Sprawiedliwość podatkowa ma kluczowe znaczenie dla każdego społeczeństwa. Pokazuje, czy ludzie płacą podatki proporcjonalnie do swoich dochodów i majątku. Francuski system opodatkowania dochodów obejmuje różnorodne grupy społeczne oraz źródła ich przychodów. Podatek dochodowy we Francji stanowi kluczowy element finansów publicznych, odgrywając istotną rolę w finansowaniu programów społecznych, infrastrukturalnych oraz innych dziedzin życia publicznego. W niniejszym artykule przyjrzymy się, w jakich przypadkach płaci się podatek dochodowy we Francji, a także jakie zasady i zmiany wprowadzono w ostatnich latach w tym zakresie.
System podatkowy we Francji
W 2019 roku Francja wprowadziła rewolucyjną dla tego państwa ustawę, która zobowiązuje pracodawców do pobierania zaliczek na podatek dochodowy w trakcie comiesięcznych wypłat pracowników. Miało to na celu usprawnienie mechanizmów fiskalnych państwa oraz dostosowanie opodatkowania do bieżącej sytuacji finansowej pracowników. Z dniem 1 stycznia 2019 francuska administracja podatkowa wdrożyła zasady Pay As You Earn (PAYE) czyli opodatkowania u źródła. W rezultacie, na pracodawców nałożono obowiązek potrącania z wypłat pracowników składek na rzecz podatku dochodowego we Francji (l’impôt sur le revenu). Przykładowo dochody z 2017 roku były opodatkowane w roku 2018 i wówczas wymagane było uregulowanie należnego podatku. Obecnie podatnicy są rozliczani z dochodów w roku bieżącym. Po zakończeniu roku podatkowego będą mieli oni możliwość ubiegania się o ewentualny zwrot nadpłaconego podatku. Ta zmiana harmonizuje system podatkowy i pod tym względem przypomina model znany w Polsce.
Stawki podatku dochodowego od osób fizycznych we Francji
Stawki podatku dochodowego we Francji są zróżnicowane i obejmują kilka progów dochodowych. W przypadku osób fizycznych opodatkowaniu podlegają różnorodne źródła dochodów, takie jak wynagrodzenia za pracę, dochody z nieruchomości, zyski kapitałowe, renty czy emerytury. Warto zaznaczyć, że podane poniżej progi podatkowe francuskiego podatku dochodowego od osób fizycznych są cyklicznie zmieniane w zależności od polityki fiskalnej rządu, w oparciu o przepisy ustawy budżetowej.
Stawki podatku dochodowego od osób fizycznych we Francji są określane dla poszczególnych progów dochodowych. Dla rezydentów Francji w 2023 roku będą się one przedstawiać następująco:
- dochód poniżej 10 777 EUR: 0%
- 10 777 - 27 478 EUR: 11%
- 27 479 - 78 570 EUR: 30%
- 78 571 - 168 994 EUR: 41%
- powyżej 168 994 EUR: 45%
Stawka minimalna, obowiązująca nierezydentów, wynosi aktualnie 20%.
W 2025 roku zostanie wprowadzony podatek wyrównawczy (contribution différentielle sur les hauts revenus - CDHR). Podatnik podlega temu podatkowi, jeśli jego średnia stawka opodatkowania, obejmująca podatek dochodowy oraz nadzwyczajny podatek od wysokich dochodów (CEHR), jest niższa niż 20%.
Wskaźnik rewaloryzacji skali podatkowej wynosi 1,8%. W wyniku tej zmiany 619 tys. podatników uniknie opodatkowania w 2025 roku.
Podatek dochodowy jest uzupełniony o nadzwyczajną składkę od wysokich dochodów (CEHR). Stawki CEHR zależą od dochodu fiskalnego i statusu podatnika.
W pięciu największych gospodarkach Europy najwyższe stawki wahają się od 45% w Wielkiej Brytanii do 55,4% we Francji.
Najwyższe ustawowe stawki podatku dochodowego od osób fizycznych obowiązują w Danii (55,9 proc.) oraz Francji (55,4 proc.) oraz Austrii (55 proc.).
Francuski dziennik Le Figaro krytykuje we wtorek rządzącą lewicę za nałożenie od tego roku nowych obciążeń fiskalnych. Gazeta podkreśla, że Francja - obok Szwecji i Hiszpanii - jest w Europie najsroższa dla bogaczy, podczas gdy Polska jest im raczej przychylna. Opiniotwórcza gazeta przywołuje na swoich łamach dane opublikowane w poniedziałkowym raporcie firmy konsultingowej Ernst & Young na temat opodatkowania w krajach europejskich. Ze studium tego wynika, że pod względem obciążenia podatkami osób bogatych Francja zajmuje - wspólnie z Hiszpanią - drugie miejsce (52 proc. podatku dochodowego łącznie ze składkami na ubezpieczenie społeczne), ustępując tylko Szwecji (56,6 proc.). Centroprawicowy dziennik przypomina, że nowy socjalistyczny rząd Jeana-Marca Ayrault dodał nową, wyższą 45-proc. stawkę podatku dla osób o wysokich dochodach. Oprócz tego lewica przegłosowała nadzwyczajny "janosikowy" 75-proc. podatek dla zarabiających ponad 1 milion euro rocznie. Jednak Rada Konstytucyjna zakwestionowała w końcu grudnia ten przepis, uznając go za niesprawiedliwy. Choć rząd nie rezygnuje nadal z wprowadzenia tego podatku, jego los pozostaje niepewny. "Le Figaro" zaznacza, że - gdyby nie decyzja Rady Konstytucyjnej - to Francja stałaby się już teraz bezdyskusyjnym championem wysokiego opodatkowania. "W kwestiach fiskalnych Francja idzie pod prąd tendencjom obserwowanym u jej sąsiadów" - pisze "Le Figaro".
"Le Figaro" pisze o "francuskiej obsesji" na punkcie ostrej polityki fiskalnej wobec ludzi zamożnych, podkreślając, że obniża ona konkurencyjność gospodarczą państwa i powoduje "exodus" miejscowych milionerów. Gazeta nawiązuje w tym kontekście do dwóch najgłośniejszych ostatnio spraw tego typu: szefa koncernu LVMH Bernarda Arnault i aktora Gerarda Depardieu.
Inne źródła dochodu podlegające opodatkowaniu
Renty i emerytury
Podatek dochodowy naliczany jest także z tytułu pobierania rent i emerytur. Przepisy umowy zawartej między rządami Francji i Polski stanowią jednoznacznie o opodatkowaniu emerytur w naszym kraju, jeżeli osoba ją pobierająca zamieszkuje na terytorium Polski. Umożliwia to uniknięcie podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodów i majątku.
Dochody z nieruchomości
Wynajem nieruchomości generuje przychody, które podlegają opodatkowaniu. Francuski system opodatkowania nieruchomości uwzględnia różnice między rezydentami a nierezydentami Francji. Rezydenci opodatkowani są globalnie od swojego majątku nieruchomościowego, czyli od wszystkich swoich nieruchomości na całym świecie. Z kolei nierezydenci płacą podatek jedynie od swoich nieruchomości znajdujących się na terytorium Francji. Oba przypadki opodatkowania nieruchomości, zarówno dla rezydentów, jak i nierezydentów, obejmują stawki rosnące w zależności od wartości nieruchomości. We Francji funkcjonuje ponadto podatek katastralny, którego kwota jest wyliczana jako procent teoretycznego dochodu, jaki mógłby być generowany przez nieruchomość.
Dochody kapitałowe
Zyski kapitałowe, takie jak odsetki bankowe, dywidendy czy zyski z inwestycji, również podlegają opodatkowaniu. Francja stosuje zryczałtowany podatek w wysokości 30% dla dochodów i zysków z oszczędności i inwestycji, składający się z podatku dochodowego oraz składek na ubezpieczenie społeczne. Warto również zauważyć, że opodatkowanie obrotu kryptowalutami znacząco zmniejszyło się, spadając z 45% do 19% od 2018 roku, co korzystnie wpłynęło na chęć inwestowania w te aktywa.
Podatek dochodowy od osób prawnych we Francji
Podatek dochodowy od osób prawnych we Francji stanowi opodatkowanie dochodów rozmaitych podmiotów gospodarczych. Istotną rolę dla biznesu o zasięgu międzynarodowym odgrywają umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, pozwalając wyeliminować pobieranie podatków dla tych samych dochodów w różnych państwach.
Francuskie stawki podatku CIT są uzależnione od poziomu dochodu danej firmy. Za rok obrotowy 2022 wynosiły:
- przy obrotach poniżej 10 milionów € + do 38 120 € dochodu: 15%
- wszystkie inne sytuacje: 25%
Rezydencja podatkowa we Francji
Najistotniejszym przyczynkiem do tego, czy należy zapłacić podatek dochodowy we Francji, jest zrozumienie pojęcia rezydencji podatkowej. Rezydencja podatkowa to miejsce, w którym podatnik jest zobowiązany do uregulowania zobowiązań podatkowych. Wskazanie rezydencji podatkowej następuje poprzez przepisy krajowych ustaw podatkowych oraz umowy międzynarodowe. Podatnik tym samym zyskuje pewność, w jakim kraju ma obowiązek uiścić podatek. Potwierdzeniem rezydencji podatkowej jest certyfikat rezydencji. Jest to dokument wydawany przez odpowiedni organ administracji podatkowej kraju, w którym podatnik zamieszkuje.
Na mocy art. 4 B Francuskiego Kodeksu Podatkowego francuskim rezydentem podatkowym może stać się osoba spełniająca co najmniej jeden z poniższych warunków:
- posiada dom lub główne miejsce zamieszkania we Francji
- wykonuje działalność zawodową we Francji nie na zasadzie pracy dodatkowej
- większość źródła dochodów osoby znajduje się we Francji.
Należy podkreślić, że istnienie rezydencji podatkowej w danym państwie nie jest ściśle związane z posiadaniem jego obywatelstwa. Innymi słowy, nie jest wymagane bycie obywatelem danego kraju, aby można było zostać uznanym za rezydenta podatkowego tego kraju.
Wszystko, co MUSISZ wiedzieć o podatku dochodowym we Francji!
Porównanie europejskich stawek podatku dochodowego
Zgodnie z danymi Tax Foundation najwyższe stawki podatku dochodowego od osób fizycznych sięgają od 10% w Bułgarii i Rumunii do 60,5% w Danii w 2026 roku. Średnia najwyższa stawka podatku dochodowego od osób fizycznych w 35 krajach europejskich wynosi 38,5%. Wśród państw należących do OECD w Europie rośnie do 43,4%.
Z drugiej strony są Węgry (15 proc.) oraz Estonia (20 proc.).
W 2025 roku tylko jedna na pięć osób w UE uważała, że podatki są płacone w dużym stopniu proporcjonalnie do dochodu i majątku.
W 1980 roku, najwyższe stawki w większości państw europejskich były powyżej 60%.
Niektóre kraje w Europie rozważają zmianę najwyższych stawek podatku dochodowego od osób fizycznych w ciągu najbliższych kilku lat. Austria planuje wyeliminować swój najwyższy próg podatkowy w 2026 r., obniżając najwyższą stawkę podatku dochodowego z 55 proc. do 50 proc. Estonia ma podnieść stawkę zryczałtowanego podatku dochodowego z 20 do 22 proc.
W przywołanym przez gazetę rankingu Ernst & Young dotyczącym opodatkowania bogaczy - który obejmuje niemal wszystkie państwa europejskie oraz Rosję i Turcję - Polska plasuje się - z 32-proc. najwyższą stawką podatku dochodowego - wśród krajów najmniej dotkliwych dla ludzi zamożnych. Według Ernst & Young jeszcze bardziej wyrozumiałe dla bogaczy są inne kraje Europy Środkowo-Wschodniej: Czechy, Węgry, Słowacja, Estonia oraz Islandia.
Francja, obok Szwecji i Hiszpanii, jest w Europie najsroższa dla bogaczy.
Wśród państw należących do OECD w Europie rośnie do 43,4%.
Z reguły kraje nordyckie oraz państwa Europy Zachodniej mają najwyższe stawki krańcowe, zazwyczaj między 45% a 60%.
Większość państw Europy Wschodniej spoza UE utrzymuje niższe najwyższe stawki, choć Turcja się wyróżnia - około 41% plasuje ją bliżej średniego poziomu w UE.
Kraje Europy Środkowo-Wschodniej, w tym Bałkany, również zwykle stosują niższe stawki.
Propozycja wprowadzenia we Francji 2 proc. Za odrzuceniem wniosku głosowało 228 parlamentarzystów, w tym z RN Marine Le Pen, przeciw było 172. Posłowie Partii Socjalistycznej zaproponowali nowe rozwiązanie w formie 3-proc. powszechnego podatku od aktywów. Jednym z proponowanych rozwiązań miało być wprowadzenie nowego podatku Zucmana, nazywanego tak od ekonomisty Gabriela Zucmana, który zaproponował 2-proc. Posłowie lewicy tłumaczyli w parlamencie, że majątek 500 najbogatszych osób we Francji stanowił równowartość 6 proc. PKB w 1993 r., natomiast w 2025 r. Gdyby ów podatek został wprowadzony, do budżetu wpłynęłoby ok. 20 mld euro. Jednak strategia "polowania na najbogatszych" wywołała dyskusję o tym, czy np. Chociaż początkowo sugerowano, że nowe przepisy miałyby objąć zaledwie 2 tys.
Stawki podatków nie są stałe. Rządy dostosowują je do zmian w polityce. „Dzieje się tak dlatego, że wyższa stawka w danym progu wpływa na motywację do zwiększania lub zmniejszania dochodu tylko u osób mieszczących się w tym progu, a jednocześnie przynosi większe wpływy od wszystkich podatników w wyższych progach” - dodał.
Po zakończeniu głosowań w izbie niższej parlamentu projekt budżetu trafi do Senatu.
tags: #francja #najwieksza #stawka