Urlop macierzyński to okres, w którym młoda matka może poświęcić się opiece nad nowo narodzonym dzieckiem, jednocześnie zachowując pewien poziom bezpieczeństwa finansowego. Dla przedsiębiorców, sytuacja ta wiąże się ze specyficznymi zasadami dotyczącymi ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych.
Podczas urlopu macierzyńskiego przedsiębiorca jest zwolniony z opłacania składek na ubezpieczenie społeczne oraz na Fundusz Pracy. W tym okresie podlega obowiązkowo jedynie ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Co do zasady, procedurę dotyczącą wprowadzenia zasiłku w systemie i pomniejszania składek przedsiębiorca uruchamia dopiero w momencie otrzymania decyzji o przyznaniu zasiłku. Do tego czasu nie wprowadza zmian w systemie i nie pomniejsza opłacanych standardowo składek. Warto jednak w tej sprawie skontaktować się bezpośrednio z oddziałem ZUS, bowiem w tej kwestii często podejścia poszczególnych oddziałów są odmienne.
Przedsiębiorca, który otrzyma zasiłek macierzyński, powinien dokonać odpowiednich przerejestrowań w ZUS. W sytuacji, gdy przedsiębiorca opłacał dotychczas składki na ubezpieczenia społeczne, w dniu otrzymania zasiłku macierzyńskiego powinien sporządzić wyrejestrowanie z ubezpieczeń na druku ZUS ZWUA. Datą ustania ubezpieczeń będzie dzień urodzenia dziecka. Kod przyczyny wyrejestrowania to 600 - inna przyczyna wyrejestrowania. Kolejnym krokiem powinno być wygenerowanie deklaracji zgłoszeniowej wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZUS ZZA. Deklaracje zgłoszeniowe ZUS ZWUA i ZUS ZZA należy przekazać do ZUS w ciągu 7 dni od daty wygaśnięcia obowiązku ubezpieczeniowego lub jego zmiany. Ważna jest kolejność przekazania deklaracji do ZUS - najpierw wyrejestrowanie (ZUS ZWUA), a następnie zgłoszenie do ubezpieczeń (ZUS ZZA). Deklaracje najlepiej wysłać bezpośrednio z systemu w zestawie.
Jak już wcześniej wspomniano, do czasu wypłaty zasiłku lub otrzymania decyzji o jego przyznaniu, płatnik powinien opłacać składki w standardowych pełnych kwotach. Dopiero w momencie otrzymania wypłaty lub decyzji o przyznaniu zasiłku ma on prawo pomniejszyć składki na ubezpieczenia społeczne o dni, w których obowiązywało go wyłącznie ubezpieczenie zdrowotne. Pomniejszenie kwoty zobowiązań jest możliwe tylko wtedy, gdy przedsiębiorca opłacał składki od standardowej podstawy wymiaru składek.
Dokumenty do otrzymania zasiłku macierzyńskiego
Dokumenty dotyczące pobierania zasiłku macierzyńskiego należy złożyć poprzez PUE lub wysłać pocztą do ZUS. W celu wypłaty zasiłku macierzyńskiego dostarczyć należy do oddziału ZUS:
- Druk Z-3b, który można wygenerować w zakładce START » ZUS » DRUKI Z-3b i Z-15A/B » DODAJ ZAŚWIADCZENIE.
- Skrócony odpis aktu urodzenia dziecka.
- Wniosek o zasiłek macierzyński ZAM (który należy sporządzić poza systemem i wysłać go bezpośrednio poprzez ZUS PUE).
Wszystkie wygenerowane deklaracje przekazuje się do ZUS w terminie 7 dni od daty wyrejestrowania/zgłoszenia.
Sporządzenie deklaracji rozliczeniowych
Jeżeli przedsiębiorca opłacał dotychczas składki na ubezpieczenia społeczne, w dniu otrzymania zasiłku macierzyńskiego powinien sporządzić wyrejestrowanie z ubezpieczeń na druku ZUS ZWUA. Deklarację tę można sporządzić poprzez START » ZUS » DEKLARACJE ZGŁOSZENIOWE » DODAJ DEKLARACJĘ » ZUS ZWUA. Datą ustania ubezpieczeń będzie dzień urodzenia dziecka. Kod przyczyny wyrejestrowania to 600 - inna przyczyna wyrejestrowania.
Kolejnym krokiem powinno być wygenerowanie deklaracji zgłoszeniowej wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego. W tym celu należy przejść do zakładki START » ZUS » DEKLARACJE ZGŁOSZENIOWE » DODAJ DEKLARACJĘ » ZUS ZZA.
Przykład 1. Pani Monika urodziła córkę w dniu 11.02.2025 roku. W związku z tym powinna wyrejestrować się z ubezpieczeń społecznych na druku ZWUA, jako dzień ustania ubezpieczeń wskazać dzień porodu (11.02.2025). Następnie powinna zarejestrować się wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego składając formularz ZZA, w którym jako datę powstania ubezpieczeń wskaże również dzień porodu (11.02.2025).
Przykład 2. Pani Monika z przykładu 1 składki społeczne za kwiecień powinna opłacić za 10 dni, bowiem od 11.04.2025 r. podlega wyłącznie pod ubezpieczenie zdrowotne. W takiej sytuacji należy sporządzić deklarację korygującą do sporządzonego już rozliczenia. W tym celu należy przejść do zakładki START » ZUS » DEKLARACJE ROZLICZENIOWE » DODAJ DEKLARACJĘ. Po pojawieniu się okna w zakładce ZAAWANSOWANE należy zaznaczyć opcję “częściowe składki“, a następnie w polu, które się pojawi, wprowadzić liczbę dni podlegania pod wszystkie ubezpieczenia.
Jeżeli w miesiącu porodu przedsiębiorca przebywał na zwolnieniu lekarskim i tym samym pobierał zasiłek za cały miesiąc (część miesiąca chorobowy, a pozostała część macierzyński), to wówczas zasiłek chorobowy wprowadzić należy standardowo w START » ZUS » ZASIŁKI PRZEDSIĘBIORCY » DODAJ ZASIŁEK, a przy sporządzaniu DRA w polu "częściowe składki" należy wpisać zero. Wtedy składki społeczne nie zostaną policzone w ogóle.
Przedsiębiorca za czas pobierania zasiłku macierzyńskiego podlega wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu, w związku z tym jeśli zgłasza do ubezpieczeń także inne osoby, nie jest on wykazywany na deklaracji RSA z kodem świadczenia 311 czy 319 aby wykazać, że jest uprawniony do świadczenia. Deklarację ZUS DRA należy przesłać do ZUS w terminie do 20 dnia miesiąca za miesiąc poprzedni.
Zasiłek macierzyński przedsiębiorcy a zmiana schematu opłacania składek
Po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za miesiąc, w którym przyznano zasiłek, należy zmienić schemat opłacania składek w kolejnych miesiącach. Można to zrobić poprzez USTAWIENIA » PODATKI » ZUS, gdzie w polu schemat należy wybrać "Tylko zdrowotne", a w przypadku posiadania prawa do opłacania preferencyjnych składek - "Tylko zdrowotne - 2-letni preferencyjny ZUS", zaś w przypadku korzystania z małego ZUS plus "Tylko zdrowotne - mały ZUS Plus". Dzięki temu na deklaracjach rozliczeniowych wykazana będzie wyłącznie składka na ubezpieczenie zdrowotne z odpowiednim kodem tytułu ubezpieczenia.
Nadpłata składek za czas zwolnienia lekarskiego
W sytuacji, gdy powstała nadpłata na składkach społecznych, a nie ma możliwości przeniesienia jej ze względu na strukturę składek, wówczas należy skorzystać z tzw. neutralnej płatności. Przykład taki został rozpisany szczegółowo w opracowaniu pomocy: Neutralna płatność - rozliczenie nadpłaty składek ZUS.
Obowiązek przekazywania deklaracji a zasiłek macierzyński przedsiębiorcy
Od 2022 roku przedsiębiorcy mają obowiązek przekazywania deklaracji ZUS DRA co miesiąc, nawet w przypadku, gdy w kolejnych miesiącach nic nie ulega zmianie. W systemie należy wprowadzać informację o opłaceniu składek (zaznaczenie deklaracji i wybór ZAPŁAĆ » ROZLICZ) w celu poprawnego wyliczenia podatku dochodowego lub wykazania składek w zeznaniu rocznym.
Zasiłek macierzyński wyrównany do wysokości świadczenia rodzicielskiego
Przedsiębiorca, którego zasiłek macierzyński obliczony został w kwocie niższej niż 1000 zł netto, może liczyć na podwyższenie zasiłku do tej kwoty, jest to tzw. świadczenie rodzicielskie. Zasada ta dotyczy głównie przedsiębiorców w okresie preferencyjnego ZUS. W takiej sytuacji są oni zwolnieni z opłacania składki zdrowotnej, stąd konieczność wykonania dodatkowych kroków w systemie. Co ważne, zwolnienie ze składki zdrowotnej przysługuje wyłącznie za pełne miesiące kalendarzowe.
Przykład 3. Pani Anna była zgłoszona do preferencyjnego ZUS. Urodziła syna w dniu 25 kwietnia i z tego tytułu otrzymała wyrównanie zasiłku macierzyńskiego do wysokości świadczenia rodzicielskiego. W związku z tym powinna złożyć w ZUS następujące dokumenty zgłoszeniowe:
- ZUS ZWUA z kodem tytułu ubezpieczenia 05 70, jako dzień ustania ubezpieczeń 25.04.2025 r., kod przyczyny wyrejestrowania to 600;
- ZUS ZZA z kodem tytułu ubezpieczenia 05 70, jako dzień powstania ubezpieczeń 25.04.2025 r.;
- ZUS ZWUA z kodem tytułu ubezpieczenia 05 80, jako dzień ustania ubezpieczeń 01.05.2025 r., kod przyczyny wyrejestrowania to 600;
- ZUS ZZA z kodem tytułu ubezpieczenia 05 80, dzień zarejestrowania taki sam jak dzień ustania ubezpieczeń 01.05.2025 r.
Za kwiecień powinna złożyć deklarację DRA z naliczeniem składek społecznych za 24 dni oraz pełną składką zdrowotną. Natomiast w DRA za maj nie będzie naliczonych żadnych składek (ani społecznych ani zdrowotnego).
W pierwszej kolejności należy dokonać wyrejestrowania z ubezpieczenia na deklaracji ZUS ZWUA z datą porodu START » ZUS » DEKLARACJE ZGŁOSZENIOWE » DODAJ DEKLARACJĘ i z kodem przyczyny wyrejestrowania 600. Następnie należy zarejestrować się do ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZUS ZZA tworzonym poprzez START » ZUS » DEKLARACJE ZGŁOSZENIOWE » DODAJ DEKLARACJĘ z dotychczas obowiązującym kodem tytułu ubezpieczenia (przy preferencyjnych składkach jest to 05 70).
Jeżeli przedsiębiorca przed porodem nie przebywał na zwolnieniu lekarskim deklarację za miesiąc, w którym nastąpił poród należy wygenerować z użyciem funkcji “częściowe składki”. W tym celu należy przejść do zakładki START » DEKLARACJE » ZUS » ROZLICZENIOWE » DODAJ DEKLARACJĘ i po otwarciu się okna przejść do zakładki ZAAWANSOWANE zaznaczyć opcję "częściowe składki" wpisując ilość dni kalendarzowych prowadzenia działalności w danym miesiącu. Dzięki temu składki na ubezpieczenie społeczne zostaną naliczone proporcjonalnie do dni prowadzenia działalności. Składkę zdrowotną za ten miesiąc należy zapłacić w całości, gdyż jest ona niepodzielna.
Zwolnienie ze składki zdrowotnej przysługuje wyłącznie za pełne miesiące, stąd konieczność dokonania kolejnej zmiany w zakresie zgłoszenia do ZUS. Należy ponownie wyrejestrować się z ubezpieczeń na druku ZUS ZWUA z datą pierwszego dnia kolejnego miesiąca, po miesiącu, w którym nastąpił poród, w zakładce START » ZUS » DEKLARACJE ZGŁOSZENIOWE » DODAJ DEKLARACJĘ. Wyrejestrowania z ubezpieczeń dokonuje się na druku ZUS ZWUA z kodem przyczyny wyrejestrowania 600. Następnie dokonuje się ostatecznego zgłoszenia do ZUS na druku ZUS ZZA z datą taką samą jak na ZWUA, czyli pierwszy dzień miesiąca po miesiącu, w którym nastąpił poród, z kodem tytułu ubezpieczenia 05 80, czyli osoba prowadząca pozarolniczą działalność, której zasiłek macierzyński nie przekracza kwoty świadczenia rodzicielskiego.
Po wygenerowaniu deklaracji za miesiąc, w którym nastąpił poród należy zmienić schemat składek. W zakładce USTAWIENIA » PODATKI » ZUS należy wybrać odpowiedni schemat składek - "Tylko zdrowotne", dodatkowo zaznaczyć opcję "zwolnienie ze składki zdrowotnej". W części ZAAWANSOWANE ustawia się kod tytułu ubezpieczenia 05 80. Po tych krokach na deklaracji DRA będzie wykazana podstawa składki zdrowotnej, ale sama składka zdrowotna będzie wynosiła 0 zł.
Rozliczenie przychodu z zasiłku macierzyńskiego
Przychodu z tytułu zasiłku macierzyńskiego nie wprowadza się w systemie. Kobiety w ciąży mają prawo do wyjątkowej troski w ramach świadczonej opieki zdrowotnej. W myśl Art. 68 ust. 3 Konstytucji państwo ma obowiązek objęcia szczególną opieką zdrowotną m.in. dzieci do 18. lat, kobiety w ciąży, w okresie połogu. Zapis ten precyzuje ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z powyższą ustawą uprawnienie kobiety w ciąży do bezpłatnej opieki zdrowotnej trwa przez cały okres ciąży do zakończenia połogu, czyli przez 6 tygodni od dnia porodu.
Młode mamy przebywające na urlopie macierzyńskim, którym zakończyła się umowa o pracę, i które pobierają z tego tytułu zasiłek, są objęte ubezpieczeniem zdrowotnym do ostatniego dnia pobierania zasiłku czyli do końca urlopu macierzyńskiego. W dniu zakończenia urlopu macierzyńskiego wspomniane ubezpieczenie wygasa. Aby w dalszym ciągu korzystać z ochrony ubezpieczeniowej młoda matka powinna zostać zgłoszona do ubezpieczenia przez osobę bliską np.
W okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego można nadal prowadzić działalność i uzyskiwać przychody. W trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiego opłaca się tylko składkę zdrowotną i wykazuje ją w comiesięcznej deklaracji ZUS DRA. Ważne! 6 tygodni prawa do zasiłku macierzyńskiego można wykorzystać jeszcze przed porodem, a kolejne po narodzinach dziecka. Po spędzeniu 14 tygodni z dzieckiem, kobieta może wrócić do pracy, a pozostałe 6 tygodni prawa do zasiłku macierzyńskiego - przekazać ojcu dziecka.
Zasiłek macierzyński przysługuje osobom podlegającym ubezpieczeniu chorobowemu (podlegającym ubezpieczeniu zarówno obowiązkowo, jak i dobrowolnie). Zasiłek macierzyński przysługuje osobom ubezpieczonym bez okresu karencji, co oznacza, że wystarczające jest podleganie ubezpieczeniu nawet od jednego dnia.
Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego (albo w okresie urlopu wychowawczego): urodziła dziecko; przyjęła na wychowanie dziecko przy spełnieniu określonych w przepisach warunków; przyjęła na wychowanie dziecko w ramach rodziny zastępczej przy spełnieniu określonych w przepisach warunków.
Zasiłek macierzyński przysługuje przez okres od 20 do 37 tygodni. Jego długość jest uzależniona od liczby dzieci przy jednym porodzie: 20 tygodni - w przypadku narodzin jednego dziecka, 31 tygodni - w przypadku narodzin dwojga dzieci, 33 tygodni - w przypadku narodzin trójki dzieci, 35 tygodni - w przypadku narodzin czwórki dzieci, 37 tygodni - w przypadku narodzin piątki i więcej dzieci. Zasiłek macierzyński przysługuje przez okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego, jak i urlopu ojcowskiego. Co istotne, ze świadczenia wypłacanego w ramach zasiłku macierzyńskiego można skorzystać nawet 6 tygodni przed porodem.
Wysokość zasiłku macierzyńskiego: zasada ogólna wskazuje, iż przy urodzeniu jednego dziecka przysługuje: 100% podstawy wymiaru zasiłku w okresie urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlopu ojcowskiego; 100% podstawy wymiaru zasiłku w okresie urlopu rodzicielskiego za okres 6 tygodni; 60% podstawy wymiaru zasiłku przez pozostałe 26 tygodni. W przypadku, gdy pracownica, nie później niż 21 dni po porodzie, złożyła pisemny wniosek o udzielenie jej, bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze, zasiłek macierzyński będzie wynosił 80% podstawy wymiaru zasiłku przez cały okres zasiłkowy, czyli począwszy od urlopu macierzyńskiego do urlopu rodzicielskiego włącznie.
Zasiłek macierzyński należy wykazać w zeznaniu rocznym. Zasiłek macierzyński należy do katalogu tzw. przychodów z innych źródeł. Ustawodawca umieścił w tym punkcie takie przychody, których nie da się jednoznacznie zakwalifikować do źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W zależności od tego, czy świadczeniobiorca uzyskiwał w danym roku także inne przychody, będzie on obowiązany do wykazania przedmiotowego zasiłku, wykorzystując formularz PIT-36 bądź PIT-37. Oba zeznania roczne należy złożyć do ostatniego dnia kwietnia do właściwego urzędu skarbowego.
Najczęściej wykorzystuje się formularz PIT-37, który dotyczy osób uzyskujących przychody wyłącznie za pośrednictwem płatników, które to przychody opodatkowane są na zasadach ogólnych (skala podatkowa). Dodatkowo w tej grupie znajdą się też podatnicy, którzy prowadzili własną działalność gospodarczą opodatkowaną kartą podatkową, ryczałtem ewidencjonowanym lub liniowo. Dane dotyczące zasiłku macierzyńskiego w deklaracji PIT-37 należy wpisać w części D do rubryki o nazwie „Inne źródła, niewymienione w wierszach od 1 do 4”.
Podatnik prowadzący działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach ogólnych przy zastosowaniu skali podatkowej wykorzysta formularz PIT-36.
Jak długo trwa urlop macierzyński i jak z niego skorzystać? - Prawniczka Anna Modzelewska @Matronat
Każda kobieta, która jest aktywna zawodowo i zajdzie w ciąże podlega pewnym prawnym regulacjom, które roztaczają nad nią swego rodzaju ochronę. To bardzo ważne regulacje. Dzięki nim ciężarna kobieta uzyskuje zabezpieczenie finansowe dla siebie na cały okres ciąży, a po urodzeniu dziecka, uzyskuje również zabezpieczenie dla swojego dziecka. Bez tych regulacji sytuacja mogłaby wyglądać zupełnie inaczej, a kobiety mogłyby być pozbawione jakiejkolwiek ochrony.
Ubezpieczenie zdrowotne to forma ubezpieczenia obowiązkowego, którym objęci są wszyscy obywatele, pod warunkiem, że do takiego ubezpieczenia zostaną zgłoszeni i mają opłacone składki zdrowotne. Osoby zatrudnione są zgłoszone do ubezpieczenia przez pracodawcę i to on opłaca za nich wspomniane składki. Osoby samo zatrudnione muszą się samodzielnie zgłosić do ubezpieczenia. Muszą to zrobić w ZUSie. Sami też odprowadzają za siebie składki. Osoby bezrobotne, które są zarejestrowane w urzędzie pracy, otrzymują ubezpieczenie z urzędu.
Jeżeli zaś kobieta w ciąży ma umowę o pracę zawartą wyłącznie do dnia porodu, to po urodzeniu dziecka pracodawca nie ma już obowiązku opłacać jej ubezpieczenia. Nie może też ona zarejestrować się jako osoba bezrobotna, ponieważ przebywa na zasiłku macierzyńskim, a ten właśnie nie uprawnia do rejestracji. Czy zatem może ona leczyć się swobodnie w państwowej służbie zdrowia? Otóż może i to prawo daje jej przysługujący jej zasiłek macierzyński. Jest to odpowiednik urlopu macierzyńskiego, ale wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenie należne w czasie urlopu macierzyńskiego wypłaca kobiecie pracodawca, pod warunkiem, że stosunek pracy między kobietą i pracodawcą nie został przerwany w momencie urodzenia dziecka. Kobieta jest na urlopie macierzyńskim i otrzymuje pensję zgodnie z przepisami i regulacjami prawa. Jeżeli jednak jej umowa wygasa z dniem urodzenia dziecka, obowiązek sfinansowania wynagrodzenia przez okres należnego urlopu macierzyńskiego spoczywa na Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.
Jako że nie jest to urlop macierzyński, a zasiłek macierzyński kobieta nie figuruje jako osoba zgłoszona do ubezpieczenia, jednakże figuruje, jako osoba ubezpieczona. W praktyce oznacza to tyle, że kobieta jest de facto osobą bezrobotną, ale nie może się jako taka zarejestrować. Nie przebywa też na urlopie macierzyńskim, a pobiera zasiłek macierzyński, który stanowi jego odpowiednik. Nie jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez pracodawcę ani przez urząd pracy, ale jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym z racji otrzymywania zasiłku macierzyńskiego. Oznacza to, że może się bezpłatnie leczyć w przychodniach NFZ oraz placówkach szpitalnych NFZ.
Ojcowie na zasiłku macierzyńskim. Dane ZUS za 2025 r. pokazują zmianę trendu w podziale opieki nad dziećmi. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odnotowuje, że rośnie udział ojców korzystających z zasiłku macierzyńskiego, szczególnie w ramach urlopu rodzicielskiego.
Kobieta w ciąży, której kończy się umowa na zastępstwo, pozostaje bez ubezpieczenia zdrowotnego. Czy pomimo braku statusu osoby ubezpieczonej może korzystać z bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej na NFZ? Polska ochrona zdrowia stoi przed gruntownymi przekształceniami, które mają na celu nie tylko uszczelnienie systemu finansowania, ale także dostosowanie go do rosnących potrzeb pacjentów i standardów unijnych.
Zasiłek macierzyński przysługuje osobom podlegającym ubezpieczeniu chorobowemu (podlegającym ubezpieczeniu zarówno obowiązkowo, jak i dobrowolnie). Osoby prowadzące działalność gospodarczą obowiązkowo opłacają składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe oraz na ubezpieczenie zdrowotne. W celu otrzymania zasiłku chorobowego należy być zgłoszonym do ubezpieczenia chorobowego i terminowo opłacać składki z tego tytułu nieprzerwanie przez okres 90 dni. Konieczne jest terminowe opłacanie składek, ponieważ nieterminowa wpłata powoduje utratę prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego.
Zasiłek macierzyński przysługuje kobiecie, która w okresie ubezpieczenia chorobowego lub w czasie urlopu wychowawczego: urodziła dziecko, przyjęła dziecko - w wieku do 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, w wieku do 10. roku życia - na wychowanie i wystąpiła do sądu opiekuńczego w sprawie jego przysposobienia, przyjęła dziecko - w wieku do 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, w wieku do 10. roku życia - na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej.
Od 26 kwietnia 2023 roku weszły w życie zmiany w urlopach związanych z rodzicielstwem, najważniejszą z nich jest wydłużenie urlopu rodzicielskiego o 9 tygodni przysługujące na wyłączność jednemu z rodziców. Zasady obliczania podstawy wymiaru zasiłków dla przedsiębiorców po nowelizacji ustawy o ubezpieczeniu społecznym w razie choroby i macierzyństwa uległy zmianie. Zasady obliczania podstawy wymiaru zasiłku dla osób prowadzących działalność gospodarczą (oraz innych, dla których podstawę wymiaru składek stanowi kwota zadeklarowana), które podlegają ubezpieczeniu chorobowemu krócej niż 12 miesięcy. Po zmianach kobiecie prowadzącej działalność gospodarczą krócej niż 12 miesięcy i opłacającej składki przewyższające ustawowe minimum początkowo zostanie przyznany zasiłek w minimalnej wysokości, który będzie powiększany o 1/12 za każdy miesiąc opłacania składek przypadający przed nabyciem prawa do świadczenia.
Matka, która podlega ubezpieczeniu tylko z prowadzonej działalności, może pośrednio sama zadecydować o wysokości opłacanych składek. Im wyższe składki, tym stosunkowo wyższa podstawa wymiaru do ustalenia zasiłku. W regulowaniu wysokości składek istnieje jednak ograniczenie - na 2025 rok maksymalna wysokość podstawy składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe wynosi 21 682,50 zł miesięcznie.
Nowelizacja zwalnia też ubezpieczone mamy pobierające zasiłek macierzyński w wysokości nieprzekraczającej kwoty świadczenia rodzicielskiego w wysokości 1 000,00 zł, prowadzące jednocześnie działalność gospodarczą, z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Kobieta ma obowiązek pobierać zasiłek macierzyński przez 14 tygodni od dnia porodu, ponieważ jest to okres przeznaczony na regenerację jej organizmu.
Zasiłek macierzyński przy prowadzonej działalności i zatrudnieniu na umowę o pracę: osoba zatrudniona na umowę o pracę obowiązkowo podlega ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu i zdrowotnemu. Bez względu na wymiar etatu i wysokość wynagrodzenia składki muszą być opłacane przez pracodawcę (płatnika składek). Przy zbiegu ubezpieczeń z tytułu zatrudnienia i prowadzonej działalności gospodarczej obowiązek opłacania składek jest zależny od wysokości wynagrodzenia wynikającego z umowy o pracę. Jeżeli osoba prowadząca działalność otrzymuje z tytułu zatrudnienia co najmniej minimalne wynagrodzenie (4 666,00 zł od stycznia do grudnia 2025 roku), opłacanie składek społecznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jest dobrowolne, obowiązkowa jest wyłącznie składka zdrowotna. W przedstawionej sytuacji nawet jeżeli kobieta ciężarna prowadząca działalność zdecyduje się na dobrowolne opłacanie składek społecznych z tytułu prowadzonej działalności, prawo do zasiłku chorobowego i macierzyńskiego otrzyma tylko z tytułu umowy o pracę.
Jest to spowodowane faktem, że w opisanym przypadku ubezpieczenia emerytalno-rentowe z tytułu prowadzonej działalności są dobrowolne, natomiast ubezpieczenie chorobowe można opłacać tylko przy obowiązkowych ubezpieczeniach emerytalno-rentowych. Takie stanowisko jest poparte wyrokiem Sądu Najwyższego z 3 października 2008 roku, sygn. akt: II UK 32/08: “Podleganie przez kobietę obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu stosunku pracy i uzyskanie prawa do zasiłku macierzyńskiego, wyklucza równoczesne podleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej i uzyskanie prawa do drugiego zasiłku macierzyńskiego”.
Jednak w przypadku gdy kobieta jest zatrudniona w niepełnym wymiarze czasu pracy i jej przychody nie przekraczają kwoty 4 666 zł brutto (minimalne wynagrodzenie w 2025 roku), obowiązkowo podlega ubezpieczeniom zarówno z tytułu umowy o pracę, jak i z tytułu prowadzonej działalności.
tags: #czy #na #macierzynski #osoba #prowadzaca #ma