Jednymi z najczęściej stosowanych umów w obrocie gospodarczym są umowa zlecenia oraz umowa agencyjna. Obie z umów należą do umów cywilnoprawnych i mogą dotyczyć świadczenia usług. Różnice między nimi są jednak znaczące i dotyczą zarówno stron umowy, jak i zakresu wykonywanych obowiązków oraz zasad jej rozwiązania.
Strony umowy i przedmiot działalności
Podstawową różnicę pomiędzy umowami stanowi strona podmiotowa. W przypadku umowy zlecenia stronami są zleceniodawca (dający zlecenie) oraz zleceniobiorca (podmiot przyjmujący zlecenie). Natomiast w umowie agencyjnej również występuje zleceniodawca, ale odpowiednikiem przyjmującego zlecenie jest agent. Znamienne dla umowy agencyjnej jest to, że obie jej strony muszą być przedsiębiorcami.
Przedmiotem umowy zlecenia jest dokonywanie określonych czynności prawnych w imieniu dającego zlecenie. Zleceniobiorcy nie łączy ze zleceniodawcą stosunek podrzędności służbowej, ale musi on przy wykonywaniu zlecenia uwzględniać wskazówki zleceniodawcy. Zleceniodawca może również powierzyć wykonywanie zlecenia osobie trzeciej. W przypadku ewentualnych jej błędów ponosi odpowiedzialność o tyle, o ile nie dochował on należytej staranności w wyborze zastępcy.
Przez umowę agencyjną natomiast przyjmujący zlecenie, czyli agent, zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do stałego pośredniczenia za wynagrodzeniem przy zawieraniu z klientami umów na rzecz dającego zlecenie przedsiębiorcy albo do zawierania ich w jego imieniu. Nie będzie więc agencją podjęcie się pośrednictwa lub przedstawicielstwa jednorazowo lub nawet kilkakrotnie, ale bez stałego charakteru takiego działania. Tylko trwałe i powtarzające się działania agenta mieszczą się w granicach działań będących przedmiotem umowy agencyjnej.
Charakter pracy i odpowiedzialność
Agent, tak samo jak zleceniobiorca, jest w swojej pracy samodzielny, ale musi uwzględniać wskazówki zleceniodawcy. Nie może on powierzyć swoich obowiązków innej osobie, chyba, że zleceniodawca wyrazi na to zgodę na piśmie. Ze specyfiki umowy agencyjnej wynika ponadto domniemany zakaz konkurencji dla agenta. Wypływa on z zasad współżycia społecznego, zwyczajów, a także z obowiązków, jakie nakłada na agenta ustawa.
Wynagrodzenie
Zleceniobiorca nie musi otrzymywać wynagrodzenia, jeśli strony zastrzegły to w umowie, w przeciwnym wypadku zleceniobiorcy należy się wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy. Umowa agencyjna jest zawsze umową odpłatną, co oznacza, że agentowi za jego pracę należy się wynagrodzenie. Jeżeli sposób wynagrodzenia nie został w umowie określony, agentowi należy się prowizja, której wysokość uzależniona jest od liczby lub wartości zawartych umów.
Rozwiązanie umowy
Zdecydowanie łatwiejszą czynnością jest wypowiedzenie umowy zlecenia niż rozwiązanie kontraktu z agentem. Zarówno zleceniodawca, jak i zleceniobiorca mogą wypowiedzieć umowę zlecenia w każdym czasie. Zleceniodawca zobowiązany jest tylko do rozliczenia się ze zleceniobiorcą poprzez wypłatę wynagrodzenia za wykonaną już pracę, zwrot nakładów, a jeżeli rozwiązanie umowy nastąpiło bez ważnego powodu, także wypłatę odszkodowania. Przyjmujący zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie, jeżeli jednak umowa miała charakter odpłatny, a wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny za szkodę.
Reguły wypowiedzenia umowy agencyjnej przypominają reguły stosowane w przypadku umowy o pracę. Umowa agencyjna zawarta na czas nieoznaczony może być wypowiedziana na miesiąc naprzód w pierwszym roku, na dwa miesiące naprzód w drugim roku oraz na trzy miesiące naprzód w trzecim i następnych latach trwania umowy. Kodeks cywilny, podobnie z resztą jak kodeks pracy, zabrania skracania tych terminów. Strony mogą w umowie jedynie wydłużyć okres wypowiedzenia, z tym że okres wypowiedzenia dla agenta nie może być dłuższy niż dla zleceniodawcy. Jeżeli w umowie nie określono inaczej, termin wypowiedzenia upływa z końcem miesiąca kalendarzowego. Każda ze stron może jednak wypowiedzieć umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia w sytuacji, gdy druga strona nie wykonywała wynikających z umowy obowiązków.
Ubezpieczenia społeczne
Zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu są podobne w przypadku obu umów. Zarówno umowa zlecenia, jak i umowa agencyjna są umowami cywilnoprawnymi. Nie będą zatem miały tutaj zastosowania przepisy kodeksu pracy o urlopach, czasie pracy ani o ochronie kobiet w ciąży. Osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia i umowy agencyjnej od dnia rozpoczęcia wykonywania tych umów podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu oraz wypadkowemu (gdy miejscem wykonywania pracy jest siedziba lub miejsce prowadzenia działalności przez zleceniodawcę).
Forma umowy agencyjnej
Umowa agencyjna może być zawarta ustnie, a nawet, jak to określa prawo, w sposób dorozumiany. Znaczy to tyle, że do jej ważności wcale nie trzeba sporządzać formy pisemnej. Warto jednak wiedzieć, że każda ze stron może zażądać, by druga strona pisemnie potwierdziła treść ustaleń. Jeżeli jednak strony chcą zawrzeć umowę agencyjną z klauzulą o zakazie konkurencji, wymagana jest obowiązkowo forma pisemna.
Rodzaje umów agencyjnych
W ramach umowy agencyjnej można wyróżnić dwa podstawowe rodzaje działalności agenta:
- Agencja pośrednicząca: Agent jest tutaj wyłącznie pośrednikiem. W zamian za wynagrodzenie, zwykle w formie prowizji, aranżuje on możliwości zawarcia umów pomiędzy zleceniodawcą a klientem, doprowadzając do skojarzenia ich ze sobą.
- Agencja przedstawicielska: Agent dokonuje czynności prawnych i zawiera umowy w imieniu swojego zleceniodawcy. W takiej sytuacji musi posiadać stosowne pełnomocnictwo.
Podsumowanie różnic i podobieństw
Umowa zlecenie i umowa agencyjna, mimo że obie są umowami cywilnoprawnymi dotyczącymi świadczenia usług, różnią się fundamentalnie pod względem stron (w umowie agencyjnej obie strony muszą być przedsiębiorcami), przedmiotu działalności (stałe pośrednictwo w umowie agencyjnej) oraz zasad rozwiązania umowy (dłuższe okresy wypowiedzenia w umowie agencyjnej). Podobieństwem jest brak stosunku podrzędności służbowej i konieczność uwzględniania wskazówek zleceniodawcy, a także podleganie podobnym zasadom ubezpieczeń społecznych.
Różnice i podobieństwa umowy zlecenia i dzieło
tags: #co #jest #korzystniejsze #umowa #zlecenie #a