem po porodzie (maksymalnie do 8 tygodni).
W przypadku ciąży mnogiej liczy się dziecko o najniższej masie urodzeniowej oraz dziecko hospitalizowane najdłużej. Wydłużony zasiłek macierzyński przysługuje tylko raz - niezależnie od liczby dzieci w rodzinie.
Jak ubiegać się o wydłużony zasiłek macierzyński w KRUS?
Aby złożyć wniosek do KRUS:
- Złożyć wniosek SR-24/01/2025.
- Dołączyć zaświadczenie ze szpitala, zawierające informacje o tygodniu ciąży, masie urodzeniowej i okresie hospitalizacji dziecka.
- Zachować termin - wniosek należy złożyć w ciągu 3 miesięcy od zakończenia podstawowego okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego, ale nie wcześniej niż 19 marca 2025 r.
Wniosek można złożyć:
- Osobiście w dowolnej jednostce KRUS.
- Za pośrednictwem poczty.
- Przez elektroniczną skrzynkę podawczą KRUS-ePUAP.
- Jako dokument elektroniczny podpisany podpisem kwalifikowanym lub zaufanym.
Wniosek o ustalenie prawa do wydłużonego zasiłku macierzyńskiego należy złożyć w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia zaprzestania pobierania zasiłku macierzyńskiego w podstawowym okresie oraz nie wcześniej niż od 19 marca 2025 r. (tj. od daty wejścia w życie przepisów).
tags: #spoznione #zlozenie #wniosku #o #dodatkowy #urlop