W dzisiejszych czasach młodzi ludzie chcą się rozwijać, zdobywać kolejne szczeble kariery i spełniać się zawodowo, co oczywiście jest jak najbardziej pozytywne. W związku z taką postawą wiele młodych mam bardzo szybko wraca do pracy i w takim przypadku poszukują one osoby, która zajmie się ich dzieckiem w czasie, kiedy będą wykonywały swoje obowiązki służbowe. Nie jest to z pewnością zadanie łatwe. Jak wygląda praca niani? Czym zajmuje się osoba na tym stanowisku? Czy rodzice mogą ją legalnie zatrudnić? Przeczytaj w naszym artykule.
Kim jest niania?
Według ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 niania zajmuje się opieką nad dziećmi do ukończenia przez nie 3. roku życia, a jeśli jest to niemożliwe - do 4. roku życia. Niania to osoba, która zawodowo zajmuje się opieką nad dziećmi, wspiera rodziców w edukacji i wychowywaniu maluchów.
Jak wygląda praca niani?
Niania zajmuje się dziećmi - karmi je, bawi się z nimi, spędza czas wtedy, kiedy rodzice nie są obecni w domu (lub są obecni, jednak są zajęci). Według wyżej wskazanej ustawy niania musi być osobą, która ukończyła 18. rok życia. Jest to właściwe jedyne wymaganie - nie musi ona mieć konkretnego wykształcenia kierunkowego czy przebytych kursów. Najczęściej zatrudniane są osoby, które mają doświadczenie zawodowe i rekomendacje osób zadowolonych z ich usług. Oczywiście osoba na tym stanowisku może skończyć kursy, które pomogą jej w pracy na tym stanowisku i często po ich ukończeniu posiada dyplom, który potwierdza jej umiejętności. Dzięki takim kursom nianie wiedzą jak zachowywać się np. w przypadku, kiedy dziecko zachoruje, źle się poczuje, uczą się pierwszej pomocy, a dodatkowo zapoznają się z wieloma metodami wychowawczymi, które mogą im pomóc w codziennej pracy. Choć zdecydowaną większość niań stanowią kobiety, każdy może zostać przedstawicielem tego zawodu.
Przede wszystkim zakres obowiązków różni się właściwie za każdym razem - wszystko zależy od tego, co ustali niania z rodzicami czy opiekunami dziecka. Najczęściej jest to po prostu opieka nad dziećmi polegająca na wspólnym spędzaniu czasu, zabawie czy karmieniu go. Czasami też niania zajmuje się także przygotowaniem posiłków, sprzątaniem po dziecku oraz przygotowaniem go do snu. Zdarza się, że niania przychodzi do domu dziecka w nocy i jej zadaniem jest pilnowanie spokojnego snu. Wówczas najczęściej zajmuje się sobą, kontrolując, czy z dzieckiem wszystko jest w porządku. To bardzo ważne, aby dokładnie ustalić z rodzicami dziecka, co należy do naszych obowiązków, wówczas z pewnością nie wynikną żadne nieprzyjemności z tego tytułu.
Cechy idealnej niani to:
- Odpowiedzialność - niania jest w pełni odpowiedzialna za dziecko, które ma pod opieką, musi dbać o jego bezpieczeństwo, „mieć oczy dookoła głowy” i reagować.
- Szybkość podejmowania decyzji - reakcja nie może być zbyt długa, w kryzysowych sytuacjach niania powinna szybko zadecydować, co powinna zrobić.
- Uczciwość - niania zazwyczaj pracuje w domu osób, które ją zatrudniają. Musi więc być uczciwa - nie zaglądać pracodawcom do szafek, nawet jeśli robi to ze zwykłej ciekawości, nie korzystać ze sprzętów, które nie są niezbędne, nie zapraszać nikogo, jeśli nie ma na to wyraźnego pozwolenia.
- Odporność na stres - niania musi być odporna na stres, przede wszystkim żeby działać trzeźwo, nie panikować, kiedy coś się dzieje.
- Gotowość do pracy w różnych godzinach.
- Otwartość i dobry kontakt z dziećmi - trudno wyobrazić sobie nianię, która nie ma dobrego kontaktu z dziećmi. Musi być ona otwarta, empatyczna, jednocześnie jednak nie powinna pozwalać sobie wchodzić na głowę.
W przeciwieństwie do opiekunek w żłobkach lub klubikach, niania nie musi posiadać specjalnych kwalifikacji ani doświadczenia. Dzięki temu, nianią może być Twoja koleżanka, mama czy ciocia - to zależy tylko od Ciebie. Jedynym wymogiem jest wykonanie przez wybraną osobę badań sanitarno-epidemiologicznych.
Czy nianię można zatrudnić legalnie?
Do tej pory rodzice zatrudniali opiekunki bez podpisywania umowy, za pensję ustaloną ustnie, głównie z powodu wysokich kosztów zatrudnienia pracownika na podstawie umowy o pracę. O ile może się to wydawać wygodnym rozwiązaniem, należy zdawać sobie sprawę z tego, że nie jest legalne. Ponadto uniemożliwia opiekę nad pracownikiem i pracodawcą ze strony państwa oraz umniejsza znaczenie niani jako zawodu. Ze względu na to, oraz na fakt, że zatrudnianie opiekunek staje się w Polsce coraz bardziej popularne, w życie weszła specjalna ustawa, mająca na celu wydobycie tego zawodu z tzw. „szarej strefy”.
Ustawa żłobkowa pozwala legalnie zatrudnić nianię dla maleństwa, które jest pomiędzy 20. tygodniem a 3. rokiem życia. W wyjątkowych sytuacjach dopuszcza się zawarcie umowy z nianią dla malucha do momentu, dopóki nie ukończy on 4 lat. Umowa uaktywniająca jest rodzajem umowy zlecenia dla osoby fizycznej, której zadanie stanowi sprawowanie opieki nad dzieckiem. Niania może sprawować opiekę nad jednym dzieckiem lub rodzeństwem, które należą do powyższej kategorii wiekowej.
Umowa uaktywniająca jest jednym z trzech rozwiązań, na które mogą zdecydować się rodzice lub samotny rodzic potrzebujący pomocy przy opiece nad dzieckiem. Obowiązują ścisłe zasady, które należy spełnić, aby dokument działał na podstawie prawnej. Zatrudnienie niani na podstawie umowy uaktywniającej jest możliwe pod kilkoma warunkami. To rodzaj dokumentu, który został stworzony specjalnie z myślą o rodzicach i opiekunach prawnych małych dzieci, czyli w wieku od 20. tygodnia do 3. roku życia.
Rodzice, którzy chcą zatrudnić nianię, muszą spełnić następujące warunki:
- Ich dziecko ma od 20 tygodni do 3 lat - mogą korzystać z dofinansowania do końca roku szkolnego. Wyjątkowo, jeśli dziecko nie może pójść do przedszkola, na przykład przez brak miejsc - do skończenia 4 lat.
- Rodzice pracują na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia, polegać na prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej lub prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Jeśli pracujesz na podstawie umowy o dzieło dofinansowanie Ci nie przysługuje. Nie mogą przebywać na urlopie macierzyńskim, ojcowskim ani wychowawczym.
- Podpisanie z nianią umowy uaktywniającej i zgłoszenie tego do ZUS.
- Maluch nie może na co dzień pozostawać pod opieką żłobka, klubu dziecięcego ani tzw. dziennego opiekuna.
Jeśli oboje rodzice wychowują dziecko, to również oboje muszą podpisać umowę z nianią. Umowa uaktywniająca powinna być zawarta w formie pisemnej między nianią a rodzicami (muszą być podpisy obojga rodziców) albo rodzicem samotnie wychowującym dziecko.
Umowa uaktywniająca - co to jest i jakie daje korzyści?
Umowa uaktywniająca jest rodzajem umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu. Jest to specyficzny rodzaj umowy cywilnoprawnej, która reguluje zasady zatrudnienia niani do opieki nad dziećmi. Jest to umowa o świadczenie usług, której podstawy prawne znajdują się w Kodeksie cywilnym oraz w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. Art. 50 ustawy definiuje umowę uaktywniającą jako umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia.
Niani nie przysługują co prawda prawa pracownicze, takie jak urlop wypoczynkowy czy minimalny wypoczynek dobowy, ale ma ona możliwość korzystania z części przywilejów osoby zatrudnionej. Z tytułu umowy uaktywniającej niania podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz ubezpieczeniu wypadkowemu, a ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Jeśli oprócz tej umowy niania ma inne źródło dochodów (np. inną umowę albo prawo do emerytury lub renty), to o obowiązku ubezpieczeń decydują takie same zasady jak dla umowy zlecenia.
Zaletą wyboru umowy uaktywniającej dla niani jest możliwość uzyskania dofinansowania z budżetu państwa. Obejmuje ono składki na ubezpieczenia zdrowotne, emerytalne, rentowe i wypadkowe. Wysokość dofinansowania zależy od momentu zatrudnienia i kwoty wynagrodzenia, przy czym na rzecz ZUS zostanie pokryte do 50% płacy minimalnej w danym roku. Składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i ubezpieczenie zdrowotne ZUS pokryje w przypadku, gdy niania otrzymuje wynagrodzenie nie wyższe niż obowiązująca pensja minimalna. Wówczas rodzice lub opiekunowie zatrudniający pomoc w opiece nad dzieckiem nie ponoszą dodatkowych kosztów.
Jeśli dopełnisz wszystkich formalności, składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz wypadkowe a także zdrowotne Twojej niani będą finansowane z budżetu państwa. Pamiętaj jednak, że ZUS opłaca składki z budżetu państwa tylko od tej części wynagrodzenia niani, która nie przekracza minimalnego wynagrodzenia za pracę. Składki na ubezpieczenia społeczne od nadwyżki ponad minimalne wynagrodzenie współfinansujesz Ty i niania, zaś składkę na ubezpieczenie zdrowotne od nadwyżki finansuje niania.
Dzięki umowie uaktywniającej rodzice mają okazję zatrudnić krewnego, np. babcię, dziadka, ciocię itd. Nianią może być osoba spokrewniona z rodzicami dziecka, np. babcia, ciocia, kuzynka, siostra itp. Nianią może być także obywatel innego państwa, o ile spełnia powyższe warunki.
W przypadku tej umowy nie obowiązuje zapis o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Uwaga! Rodzic nie jest płatnikiem podatku dochodowego z tytułu zawartej z nianią umowy uaktywniającej, a zatem nie ciąży na nim ani obowiązek poboru zaliczek na podatek dochodowy od wypłacanego wynagrodzenia, ani też nie ma obowiązku sporządzenia informacji rocznej PIT-11 dla niani. Przychód z takiej umowy jest przychodem z innych źródeł. Do rozliczeń niani posłuży skala podatkowa.
Formalności związane z zatrudnieniem niani na umowę uaktywniającą
Podpisanie umowy uaktywniającej to dopiero początek. Po jej zawarciu, zleceniodawca (rodzice) ma obowiązek zgłosić siebie do ZUS jako płatnika składek (formularz ZUS ZFA), a zleceniobiorcę (nianię) jako osobę ubezpieczoną (formularz ZUS ZUA lub ZUS ZZA). Należy to zrobić w ciągu 7 dni od momentu rozpoczęcia sprawowania opieki. Pierwszą składkę trzeba rozliczyć do 15. dnia kolejnego miesiąca po zatrudnieniu niani.
Płatnik składek to każda firma, instytucja lub osoba, która zgłasza do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) osoby ubezpieczone oraz rozlicza i opłaca za nie składki na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne. Jeśli rodzic nie jest płatnikiem składek, powinien zgłosić dodatkowo siebie jako płatnika.
Rodzic (płatnik składek) zobowiązany jest do sporządzania i przekazywania do ZUS dokumentów rozliczeniowych za nianię do 20. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni. Jeśli niania zarabia połowę minimalnego wynagrodzenia krajowego albo mniej - rodzic powinien składać deklarację ZUS DRA oraz ZUS RCA z kodem tytułu ubezpieczenia, który zaczyna się od cyfr 04 30. Jeśli niania zarabia powyżej połowy minimalnego wynagrodzenia - rodzic powinien składać deklarację ZUS DRA oraz ZUS RCA z kodem tytułu ubezpieczenia, który zaczyna się od cyfr 04 31.
Jeśli sytuacja twojej rodziny się zmieni, na przykład zwolnisz nianię, stracisz pracę, dziecko skończy 3 albo 4 lata - zgłoś do ZUS taką zmianę. Do oddziału ZUS w swoim miejscu zamieszkania. Wyrejestruj wtedy nianię z ubezpieczeń do 7 dni od wygaśnięcia albo rozwiązania umowy. Wypełnij formularz wyrejestrowanie z ubezpieczeń (ZUS ZWUA) i daj do podpisu niani. Jako datę wyrejestrowania wpisz kolejny dzień po dniu rozwiązania lub wygaśnięcia umowy. Jeśli niania to jedyna osoba, która jest u ciebie zatrudniona, i nie opłacasz składek na własne ubezpieczenia - wyrejestruj też siebie jako osobę zatrudniającą nianię.
Niania jest zobowiązana do samodzielnego złożenia do urzędu skarbowego zeznania podatkowego. Ustalenie przychodu: Przychodem jest kwota wynagrodzenia, którą otrzymałaś na podstawie umowy uaktywniającej. Obliczenie kosztów uzyskania przychodu: Możesz zastosować standardowe koszty uzyskania przychodu w wysokości 20% uzyskanego przychodu lub wybrać rzeczywiste koszty, jeśli masz dowody potwierdzające poniesione wydatki.
Jak legalnie zatrudnić nianię?
Umowa o pracę jako alternatywa
Nianię można zatrudnić także na podstawie umowy o pracę. Wówczas rodzic, będący pracodawcą, musi stosować się do przepisów Kodeksu pracy, a także przestrzegać zasad dotyczących wypłaty wynagrodzenia oraz opłacania składek ZUS na zasadach umowy o pracę. Przy umowie o pracę, składki na ubezpieczenia za nianię w pewnej części powinien opłacić pracodawca (czyli rodzic) ze „swojej kieszeni”, a część opłaca pracownik (czyli niania) - są one potrącane z jej wynagrodzenia przez pracodawcę. Na umowie o pracę określa się kwotę brutto wynagrodzenia pracownika. Z tej kwoty potrącana jest część składek ZUS i podatek dochodowy. Od umowy o pracę, rodzic będący pracodawcą powinien odprowadzić podatek za miesiąc, w którym był naliczony i wpłacać do właściwego urzędu skarbowego do 20 dnia następnego miesiąca. Ponadto, rodzic powinien sporządzić roczny PIT-11 (informację o przychodach i pobranych zaliczkach pracownika) i przekazać do urzędu oraz pracownikowi.
W przypadku umowy o pracę, rodzic może zatrudnić opiekunkę na czas określony lub nieokreślony. Szczególnym przypadkiem jest umowa na zastępstwo, którą rodzic może zawrzeć z nową opiekunką, gdy chce zastąpić poprzednią w czasie jej usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Dla umowy o zastępstwo nie obowiązuje ograniczenie liczby zawieranych umów na czas określony ani limit czasowy.
Każdy pracownik, który pracuje na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze godzin czasu pracy, ma zagwarantowane wynagrodzenie minimalne.
Podsumowanie
Zatrudnienie niani to poważna decyzja, która wiąże się z wieloma pytaniami. Umowa uaktywniająca oferuje rodzicom prostą i bezpieczną możliwość legalnego zatrudnienia niani, z potencjalnymi korzyściami finansowymi ze strony budżetu państwa. Ważne jest jednak dokładne zapoznanie się z jej zapisami i dopełnienie wszelkich formalności. Alternatywą jest umowa o pracę, która zapewnia pracownicze prawa, ale wiąże się z większymi obowiązkami po stronie pracodawcy.
tags: #544 #zl #ile #to #brutto #niania