Absolutorium dla członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.) jest jednym z kluczowych instrumentów kontroli właścicielskiej. Absolutorium to uchwała zgromadzenia wspólników, która formalnie zatwierdza działalność członka zarządu i zwalnia go z odpowiedzialności wobec spółki za działania podjęte w danym roku obrotowym. Podstawą prawną udzielenia absolutorium jest art. 231 § 2 pkt 3 Kodeksu spółek handlowych (KSH). Udzielenie absolutorium członkom zarządu spółki z o.o. ma stanowić wyraz zadowolenia zgromadzenia wspólników z działania zarządu spółki. Stanowi akceptację sposobu sprawowania funkcji i podejmowanych w związku z tym działań przez członków zarządu w poprzednim roku obrotowym.
Kodeks spółek handlowych nie zawiera legalnej definicji absolutorium. Zgodnie jednak z art. 231 § 2 pkt 3 KSH, przedmiotem obrad zwyczajnego zgromadzenia wspólników powinno być m.in. udzielenie członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków. Istotą aktu absolutoryjnego (skwitowania) jest wewnętrzne "rozliczenie" z organami spółki. Absolutorium jest udzielane w celu potwierdzenia właściwego wykonywania mandatu w organach spółki. Wyrażona w absolutorium akceptacja całokształtu znanej i ujawnionej wspólnikom działalności członka zarządu spółki z o.o. Absolutorium, udzielane indywidualnie każdemu z członków organu kolegialnego, jest formą skwitowania członków tych organów z tych czynności, a co za tym idzie stanowi, co do zasady, podstawę do wyłączenia ich ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej o jakiej mowa w art. 293 k.sh. Uchwała negatywna stanowi element potwierdzenia możliwości przypisania członkowi tych organów tego rodzaju odpowiedzialności.
Najczęściej okresem, w którym członkowie zarządu podlegają ocenie, jest poprzedni rok obrotowy. Rokiem obrotowym jest rok kalendarzowy lub inny okres trwający 12 kolejnych pełnych miesięcy kalendarzowych. Głosowanie w sprawie absolutorium dotyczy wszystkich osób, które pełniły funkcje w zarządzie spółki w ostatnim roku obrotowym. Jeżeli członek zarządu otrzyma absolutorium, oznacza to, że wspólnicy uznali jego działania za zgodne z interesem spółki. Warto zaznaczyć, że nieudzielenie absolutorium nie wywołuje jeszcze żadnych negatywnych skutków. Nie oznacza automatycznego odwołania z funkcji członka zarządu. Odmowa udzielenia absolutorium może zostać zaskarżona w trybie art. 249 lub 252 k.s.h. pod warunkiem, że spełnione są przesłanki do wytoczenia powództwa.
Znaczenie i skutki udzielenia absolutorium
Absolutorium pełni istotną funkcję w zarządzaniu spółką z o.o., zapewniając ocenę działań jej władz. Jego udzielenie daje ochronę przed roszczeniami, podczas gdy jego brak może prowadzić do konsekwencji prawnych i reputacyjnych dla członka zarządu.
Udzielenie absolutorium członkom organów spółki jest obowiązkowym punktem porządku obrad zwyczajnego (corocznego) zgromadzenia wspólników spółek kapitałowych. Uchwała udzielająca absolutorium dla danej osoby ma wpływ wyłącznie na stosunki wewnętrzne pomiędzy spółką a członkiem organu spółki, którego uchwała dotyczy.
Skutki prawne odmowy udzielenia absolutorium z wykonania obowiązków nie są wyraźnie uregulowane w prawie polskim oraz pozostają sporne w doktrynie i orzecznictwie. Zgodnie z pkt b) powyżej podkreślić, że podjęcie uchwały o udzieleniu absolutorium opiera się wyłącznie na informacjach i dokumentach udostępnionych wspólnikom, w szczególności sprawozdaniu finansowym i sprawozdaniu z działalności spółki w danym roku obrotowym.
Skutki prawne odmowy absolutorium z wykonania obowiązków korporacyjnych zwykle obejmują odpowiedzialność organizacyjną i cywilną członka organu wobec spółki. Spory dot. Jeżeli jesteś członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej, co roku wspólnicy powinni udzielać Tobie absolutorium z wykonanych w poprzednim roku obrotowym obowiązków.
Fakt udzielenia lub nieudzielenia absolutorium nie ma wpływu na odpowiedzialność członka zarządu wobec osób trzecich za zobowiązania spółki. Oznacza to, że jeżeli wierzyciel będzie dochodzić od członka zarządu zapłaty kwoty, którą winna mu zapłacić spółka (takie uprawnienie może posiadać wierzyciel spółki z o.o.) wówczas tenże członek zarządu nie może bronić się tym, że on nie odpowiada za ten dług gdyż zostało mu udzielone absolutorium.
Po pierwsze, odmowa udzielenia absolutorium może stanowić podstawę do odwołania członka zarządu z piastowanego stanowiska, gdy jego odwołanie zostało uzależnione od ważnych powodów. Po drugie, udzielone absolutorium zwalnia członka zarządu z odpowiedzialności wobec spółki za wyrządzoną jej szkodę. W praktyce oznacza to, że jeżeli członek zarządu zawarł niekorzystną dla spółki umowę (np. sprzedał nieruchomość wartą 2 mln zł za 1 mln zł), przez co spółka poniosła szkodę (w tym przykładzie straciła 1 mln zł), a następnie wspólnicy udzielili temu członowi zarządu absolutorium, wówczas spółka nie może się domagać od członka zarządu naprawienia wyrządzonej szkody (w ww. Stąd wniosek, że nieudzielenie absolutorium pozostawia spółce możliwość dochodzenia od członka zarządu naprawienia szkody, jeżeli oczywiście dany członek zarządu taką szkodę spółce wyrządził.
Konsekwencje nieudzielenia absolutorium
Podsumowując, nieudzielenie absolutorium jest sygnałem, że wspólnicy nie są zadowoleni z działalności członka zarządu. Ryzyko odpowiedzialności cywilnej - nieudzielenie absolutorium może sugerować, że członek zarządu działał na szkodę spółki. Odpowiedzialność karna - w przypadku podejrzenia naruszenia prawa (np.
Nieudzielenie absolutorium członkowi zarządu spółki państwowej i komunalnej. Brak udzielenia absolutorium członkowi zarządu spółki, w której udziały przysługują Skarbowi Państwa czy jednostkom samorządu terytorialnego będzie miał niezaprzeczalnie inne tj. finansowe skutki. Mianowicie art. 4 ust. 9 ustawy z dnia 9 czerwca 2016 roku o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami uzależnia de facto przyznanie zarządowi wynagrodzenia zmiennego, które stanowi dodatkowe wynagrodzenie za realizację przez zarząd określonych na dany rok celów zarządczych i sięgać może 50 % wynagrodzenia stałego osiągniętego w danym roku kalendarzowym - od udzielenia absolutorium. Powołany przepis wymaga bowiem aby projekty uchwał w sprawie wynagrodzeń członków zarządu zawierały postanowienia przewidujące, że wynagrodzenie to przysługuje po zatwierdzeniu sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego spółki za ubiegły rok obrotowy oraz udzieleniu temu członkowi organu zarządzającego absolutorium z wykonania przez niego obowiązków przez zgromadzenie wspólników. Reasumując, wobec nieudzielenia absolutorium członek zarządu traci prawo do tej części wynagrodzenia.
Co do zasady, udzielone absolutorium powinno przeciwdziałać pociągnięciu członka zarządu do odpowiedzialności wobec spółki. Jednakże zdania w doktrynie są podzielone. Część prawników traktuje absolutorium jako jednostronne oświadczenie dokonujące zwolnienia członka zarządu od odpowiedzialności za ewentualne wyrządzenie szkody spółce. Inni podkreślają, że absolutorium jest aktem wewnętrznym zgromadzenia wspólników, a odpowiedzialność za szkodę regulują przepisy kodeksu cywilnego. Niezależnie od poglądu, należy podkreślić, że kodeks spółek handlowych zawiera szereg przypadków, kiedy członek zarządu, pozwany z tytułu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną spółce, nie będzie w ogóle mógł się powoływać na fakt udzielenia mu absolutorium.
Możliwość zaskarżenia uchwały o nieudzieleniu absolutorium
Czy można zaskarżyć uchwałę o nieudzieleniu absolutorium? Kodeks spółek handlowych nie definiuje wprost co powinien zrobić członek zarządu, któremu nie udzielono absolutorium. Czy były członek zarządu może zaskarżyć uchwałę o nieudzieleniu mu absolutorium? Niestety możliwość zaskarżenia uchwały jest przewidziana jedynie dla urzędujących członków zarządu. Byłemu członkowi zarządu nie przysługuje bowiem legitymacja do wytoczenia takiego powództwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2017 roku, sygn.akt II CSK 524/16).
Co może zrobić członek zarządu, który nie utrzymał absolutorium? Prawo pozwala na stosowną reakcję. Otóż, członek zarządu, który bezpodstawnie nie uzyskał skwitowania, może korzystać z ochrony przewidzianej w przepisach o naruszeniu dóbr osobistych czyli w art. 24 kodeksu cywilnego (tak B. Strzechowski, Naruszenie czci w wyniku nieudzielania absolutorium w spółce kapitałowej, PPH 2018, nr 8).
Niekiedy jednak odmowa udzielenia absolutorium może nie wynikać z merytorycznych przesłanek, lecz chęci zaszkodzenia, w tym podważenia zaufania wobec członka zarządu. Taka bezzasadna odmowa udzielenia absolutorium może stanowić podstawę do uznania takiego zachowania za naruszenie dóbr osobistych członka zarządu. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Sądu Najwyższego z 10 listopada 2022 r., sygn. akt: II CSKP 1330/22, nieudzielenie absolutorium, poprzez niepodjęcie takiej uchwały nie może stanowić naruszenia dóbr osobistych członka zarządu. Brak jej podjęcia wiąże się z dyskrecjonalną decyzją wspólników, a związana z uchwałą czynność prawna nie dochodzi do skutku, w związku z brakiem jej podjęcia. Co za tym idzie, wątpliwości może budzić naruszenie dóbr osobistych na skutek zaniechania lub braku działania.
Do podjęcia uchwały dot. udzielenia absolutorium wymagana jest bezwzględna większość głosów, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Członek zarządu nie może skutecznie zaskarżyć „braku uchwały” (tj. Zaskarżalne są jedynie uchwały podjęte, np. uchwała o nieudzieleniu absolutorium - także spotykana w praktyce. Gdyby wspólnicy zagłosowali za uchwałą o nieudzieleniu absolutorium, doszłoby więc do podjęcia uchwały, a zatem członkowie zarządu mogliby próbować ją zaskarżyć.
Zebranie wspólnoty mieszkaniowej. Wszystko co musisz wiedzieć przed zebraniem współwłaścicieli
Absolutorium w kontekście innych podmiotów prawnych
Choć Kodeks spółek handlowych jest głównym aktem prawnym regulującym kwestię absolutorium w spółkach, podobne mechanizmy występują również w innych formach prawnych:
- Prawo o stowarzyszeniach: Prawo o stowarzyszeniach nic nie mówi o udzielaniu absolutorium dla władz, w tym dla zarządu. Nie ma w ogóle takiego wymogu, aby walne zgromadzenie udzielało lub nie udzielało absolutorium. Wobec czego nie znajdziemy w tej ustawie żadnych wskazówek, jakie działania powinny zostać podjęte po tym, jak zarząd nie otrzymał absolutorium. Zapis o absolutorium może się jednak pojawić w statucie organizacji - wtedy organizacja ma obowiązek stosowania tych zapisów.
- Prawo spółdzielcze: Zgodnie z Prawem Spółdzielczym, walne zgromadzenie może odwołać tych członków zarządu, którym nie udzielono absolutorium (art. 38 § 1 pkt 2), niezależnie od tego, który organ stosownie do postanowień statutu wybiera członków zarządu.
- Samorząd terytorialny: Konsekwencje nieudzielenia absolutorium wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) gminy czy też zarządowi (powiat, województwo) uregulowane zostały w przepisach ustaw ustrojowych. W gminach odwołanie wójta może nastąpić tylko i wyłącznie w drodze referendum. Sama uchwała rady gminy to za mało. Wobec tego radni coraz częściej decydują się na stosowanie wobec gminnych włodarzy, którzy nie otrzymali absolutorium, innej sankcji, jaką jest obniżenie wynagrodzenia.
W przypadku aktualnego członka zarządu brak absolutorium nie oznacza automatycznego zawieszenia go w sprawowanej funkcji lub odwołania z niej. Członek zarządu nadal może ją pełnić, choć taka sytuacja jest najczęściej zapowiedzią poniesienia przez niego odpowiedzialności organizacyjnej i w konsekwencji prowadzi do odwołania z zarządu. To także sygnał, że taki członek zarządu może nie otrzymać premii za dany rok obrotowy, o ile co najmniej jednym z jej kryteriów jest pozytywna ocena działań menedżera.
tags: #brak #absolutorium #wynagrodzenie