Przewóz towarów wrażliwych podlega szczególnym regulacjom, a spontaniczność w tym obszarze jest niemożliwa. Obowiązki dla przewoźników są ściśle określone, a jednym z kluczowych elementów jest system SENT.
Co to jest system SENT?
SENT, czyli Systemu Elektronicznego Nadzoru Transportu, został wprowadzony w życie na mocy Ustawy z dnia 9 marca 2017 r. Jego głównym celem jest "uszczelnienie" transportu towarów wrażliwych - produktów, które często były przewożone nielegalnie, bez odprowadzania należnych podatków czy zgłoszeń. System SENT służy przede wszystkim do zgłaszania transportów przewożących towary wrażliwe. Za pomocą systemu SENT należy zgłaszać wszystkie operacje transportowe, które dotyczą tzw. towarów wrażliwych. SENT obejmuje przede wszystkim produkty, które w przeszłości były częstym źródłem nadużyć.
Rejestr SENT został stworzony, aby umożliwić dokonywanie zgłoszeń drogą elektroniczną. System SENT prowadzony jest przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). Rejestr zgłoszeń SENT jest prowadzony w systemie teleinformatycznym.
Jakie towary objęte są systemem SENT?
Pełna lista towarów objętych systemem SENT jest określona w art. 3 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oraz w rozporządzeniu Ministra Finansów. Do kategorii tych towarów zalicza się m.in.:
- Paliwa płynne: benzyny silnikowe, oleje napędowe, oleje opałowe, nafta, paliwo lotnicze.
- Alkohol i wyroby tytoniowe: alkohol skażony i nieskażony (np. spirytus, wódki, wina), susz tytoniowy.
- Smary i oleje: oleje smarowe i preparaty smarowe, oleje przepracowane.
- Rozpuszczalniki i chemikalia: niektóre rodzaje rozpuszczalników, paliwa silnikowe.
- Odpady: 11 rodzajów odpadów, w tym odpady farb i lakierów, zawiesiny zawierające farby i lakiery.
- Produkty rolne i spożywcze: mięso z drobiu, jaja ptasie, miód naturalny, truskawki świeże.
- Oleje spożywcze i tłuszcze: olej sojowy, olej z orzeszków ziemnych, biodiesel.
Szczegółowy wykaz towarów objętych systemem monitorowania został zdefiniowany w art. 3 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oraz rozporządzenia Ministra Finansów. Obowiązek zgłaszania przewozu towarów, tj. oleje smarowe i preparaty smarowe, dotyczy przesyłek, których masa brutto przekracza 500 kg lub objętość przekracza 500 litrów. Jednakże w przypadku towaru konfekcjonowanego, klasyfikowanego np. do pozycji CN 2710, obowiązek zgłoszenia przewozu nie istnieje, jeżeli towar ten jest przewożony w opakowaniach jednostkowych nie większych niż 11 litrów.
Towary objęte SENT mają przypisane kody CN (Nomenklatury Scalonej), które publikowane są w systemie PUESC i aktualizowane w rozporządzeniach Ministerstwa Finansów oraz Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego.
Kto odpowiada za zgłoszenia w systemie SENT?
Obowiązek zgłaszania ładunków w systemie SENT spoczywa na kilku podmiotach uczestniczących w obrocie towarami objętymi monitorowaniem. Zasady te wynikają z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.
Podmioty zobowiązane do zgłaszania ładunków w SENT:
- Podmiot wysyłający - czyli firma (producent, sprzedawca, magazyn, skład podatkowy), która wprowadza do obrotu lub wysyła towary objęte SENT z Polski. Podmiot wysyłający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać do niego numer referencyjny i przekazać ten numer przewoźnikowi. Podmiot wysyłający jest obowiązany również przekazać numer referencyjny podmiotowi odbierającemu.
- Podmiot odbierający - przedsiębiorstwo, które odbiera towary objęte monitorowaniem na terytorium Polski (np. stacja paliw, magazyn, dystrybutor).
- Przewoźnik - firma transportowa (krajowa lub zagraniczna), która faktycznie realizuje przewóz ładunku. Przewoźnik uzupełnia zgłoszenie podając swoje dane, numer rejestracyjny pojazdu, datę rozpoczęcia i zakończenia przewozu, jak również informacje o zezwoleniach - czyli licencji.
Od 1 stycznia 2025 r. obowiązek zgłaszania w SENT obejmuje także przewoźników z UE, EFTA i Szwajcarii, którzy realizują przewozy drogowe do/z państw trzecich (wcześniej dotyczyło to tylko przewoźników spoza UE). Od 1 listopada 2024 r. przewoźnicy spoza UE, a od 1 stycznia 2025 r. także przewoźnicy z UE, mają obowiązek zgłaszania przewozów realizowanych na terytorium Polski w systemie SENT. Obowiązek ten obejmuje zarówno przewozy międzynarodowe, jak i kabotażowe, jeżeli odbywają się one w ramach przepisów o międzynarodowym transporcie drogowym.
Jak zgłaszać przewóz towarów wrażliwych w systemie SENT?
Zgłoszenia do SENT dokonuje się przez platformę PUESC (Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych), wypełniając formularz SENT odpowiedni dla danego przypadku. Dostęp do SENT odbywa się za pośrednictwem usługi e-Przewóz na Platformie Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych (PUESC). Aby realizować transport towarów wrażliwych, musisz zacząć od założenia konta na tej platformie. Co ważne, może to zrobić tylko osoba fizyczna. Jeśli prowadzisz firmę, możesz zarejestrować się osobiście lub np. wyznaczyć do tego pracownika, dając mu odpowiednie pełnomocnictwo.
Proces obsługi przewozu w SENT krok po kroku:
- Krok 1: Zgłoszenie podmiotu wysyłającego - Podmiot wysyłający zgłasza zamiar przewozu towaru wrażliwego poprzez wypełnienie stosownego formularza na PUESC. Po jego wypełnieniu i wysłaniu wygenerowany zostaje numer SENT (ważny przez 10 dni) oraz 3 klucze uwierzytelniające (dla nadawcy, przewoźnika i odbiorcy ładunku). Podmiot wysyłający przekazuje numer referencyjny przewoźnikowi. W przypadku transportu krajowego numer referencyjny należy przekazać również odbierającemu towar.
- Krok 2: Uzupełnienie przez przewoźnika - Przewoźnik uzupełnia zgłoszenie, dodając m.in. swoje dane, numer rejestracyjny pojazdu, datę rozpoczęcia przewozu i planowaną datę jego zakończenia.
- Krok 3: Potwierdzenie przez podmiot odbierający - Odbierający uzupełnia zgłoszenie wpisując do niego potwierdzenie odbioru oraz datę zakończenia przewozu. Powinno to nastąpić najpóźniej w kolejnym dniu roboczym po dostawie.
W przypadku niedostępności rejestru SENT należy przesłać dokument zastępujący zgłoszenie, którego wzór stanowi załącznik do odpowiedniego rozporządzenia Ministra Finansów.
Kary za naruszenie przepisów SENT
Niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi wiąże się z różnymi sankcjami. Kontrolę w zakresie obowiązków wynikających z omawianej ustawy przeprowadzają funkcjonariusze służby celno-skarbowej.
Rodzaje sankcji:
- Kara pieniężna za brak zgłoszenia: W przypadku niedokonania zgłoszenia do systemu SENT odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20 000 zł.
- Kara za niezgodność danych: Taka sama kara grozi w przypadku stwierdzenia, że towar nie odpowiada co do rodzaju, ilości, masy lub objętości towarowi wskazanemu odpowiednio przez podmiot wysyłający albo podmiot odbierający w zgłoszeniu - odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% różnicy wartości brutto towaru zgłoszonego i towaru rzeczywiście przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20 000 zł.
- Kara za naruszenie geolokalizacji: Przewoźnik, który nie dopełnił obowiązków w zakresie geolokalizacji, musi liczyć się z karą pieniężną w wysokości 10 000 zł.
- Kara za niedostarczenie towaru: W przypadku niedostarczenia zgłoszonego towaru do miejsca dostarczenia towaru albo miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 100 000 zł.
- Inne sankcje: Możliwe jest również zamknięcie urzędowe na środek transportu bądź towar, zatrzymanie środka transportu bądź towaru, przepadek towaru na rzecz Skarbu Państwa.
W przypadku niewielkich niezgodności (np. rodzaju, ilości, masy bądź objętości przewożonego towaru z tymi podanymi w zgłoszeniu) kontrolerzy mogą zająć towar lub pojazd i nałożyć kaucję w wysokości 1000 zł. Brak zgłoszenia w systemie SENT może również skutkować zatrzymaniem pojazdu lub towaru, a za ich przechowywanie są naliczane wysokie opłaty, za które odpowiadają wspólnie przewoźnik oraz podmiot zobowiązany do zgłoszenia przewozu.
Za brak zgłoszenia przewozu przewidziane są wysokie kary finansowe, nawet do 12 000 zł.
SENT odzież i obuwie SZKOLENIA
Ważne zmiany w systemie SENT w 2025 roku
W 2025 roku wprowadzono szereg aktualizacji w systemie SENT. Rozszerzono obowiązek zgłoszeń na zagranicznych przewoźników z UE, EFTA i Szwajcarii. Wymagany jest zaawansowany dostęp do platformy PUESC. Planowane są dalsze zmiany, w tym rozszerzenie katalogu monitorowanych towarów.
Kluczowe zmiany:
- Rozszerzenie obowiązku zgłoszeń na przewoźników z UE, EFTA i Szwajcarii wykonujących przewozy do lub z państw trzecich.
- Wymóg zaawansowanego dostępu do platformy PUESC dla wysyłania komunikatów związanych z zamknięciem zgłoszenia SENT.
- Nowe obowiązki wynikające z projektu nowelizacji ustawy SENT (projekt UD109), obejmujące m.in. kary dla odbiorców za niezamknięcie zgłoszenia w terminie, likwidację wyłączeń dla transportów między magazynami oraz objęcie systemem SENT przewozów betonu gotowego do wylania.
Ministerstwo Finansów zapowiedziało również poszerzenie katalogu monitorowanych towarów o wybrane produkty rolne, z planowanym wejściem w życie zmian w 2026 roku.
tags: #czzy #zlecenie #sent #moze #wypelnic #spedycja