Urlop dla poratowania zdrowia stanowi jedno z kluczowych uprawnień przysługujących nauczycielom, mające na celu wsparcie ich w zachowaniu zdolności do pracy i kontynuacji kariery zawodowej. Jest to mechanizm regeneracyjny dla pracowników oświaty, a także sposób na zapewnienie efektywności funkcjonowania placówek edukacyjnych. Z instytucją urlopu dla poratowania zdrowia wiąże się wiele kwestii, które mogą budzić wątpliwości, zwłaszcza w kontekście jego relacji z urlopem wypoczynkowym.
Stałość kadry pedagogicznej jest istotnym elementem polityki oświatowej. Ze względu na specyfikę zawodu nauczyciela oraz zagrożenia związane z występowaniem chorób zawodowych, Karta Nauczyciela przewiduje urlop dla poratowania zdrowia. Z tą instytucją wiąże się wiele aspektów, które warto przyjrzeć się bliżej.
Istota urlopu dla poratowania zdrowia
Urlop dla poratowania zdrowia to uprawnienie nauczyciela, który spełni określone w ustawie przesłanki. Celem jego udzielenia jest umożliwienie poddania się zalecanemu leczeniu w celu odzyskania pełnej zdolności do pracy i kontynuowania zatrudnienia. Urlop ten pełni dwie funkcje: regeneracyjną, służącą bezpośrednio nauczycielowi, oraz gwarancyjną, skierowaną do pracodawcy, zapewniającą powrót pracownika do pełnej sprawności.
Urlop dla poratowania zdrowia, co do zasady, nie jest okresem niezdolności do pracy. Jest to szczególne świadczenie pracownicze dedykowane nauczycielom. Choć w swojej konstrukcji jest zbliżony do urlopu wypoczynkowego, ich cele są zupełnie odmienne.
Przesłanki ustawowe do udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia
Karta Nauczyciela określa następujące przesłanki, które nauczyciel musi spełnić, aby skorzystać z urlopu dla poratowania zdrowia:
- Zatrudnienie w pełnym wymiarze zajęć przez co najmniej 7 lat przed złożeniem wniosku.
- Zatrudnienie na czas nieokreślony.
- Zaistnienie potrzeby przeprowadzenia zaleconego leczenia: choroby zagrażającej wystąpieniem choroby zawodowej lub choroby, w której czynniki środowiska pracy odgrywają istotną rolę.
- Zaistnienie potrzeby leczenia uzdrowiskowego lub rehabilitacji uzdrowiskowej.
Warunek zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć powinien być odnoszony do 7 lat poprzedzających złożenie wniosku o urlop. Pełny wymiar zajęć dotyczy jednej szkoły, w której nauczyciel składa wniosek. Nie ma możliwości sumowania wymiarów zajęć z różnych szkół w celu spełnienia tego warunku.
Urlopu dla poratowania zdrowia udziela się nauczycielowi zatrudnionemu na czas nieokreślony. Nauczyciel zatrudniony na czas określony nie może skorzystać z tego uprawnienia.
Udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia następuje na podstawie orzeczenia lekarza medycyny pracy. Dyrektor szkoły, na wniosek nauczyciela, wydaje skierowanie na badanie lekarskie. Na podstawie wyników badania, badań dodatkowych, konsultacji oraz dokumentacji medycznej lekarz wydaje orzeczenie o potrzebie udzielenia urlopu i określające czas potrzebny na leczenie.
Ustalanie 7-letniego okresu pracy
Okres 7-letniej pracy w szkole uważa się za nieprzerwany, jeżeli nauczyciel podjął zatrudnienie w szkole nie później niż w ciągu 3 miesięcy po ustaniu poprzedniego stosunku pracy. Do tego okresu wlicza się także czasowe niezdolności do pracy i urlopy inne niż wypoczynkowy, trwające łącznie nie dłużej niż 6 miesięcy.
W przypadku gdy okresy niezdolności do pracy i urlopu trwają dłużej niż 6 miesięcy, wymagany okres pracy przedłuża się o ten okres. Okres 7-letniej pracy powinien przypadać bezpośrednio przed datą rozpoczęcia urlopu dla poratowania zdrowia. Wymóg ten dotyczy udzielenia pierwszego urlopu dla poratowania zdrowia.
Wymiar urlopu dla poratowania zdrowia
Łączny wymiar urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciela w okresie całego zatrudnienia nie może przekraczać 3 lat. Jednorazowo udzielony urlop nie może przekraczać roku. Wymiar urlopu jest determinowany zaleceniami lekarskimi i celem, dla jakiego zostaje przyznany.
Decydująca jest treść orzeczenia lekarskiego lub skierowania, w którym określony jest czas potrzebny na leczenie. Dyrektor szkoły jest związany decyzją lekarza i nie może udzielić urlopu w innym wymiarze.
Nauczyciel podlega kontrolnemu badaniu lekarskiemu, jeśli urlop został udzielony na okres dłuższy niż 30 dni. Nauczyciel ma prawo do drugiego i kolejnych urlopów dla poratowania zdrowia po roku od zakończenia poprzedniego.
W przypadku nauczycieli, którym do nabycia prawa do emerytury brakuje mniej niż rok, urlop dla poratowania zdrowia nie może być udzielony na okres dłuższy niż do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc nabycia uprawnień emerytalnych. Nauczyciel, który nabył prawo do emerytury, nie może skorzystać z urlopu dla poratowania zdrowia.
Urlop wypoczynkowy po powrocie z urlopu dla poratowania zdrowia
Kwestia urlopu wypoczynkowego po powrocie z urlopu dla poratowania zdrowia była przedmiotem zmian legislacyjnych i orzecznictwa.
Zgodnie z nowelizacją przepisów Karty Nauczyciela, nauczyciel powracający z urlopu zdrowotnego ma prawo do urlopu wypoczynkowego w pełnym wymiarze. Zgodnie z art. 66a Karty Nauczyciela, jeżeli nauczyciel szkoły nieferyjnej nie może rozpocząć urlopu wypoczynkowego w ustalonym terminie z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy, w tym z powodu urlopu dla poratowania zdrowia, urlop ten ulega przesunięciu na termin późniejszy.
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 30 czerwca 2016 r. w sprawie C-178/15 potwierdził, że nauczyciel, który przebywał na urlopie dla poratowania zdrowia i nie wykorzystał przysługującego mu urlopu wypoczynkowego, powinien mieć prawo do jego wykorzystania w późniejszym terminie. TSUE uznał, że przepisy przewidujące wygaśnięcie prawa do urlopu wypoczynkowego w takiej sytuacji są niezgodne z dyrektywą UE.
Urlop uzupełniający przysługuje pod warunkiem, że całość lub część urlopu wypoczynkowego nie została wykorzystana z uwagi na przebywanie na urlopie dla poratowania zdrowia. Urlop uzupełniający jest udzielany przez dyrektora w porozumieniu z nauczycielem, z uwzględnieniem organizacji pracy w szkole.
W przypadku placówek nieferyjnych nie stosuje się zasad dotyczących udzielania uzupełniającego urlopu wypoczynkowego, lecz art. 66a KN dotyczący przesunięcia lub udzielenia urlopu w późniejszym terminie.
Nauczycielowi, który przebywał na urlopie dla poratowania zdrowia, przysługuje urlop wypoczynkowy w pełnym wymiarze.
5 pytań o urlop wypoczynkowy 😎 | Studio GESSEL
Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy
Kwestia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w związku z urlopem zdrowotnym była przedmiotem zmian. Po nowelizacji przepisów, która weszła w życie 1 stycznia 2018 r., uprawnienie do ekwiwalentu w takiej sytuacji pojawiło się wraz z nowymi przepisami. W przypadku urlopów udzielonych po tej dacie, sprawa jest prosta.
Odnośnie urlopów sprzed 2018 roku, decyzja należy do dyrektora, który na wniosek nauczyciela może udzielić urlopu uzupełniającego lub odmówić. Urlop musi być udzielony w naturze, nie można wypłacić ekwiwalentu.
Dla nauczycieli, którzy korzystali z urlopu przed 2018 rokiem, a ich roszczenie o urlop uzupełniający się nie przedawniło, korzystny jest wyrok TSUE z 30 czerwca 2016 r. Powołując się na ten wyrok i art. 66 Karty Nauczyciela, dyrektor powinien udzielić urlopu uzupełniającego, chyba że roszczenie uległo przedawnieniu. Dotyczy to urlopów zdrowotnych udzielanych w latach 2015-2017. Roszczenie o urlop uzupełniający za 2017 rok przedawnia się 30 września 2021 r.
Powyższe informacje mają charakter ogólny i nie stanowią porady prawnej. W indywidualnych przypadkach zaleca się konsultację z prawnikiem lub pracownikiem działu kadr.
tags: #czy #nalezy #sie #urlop #podczas #urlopie