Umowa zlecenie jest umową cywilnoprawną, którą reguluje Kodeks cywilny. To główna różnica między tym typem umowy a umową o pracę, której podstawą prawną jest Kodeks pracy. Przedmiotem umowy zlecenia jest zobowiązanie zleceniodawcy względem zleceniobiorcy i na odwrót. Oznacza to, że jeden zobowiązuje się do wykonania pracy (czyli czynności prawnej), a drugi, że za tę pracę zapłaci - oczywiście na warunkach zapisanych w umowie.
W Polsce pracownicy zazwyczaj dążą do tego, aby zostać zatrudnionym na umowę o pracę. Ten rodzaj umowy zapewnia względne bezpieczeństwo i gwarantuje różnego rodzaju przywileje. Z kolei umowa zlecenie jest często pogardliwie określana mianem “śmieciówki”. Czy słusznie? Jeśli zastanawiasz się, czy warto pracować na umowie zlecenie, dobrze trafiłeś.
Stronami umowy mogą być dowolne osoby fizyczne lub prawne, nazywane “zleceniodawcą” i “zleceniobiorcą”. Co ważne, umowa zlecenia, w przeciwieństwie do umowy o pracę, nie musi być zawarta na piśmie, ale także w formie ustnej.
Kluczowe różnice między umową zlecenia a umową o pracę
Oznacza to, że na umowie zlecenia “z automatu” nie będą Ci przysługiwały takie świadczenia jak urlop wypoczynkowy i macierzyński czy też płatne nadgodziny. Pamiętaj jednak, że w przypadku umowy zlecenia masz znacznie większą swobodę w organizacji pracy. Dlatego może się w niej znaleźć np. zapis dotyczący płatności za czas, kiedy nie wykonujesz zlecenia (czyli w praktyce płatny urlop).
Oto podstawowe różnice:
- W przypadku umowy zlecenia pracę może wykonać osoba trzecia (jeśli w umowie jest taki zapis lub zleceniobiorca został do tego zmuszony).
- Zleceniodawca może wypowiedzieć umowę zlecenia w dowolnym momencie (chyba że w umowie pojawił się zapis o okresie wypowiedzenia).
- Zleceniobiorca ma większą dowolność w organizacji pracy (może ją wykonywać w dowolnym miejscu i czasie).
- Nie otrzymujesz “z automatu” przywilejów pracowniczych (takich jak urlop wypoczynkowy i macierzyński, płatne nadgodziny etc. Mogą jednak pojawić się one w dodatkowych zapisach w umowie).
- Wynagrodzenie nie musi być płacone co miesiąc (pensja może być wypłacona dopiero po wykonaniu zlecenia, np. po 3 miesiącach).
Wypowiedzenie umowy zlecenia
Przede wszystkim musisz pamiętać, że umowa zlecenie może zostać wypowiedziana przez zleceniodawcę oraz zleceniobiorcę w każdym momencie. Po wypowiedzeniu wygasa ona ze skutkiem natychmiastowym. Pamiętaj również, że umowę zlecenia uważa się za zakończoną w momencie wykonania przedmiotu umowy. Jeśli jednak strony chcą ustalić okres wypowiedzenia, mogą to zrobić poprzez zamieszczenie odpowiedniego zapisu w treści umowy (lub w aneksie).
W dokumencie wypowiedzenia umowy zlecenie powinny znaleźć się:
- Data i miejsce złożenia wypowiedzenia.
- Imię i nazwisko, adres zamieszkania lub nazwa oraz adres siedziby strony wypowiadającej umowę zlecenie.
- Imię i nazwisko, adres zamieszkania lub nazwa oraz adres siedziby drugiej strony.
- Numer/oznaczenie umowy, która jest wypowiadana.
- Powód wypowiedzenia.
- Podpis strony wypowiadającej umowę.
Składki i wynagrodzenie netto z umowy zlecenia
W Polsce od stycznia 2025 r. minimalna stawka godzinowa przy umowie zlecenie wynosi 30,50 zł brutto. Pamiętaj jednak, że ze względu na odprowadzane stawki koszt zleceniodawcy jest nieco wyższy.
Jeśli umowa zlecenie jest jedyną formą zatrudnienia pracownika, podlega on obowiązkowym ubezpieczeniom:
- Ubezpieczenie emerytalne - 19,52% (po 9,76% płaci zleceniodawca i zleceniobiorca).
- Ubezpieczenie rentowe - 8% (6,5% opłaca zleceniodawca, a 1,5% zleceniobiorca).
- Ubezpieczenie wypadkowe - od 0,40 do 3,60% w zależności od stopnia ryzyka (w całości opłaca je zleceniodawca).
- Ubezpieczenie zdrowotne - 9% (w całości opłaca je zleceniodawca).
- Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) - 0,10% (w całości opłaca je zleceniodawca).
- Fundusz Pracy - 2,45% (w całości opłaca je zleceniodawca).
Dodatkowo można zdecydować się na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe (2,45%), które trzeba w całości opłacić.
Aby dokładnie wyliczyć wynagrodzenie "na rękę", zaleca się skorzystanie ze specjalnych kalkulatorów brutto netto, które uwzględniają indywidualne warunki zatrudnienia.
Przykład wyliczenia brutto/netto dla umowy zlecenia:
Pracownik zatrudniony tylko na umowie zlecenie z pensją 3000 zł brutto, z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym i kosztem uzyskania przychodu wynoszącym 20%, zarobi "na rękę" 2183,72 zł netto. Koszt pracodawcy wyniesie 3618,30 zł.
Umowa zlecenie a świadczenia socjalne
Urlop wypoczynkowy i macierzyński
Teoretycznie na umowie zlecenie nie przysługuje urlop wypoczynkowy ani macierzyński. Jednak umowa cywilnoprawna pozwala na kształtowanie jej ustaleń. W umowie zlecenie można więc zawrzeć zapis o przerwie w wykonywaniu zadań - odpłatnej lub wiążącej się z obniżeniem wynagrodzenia. W praktyce zleceniobiorca zyskuje więc prawo do urlopu wypoczynkowego - płatnego lub bezpłatnego.
Urlop macierzyński przysługuje tylko osobom zatrudnionym na umowie o pracę. Jednak kobiety na umowie zlecenie mogą liczyć na wsparcie w postaci zasiłku macierzyńskiego, który przysługuje każdej kobiecie podlegającej ubezpieczeniu chorowemu (już od pierwszego dnia objęcia ubezpieczeniem). Należy pamiętać, że składka na ubezpieczenie chorobowe w przypadku umowy zlecenie jest zazwyczaj dobrowolna. Zasiłek przysługuje tym mamom, które były zatrudnione na umowie zlecenie w dniu porodu.
Zwolnienie lekarskie (L4)
Prawo do płatnego zwolnienia lekarskiego przysługuje osobie objętej ubezpieczeniem chorobowym. W przypadku umowy zlecenia jest ono dobrowolne i wymaga zgłoszenia zleceniodawcy chęci objęcia nim (składka 2,45%). Zasiłek chorobowy nie przysługuje od pierwszego dnia objęcia ubezpieczeniem, lecz dopiero po 90 dniach. Podobnie wygląda kwestia świadczenia rehabilitacyjnego. W obu przypadkach zasiłek jest wypłacany ze środków ZUS.
Do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego nie mogą przystąpić studenci i uczniowie do 26. roku życia.
Podstawę wymiaru zasiłku stanowi zazwyczaj przeciętny miesięczny przychód za okres 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym wystąpiła niezdolność do pracy. Jeśli pracowano krócej, zasiłek wylicza się na podstawie przeciętnego przychodu za wszystkie przepracowane miesiące.
Umowa zlecenie a emerytura i staż pracy
Od umowy zlecenia obowiązkowo odprowadzane są składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia bierze się pod uwagę przy obliczaniu wysokości przyszłej emerytury. Należy jednak pamiętać, że uczniowie i studenci, którzy nie ukończyli 26. roku życia, mogą być zwolnieni z obowiązku płacenia składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.
Pomimo oskładkowania, umowy cywilnoprawne, takie jak umowa zlecenie, nie wliczają się do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, np. wymiar urlopu wypoczynkowego.
Umowa zlecenie dla studenta
Student, który nie ukończył 26. roku życia, nie ma obowiązku oskładkowania umowy zlecenia ani zgłaszania się do ZUS. Ta zasada nie ma zastosowania, gdy student jest zatrudniony u tego samego pracodawcy również na umowie o pracę.
Studenci i uczniowie do 26. roku życia zatrudnieni na umowie zlecenie nie mogą przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Ponadto, zleceniodawcy w przypadku umowy zlecenie nie są związani przepisami dotyczącymi urlopu wypoczynkowego, wynagrodzenia za okres choroby czy ochrony przed wypowiedzeniem. Studenci powinni być szczególnie wyczuleni na próby wykorzystywania ich przez pracodawców.
Umowa zlecenie z uczniem lub studentem – wszystko, co musisz wiedzieć!
Wzory umów
W kontekście umów cywilnoprawnych, w tym umów zlecenia, istnieje wiele wzorów i formularzy, które mogą być pomocne. Przykładowo, Uniwersytet Wrocławski udostępnia różne wzory umów, w tym:
- Wzór umowy zlecenia (wersja polsko-angielska).
- Wzór umowy o dzieło (wersja polsko-angielska).
- Formularze rachunków do umów.
Dostępne są również wzory umów dla specyficznych zastosowań, takich jak:
- Umowy na opracowanie recenzji.
- Umowy dotyczące prowadzenia postępowań doktorskich czy habilitacyjnych.
- Umowy o zarządzanie spółką z o.o.
Warto zaznaczyć, że istnieją również umowy zlecenia w języku angielskim lub niemieckim, co ułatwia współpracę z zagranicznymi kontrahentami.
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. oraz jego partnerzy internetowi zajmują się wyświetlaniem spersonalizowanych reklam, a także udostępniają informacje dotyczące przepisów prawnych, w tym Kodeksu cywilnego i Kodeksu pracy.
tags: #druk #umowa #zlecenie #polsko #angielska