Aplikujesz do pracy w gastronomii lub zawodzie, który wymaga kontaktu z wieloma ludźmi albo dziećmi do 6. roku życia? Pracodawca będzie wymagał od Ciebie ważnej książeczki sanepidowskiej. Tylko co to właściwie znaczy? W tym artykule wyjaśnię Ci, jak wyrobić książeczkę sanepidowską, ile to kosztuje i na czym polegają badania sanitarno-epidemiologiczne. Podpowiem Ci również, gdzie kupić książeczkę sanepidu i jak wpisać ją do CV. Dzięki tej wiedzy unikniesz zbędnych kosztów i komplikacji.
1. Książeczka Sanepidowska a Orzeczenie do Celów Sanitarno-Epidemiologicznych
Zacznijmy od tego, że książeczka sanepidowska to nazwa potoczna. W 2008 roku, na mocy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, zastąpiły ją badania do celów sanitarno-epidemiologicznych. Różnica polega na tym, że dziś - zamiast zielonej książeczki zdrowia - dostaniesz po prostu orzeczenie lekarskie, które lekarz wpisze do karty badań do celów sanitarno-epidemiologicznych. W praktyce więc zmieniła się tylko nazwa - wymóg badań jest taki sam. Co więcej, część pracodawców nadal nazywa orzeczenie książeczką sanepidowską. Dlatego w tym artykule będę używać obu tych nazw zamiennie.
Tradycyjna książeczka sanepidowska została zastąpiona nowym dokumentem, jakim jest orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych. Przepisy jednak nie określają jego dokładnego kształtu. Mimo zmiany nazwy, procedura uzyskiwania tego dokumentu nie uległa zmianie, a badania wymagane do jego uzyskania są identyczne. Wiele pracodawców z przyzwyczajenia nadal używa jednak terminu „książeczka sanepidowska”.
Książeczka sanepidu to dokument konieczny do przedstawienia w wielu branżach - np. gastronomicznej. Jak ją zdobyć? Czy to pracodawca powinien skierować do wyrobienia książeczki, czy można to zrobić indywidualnie? Na te pytania odpowiadamy w artykule!
2. Jak Wyrobić Książeczkę Sanepidowską?
Aby wyrobić książeczkę sanepidowską, należy uzyskać od pracodawcy skierowanie, zgłosić się do najbliższej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej i wziąć udział w badaniu. Procedura ta obejmuje oddanie trzech próbek kału w trzech kolejnych dniach, które następnie trafiają do laboratorium. Tam poddawane są szczegółowej analizie pod kątem obecności groźnych bakterii, pasożytów, nosicielstwa prątków gruźlicy czy innych potencjalnie szkodliwych czynników chorobotwórczych. Dopiero po trzykrotnym potwierdzeniu braku tych czynników możliwe jest wystawienie negatywnego wyniku badania, co oznacza, że osoba jest wolna od groźnych patogenów.
Jednak samo badanie kału to tylko jeden z elementów tego procesu. Aby książeczka sanepidowska była ważna, potrzebne będzie również udanie się do lekarza medycyny pracy lub lekarza rodzinnego. Powinien on wydać orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy lub o przeciwskazaniach do wykonywania pracy (trwałych lub czasowych). Dodatkowo lekarz może zdecydować się na zlecenie dodatkowych badań, aby jeszcze dokładniej ocenić stan zdrowia pracownika.
Krok po kroku:
- Weź od pracodawcy skierowanie na badania sanitarno-epidemiologiczne. Pamiętaj, że nie jest to skierowanie na badania lekarskie, a zupełnie inny dokument.
- Idź ze skierowaniem do najbliższej stacji sanitarno-epidemiologicznej.
- Po trzech dniach oddaj materiał do badań.
- Poczekaj na wyniki.
- Udaj się do lekarza medycyny pracy, który na podstawie wywiadu lekarskiego i wyników wyda Ci orzeczenie sanitarno-epidemiologiczne.
Wyrobienie książeczki trwa zazwyczaj około tygodnia, maksymalnie dwóch - najdłużej zajmuje analiza próbek.
Jak wyrobić książeczkę sanepidowską bez skierowania?
Aby poddać się badaniom do celów sanitarno-epidemiologicznych nie potrzebujesz skierowania. Musisz po prostu udać się do stacji i poprosić o pojemniki na próbki. Następnie wystarczy zanieść materiał do analizy, odebrać wyniki i udać się do lekarza medycyny pracy, który je sprawdzi i wyda orzeczenie.
3. Badania do Celów Sanitarno-Epidemiologicznych
Badania sanepidowskie polegają na analizie trzech próbek kału z trzech kolejnych dni. Próbki pobiera się do specjalnych pojemniczków, które można kupić w aptece albo otrzymać za darmo w stacji sanitarno-epidemiologicznej po okazaniu skierowania. Celem badań jest wykrycie bakterii z grupy Salmonella (które mogą wywołać m.in. zatrucia pokarmowe, dur brzuszny i sepsę) oraz Shigella (powodujących czerwonkę).
Do badań wystarczy śladowa ilość kału z każdego dnia. Każdy pojemnik należy opisać zgodnie z zaleceniami laboratorium, uwzględniając datę i godzinę pobrania próbki. Do czasu przekazania pojemniki należy przechowywać w lodówce.
Badania sanepidowskie mają na celu sprawdzenie, czy nie jesteś zakażony następującymi bakteriami: Salmonelli, Shigella, pałeczki duru brzusznego, pałeczki durów rzekomych, prątki gruźlicy. Państwo nakłada na pracodawcę obowiązek egzekwowania od pracowników orzeczenia do celów sanitarno-epidemiologicznych, potwierdzającego, że nie są oni nosicielami wymienionych wyżej chorób.
Badania na nosicielstwo prątków gruźlicy, czy innych drobnoustrojów to koszt od 60 do 100 zł.
4. Koszt Wyrobienia Książeczki Sanepidowskiej
Koszt wyrobienia książeczki sanepidowskiej wynosi od 200 do 500 zł. W tej cenie zawierają się badania sanitarno-epidemiologiczne oraz wizyta u lekarza, za którą zapłacisz od 100 do 300 zł. Z kolei koszt pustej książeczki zdrowia do celów sanitarno-epidemiologicznych waha się od 3 zł do nawet 150 zł (ale uwaga: niektóre tanie książeczki mogą być nieaktualne!).
Całkowity koszt książeczki sanepidowskiej waha się między 150 a 200 zł. W tej kwocie uwzględniona jest cena badania materiału na nosicielstwo prątków gruźlicy i innych potencjalnie szkodliwych czynników chorobotwórczych, oscylująca w granicach 60-100 zł. Dodatkowo należy się liczyć z kosztem badania lekarskiego, które stanowi drugi etap tego procesu. Kwota za to badanie mieści się w przedziale od 50 do 100 zł.
Koszt wyrobienia książeczki sanepidowskiej pokrywa pracodawca, jeśli działasz na podstawie jego skierowania. W praktyce jednak wiele miejsc pracy stawia wymóg posiadania ważnej książeczki sanepidowskiej już na etapie rekrutacji. W takiej sytuacji możesz wyrobić książeczkę sanepidowską samodzielnie, musisz jednak liczyć się z pełnym poniesieniem kosztów.
Koszt wyrobienia lub odnowienia książeczki sanepidowskiej za pośrednictwem platformy Książeczka-Sanepidowska.pl wynosi 120 zł. Badanie sanitarno-epidemiologiczne w poradni medycyny pracy w zależności od regionu Polski kosztuje zazwyczaj od 100 do 200 zł.
Cena wyrobienia książeczki sanepidowskiej, czyli uzyskania orzeczenia do celów sanitarno-epidemiologicznych, to koszt od 100 do 299 zł w zależności od wybranej metody oraz konieczności wykonania badań kału. Opcja online na platformie Książeczka-Sanepidowska.pl pozwala na załatwienie formalności bez wychodzenia z domu.
Orientacyjny koszt badania laboratoryjnego (badanie kału na nosicielstwo Salmonella/Shigella) to około 100-150 zł w zależności od miejsca. Wizyta u lekarza medycyny pracy to koszt od około 50-100 zł (publicznie) do 100-300 zł (prywatnie).
Przykładowe koszty:
- Badania laboratoryjne (kał): 60-100 zł
- Wizyta u lekarza medycyny pracy: 50-300 zł
- Pusta książeczka zdrowia (opcjonalnie): 3-150 zł
5. Kto Musi Wykonać Badania Sanitarno-Epidemiologiczne?
Według przepisów obowiązkowym badaniom sanitarno-epidemiologicznym podlegają osoby, które w pracy mają kontakt z nieopakowaną żywnością albo pojemnikami na żywność i/lub te, których praca wymaga stałego i bezpośredniego kontaktu z innymi ludźmi, w tym z dziećmi do 6. roku życia.
Ważne orzeczenie lekarskie musi więc posiadać nie tylko kucharz, kelner czy piekarz, ale też m.in. pracownik sklepu spożywczego, hostessa, kosmetyczka, fryzjer, lekarz, pielęgniarka, przedszkolanka, nauczycielka czy opiekunka do dzieci. Jednym słowem - każdy, kto w pracy mógłby przenieść zakażenie drogą kropelkowo-powietrzną i powietrzno-pyłową na inne osoby.
Książeczka sanepidowska musi być wyrobiona przez osoby, podejmujące pracę wymagającą wyeliminowania ryzyka przenoszenia zakażeń lub chorób zakaźnych na innych ludzi. Jest to kwestia bezpieczeństwa innych otaczających nas w pracy osób. Książeczka jest obowiązkowa dla osób, które wykonują zawody wymagające kontaktu z żywnością i wodą przeznaczoną do spożycia przez inne osoby oraz w zawodach związanych z lekami doustnymi, iniekcjami itd. Ponadto książeczkę sanepidowską muszą wyrobić również osoby zajmujące się myciem naczyń lub jakichkolwiek pojemników mających kontakt z żywnością, wodą i lekami, jak również osoby pracujące z dziećmi do 6 lat.
Zawody, do wykonywania których będzie potrzebne orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych to między innymi:
- Kelner/kelnerka
- Kucharz
- Fryzjer/fryzjerka
- Przedszkolanka
- Opiekun/opiekunka do dzieci
- Studenci medycyny
- Pracownicy sklepów spożywczych
- Piekarz/cukiernik
- Lekarz/pielęgniarka/salowa
- Kosmetyczka/kosmetolog
- Hostessa
6. Ważność Książeczki Sanepidowskiej
Orzeczenie lekarskie może zostać wydane bezterminowo albo na rok, 2 lub 3 lata. Nie musisz jednak powtarzać badań sanepidowskich. Wystarczy, że przed upływem ważności orzeczenia ponownie udasz się z wynikiem do lekarza medycyny pracy - chyba że zgubiłeś książeczkę sanepidowską, a Twoje laboratorium nie chce Ci wydać kopii badania.
W przypadku książeczki sanepidowskiej termin ważności orzeczenia lekarskiego nie jest uregulowany szczegółowymi przepisami prawnymi dotyczącymi badań sanitarno-epidemiologicznych. Brak konkretnego okresu obowiązywania tego orzeczenia sprawia, że decyzja o jego ważności leży w gestii lekarza medycyny pracy, który przeprowadza badanie. To on, bazując na swojej wiedzy medycznej, a także na informacjach dotyczących rodzaju i miejsca świadczenia pracy, ma możliwość określenia kolejnego terminu badania pracownika.
Orzeczenie lekarskie pozostaje aktualne, o ile brak jest przesłanek wskazujących na zakażenie czynnikami uniemożliwiającymi wykonywanie określonych prac. Ważność orzeczenia zależy również od kontynuowania pracy w tym samym zakładzie, zakresu i rodzaju obowiązków wykonywanych na danym stanowisku, a także od właściwie udokumentowanych badań znajdujących się w dokumentacji medycznej lekarza odpowiedzialnego.
Książeczka sanepidowska ważność może zawdzięczać tylko lekarzowi medycyny pracy, który ją podstemplowuje. Prawo nie wspomina o tym, jak często trzeba uaktualniać dokument. W orzeczeniu jest miejsce na umieszczenia daty, ale jeśli dobrze trafisz, lekarz wpisze tam ‘bezterminowo’.
Uwaga: Wyniki badań na nosicielstwo Salmonelli/Shigelli zachowują ważność bezterminowo - możesz z nich korzystać nawet w kolejnych latach, o ile nie pojawią się nowe czynniki ryzyka lub objawy zakażenia.
7. Książeczka Sanepidowska za Granicą
Warto pamiętać, że książeczka sanepidu nie jest ważna za granicą. Większość krajów nie ma własnego odpowiednika tego dokumentu. Ale możliwe, że przed podjęciem pracy za granicą w restauracji, szpitalu lub sklepie czekają Cię badania lekarskie w miejscowej przychodni.
Nie. Co więcej - prawdopodobnie nie spotkasz się z angielskim, niemieckim czy francuskim odpowiednikiem takiego dokumentu. Jeśli planujesz pracować za granicą w szpitalu, restauracji czy sklepie, nikt nie będzie od Ciebie wymagał książeczki sanepidu. Możliwe, że przed przystąpieniem do pracy czeka Cię badanie lekarskie, ale na pewno nie tego typu, jak to obowiązujące w Polsce.
8. Gdzie Kupić Książeczkę Sanepidowską?
Jak już wspomnieliśmy - książeczka sanepidu jako taka nie obowiązuje już od ponad 10 lat. Mimo to różne sklepy papiernicze i internetowe, np. Allegro, nadal mają je w swojej ofercie. Poza tym niektórzy pracodawcy wciąż wolą zbierać dokumentację medyczną w takiej formie (przepisy tego nie zabraniają).
To pytanie jest przewrotne. Po pierwsze - jak wspomnieliśmy na początku - książeczka zdrowia do celów sanitarno-epidemiologicznych nie obowiązuje od 10 lat. Mimo to niektóre sklepy papiernicze, czy np. Allegro wciąż mają ją w swojej ofercie. (Koszt książeczki sanepidowskiej waha się od 3 zł za stare egzemplarze do nawet 150 zł.) Po drugie - nie jest tajemnicą, że możesz załatwić sprawę szybciej, omijając wymagane procedury.
Uwaga: Według przepisów Kodeksu karnego karą za posługiwanie się fałszywym dokumentem, w tym orzeczeniem do celów sanitarno-epidemiologicznych, jest grzywna lub ograniczenie wolności od 3 miesięcy do 5 lat.
Nie polecamy tego rozwiązania - art. 270 Kodeksu karnego stwierdza, że za posługiwanie się fałszywym dokumentem grozi od 3 do 5 lat pozbawienia wolności.
9. CV a Książeczka Sanepidowska
Już wiesz, że pracodawcy preferują kandydatów z ważną książeczką sanepidu. Ale gdzie ją wpisać do CV?
Książeczkę sanepidowską najlepiej zamieścić w sekcji Umiejętności specjalistyczne albo Informacje dodatkowe w CV. Wystarczy, że użyjesz formułki: aktualne badania do celów sanitarno-epidemiologicznych. W tym samym miejscu w CV możesz też wpisać prawo jazdy, kursy i szkolenia albo posiadane certyfikaty.
O książeczce sanepidowskiej nie warto za to pisać w liście motywacyjnym. W tym dokumencie lepiej skupić się na tym, co Cię wyróżnia i zawrzeć informacje, na które zabrakło Ci miejsca w curriculum vitae.
Jak przedsiębiorca wyrabia książeczkę zdrowia sanepidu?
10. Co Zrobić, Gdy Zgubisz Książeczkę Sanepidowską?
W przypadku utraty książeczki sanepidowskiej nie ma powodów do niepokoju. Konieczne jest jedynie skierowanie się do lekarza medycyny pracy wraz z wynikami badań na nosicielstwo. Na tej podstawie lekarz będzie w stanie wystawić nowe orzeczenie, umożliwiając ponowne uzyskanie dokumentu sanitarno-epidemiologicznego. Warto zauważyć, że próbki kału tylko raz w życiu.
Jeżeli zdarzy się, że zgubimy książeczkę sanepidowską, nie musimy się martwić. Aby ją odzyskać, wystarczy zgłosić się do lekarza medycyny pracy z wynikami badań, które wykonywaliśmy. Na podstawie tych wyników lekarz wystawi dla nas nowe orzeczenie.
Rada: Badania na nosicielstwo są ważne przez całe życie. Pamiętaj, żeby nie zgubić wyników badań, bo to właśnie na ich podstawie wystawia się duplikat orzeczenia.
tags: #czy #pracodawca #placi #za #podbicie #ksiazeczki