Związki zawodowe odgrywają istotną rolę w kształtowaniu społecznych i prawnych stosunków pracy, a przede wszystkim sytuacji prawnej pracowników. Są one organizacją o szczególnym statusie prawnym, powołaną do życia w celu reprezentowania i ochrony zawodowych, ekonomicznych i socjalnych interesów i praw pracowników. Związek zawodowy może skuteczniej reprezentować interesy pracownika niż on sam, co znajduje potwierdzenie w ponad półtora wiekowej tradycji ruchu zawodowego.
Prawo reprezentowania i obrony interesów pracowników upoważnia związki zawodowe do reprezentowania i obrony zarówno zbiorowych, jak i indywidualnych interesów wszystkich pracowników objętych zakresem działania danego związku zawodowego, niezależnie od tego, czy są członkami związku. W następstwie takiego unormowania wynegocjowane przez związek zawodowy zaspokojenie określonych zbiorowych interesów rozciąga się na wszystkich pracowników danej grupy, a nie tylko członków związku.
Okres międzywojenny i powojenny
W okresie międzywojennym w Polsce nie funkcjonował żaden związek zawodowy skupiający wszystkich pracowników ochrony zdrowia. Personel medyczny należał do różnych organizacji zawodowych i związkowych, które były reprezentantem całej grupy zawodowej lub tylko wybranej jego części. Sytuacja ta, w ocze-niu władz państwowych, powodowała działania konkurencyjne, które doprowadzały do walki o lepszą pozycję zawodową i poprawę warunków pracy i płacy tylko dla własnej grupy zawodowej.
Z analizy sytuacji przedwojennej zrodziła się myśl powołania organizacji skupiającej przedstawicieli wszystkich grup zawodowych pracowników służby zdrowia: lekarzy, lekarzy dentystów, farmaceutów, pielęgniarki, położne, analityków medycznych, nauczycieli zawodu medycznego i innych. Decyzją Centralnej Komisji Związków Zawodowych w dniu 26 sierpnia 1946 roku została powołana Komisja Organizacyjna Związku Zawodowego Pracowników Służby Zdrowia. Pierwszy Krajowy Kongres Delegatów Pracowników Służby Zdrowia odbył się w dniach 1-2 grudnia 1946 roku w Warszawie.
Działalność Związku Zawodowego Pracowników Służby Zdrowia
Związek Zawodowy Pracowników Służby Zdrowia zrzeszał pracowników służby zdrowia. Działalność związku koncentrowała się przede wszystkim na współpracy z zakładowymi organizacjami związkowymi na rzecz służby zdrowia, w zakresie poprawy bytu pracowników i ich rodzin. Zarząd Okręgowy we Wrocławiu działał do końca 1973 roku, gdy w jego miejsce powołano Oddziały Zarządów Głównych przy Wojewódzkich Radach Związków Zawodowych.
Materiały archiwalne dotyczące działalności Związku Zawodowego Pracowników Służby Zdrowia, Zarząd Okręgu we Wrocławiu obejmują okres od 1951 do 1973 roku i dotyczą między innymi spraw organizacyjnych, inspekcji pracy, spraw kulturalno-oświatowych, ekonomicznych, statystycznych oraz finansowych.
Narodziny Związku Zawodowego Pracowników Cywilnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
Czas odnowy i nadziei wkroczył również do struktur ówczesnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. W lutym 1990 roku w m. Kiekrz k/Poznania powstała grupa inicjatywna reprezentująca Policję i resortową służbę zdrowia, składająca się m. in. z kol. kol. Bożeny Łuczak, Genowefy Wrzesińskiej, Ewy Błaszczyk, Mariana Gędosia, Zbigniewa Wawrzyniaka, Waldemara Jasińskiego, Michała Ćwięki, Andrzeja Polaka, Piotra Bąka, chcąca założyć organizację związkową. To właśnie oni przyczynili się do założenia Związku Zawodowego Pracowników Cywilnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
Już 21 marca 1990 roku grupa ta pod przewodnictwem kol. Mariana Gędosia spotkała się z ministrem Spraw Wewnętrznych Panem Krzysztofem Kozłowskim w celu wypracowania wspólnego stanowiska w sprawie powstania i rejestracji Związku Zawodowego Pracowników Cywilnych MSW. W międzyczasie opracowano i złożono do sądu statut Związku. 25 lipca 1990 roku Sąd Wojewódzki w Warszawie, VIII Wydział Cywilny wydał postanowienie o rejestracji Związku zrzeszającego pracowników cywilnych, emerytów i rencistów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z siedzibą w Warszawie przy ul. Puławskiej 140.
Pierwszy zjazd Związku odbył się w dniach 7 - 10 listopada 1990 roku w m. Unieście k/Koszalina. W zjeździe uczestniczyli delegaci reprezentujący pracowników Policji i resortową Służbę Zdrowia. Głównym kierunkiem, jaki wyznaczyli sobie delegaci, to działania w kierunku zintegrowania i zrzeszenia się związkowców z wszystkich jednostek organizacyjnych podległych ministrowi spraw wewnętrznych.
Zapis art. 5 statutu Związku brzmi: „Związek w swej działalności statutowej jest niezależny od organów administracji państwowej, rządowej i organizacji politycznych oraz nie podlega ich nadzorowi i kontroli”. Podstawowym zadaniem Związku jest działanie na rzecz poprawy sytuacji społecznej, zawodowej i materialnej członków Związku.
Wolne Związki Zawodowe: prekursor „Solidarności” – Przystanek Historia odc. 59
Działalność Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych (OZZPiP)
Kolebką Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych była zakładowa organizacja związkowa przy Szpitalu Wojewódzkim we Włocławku. W dniu 24 kwietnia 1992 roku rozpoczęła się intensywna praca związana z promocją Związku. 27 kwietnia 1995 roku zarejestrowano Komitet Założycielski Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych, w którego skład weszły zaangażowane pielęgniarki z kolebki Związku - Szpitala Wojewódzkiego z Włocławka.
W 1996 roku we Włocławku odbył się I Krajowy Zjazd Delegatów OZZPiP, na którym określono program oraz wybrano Zarząd Krajowy. Rozpoczęła się działalność Zarządu Krajowego, obejmująca liczne negocjacje, rozmowy, uzgodnienia i konsultacje w Parlamencie, Ministerstwie Zdrowia i Ministerstwie Pracy.
Wieloletnie zaniedbania były tak duże, że mimo wielu działań, protesty i strajki nadal nie przynosiły oczekiwanych rezultatów. 22 stycznia 1999 roku doszło do pikiety przed Sejmem, po której ponownie rozpoczęły się rozmowy z Ministerstwem Zdrowia. W proteście głodowym w Ministerstwie Zdrowia wzięła udział przewodnicząca OZZPiP.
Kolejny protest OZZPiP rozpoczął się 20 maja 1999 roku. Powodem konfliktu był brak realizacji postanowień Porozumienia z 28 stycznia 1999 roku. Po bezskutecznych negocjacjach z Rządem, w nocy z 1 na 2 czerwca, policja usunęła głodujące pielęgniarki i położne z siedziby Ministerstwa Pracy. Równolegle, od 14 czerwca 1999 roku, na poziomie Regionów rozpoczęły się okupacje Kas Chorych. 23 czerwca 1999 roku OZZPiP zorganizował ponad 30 tysięczną demonstrację w Warszawie.
Przełomem była demonstracja 9 lipca, która trwała całą noc do rana 10 lipca. W jej wyniku rozpoczęły się rozmowy i 11 lipca podpisano porozumienie uzupełnione porozumieniem z 22 lipca 1999 roku.
Nowa fala protestów zapoczątkowana została 14 września 2000 roku demonstracją Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych przed Sejmem, w trakcie której zapowiedziano rozpoczęcie protestów. Akcje protestacyjne OZZPiP rozpoczęły się w październiku 2000 roku w województwach pomorskim i łódzkim. 5 grudnia 2000 roku odbył się w całym kraju strajk ostrzegawczy, trwający od 2 do 4 godzin, zaś od 13 grudnia 2000 roku Zarząd Krajowy OZZPiP ogłosił strajk generalny, w którym wzięło udział ponad dwieście szpitali. Dodatkowo, ponad 500 pielęgniarek z Regionu Mazowieckiego OZZPiP rozpoczęło okupację Ministerstwa Zdrowia.
Niezależnie od okupacji Ministerstwa, nie przerwanej w okresie Świąt Bożego Narodzenia, organizowano okupacje siedzib Kas Chorych, Urzędów Wojewódzkich, blokadę głównych ulic Warszawy, blokadę dziewięciu przejść granicznych, dróg krajowych i międzynarodowych a także przejść kolejowych. Akcja strajkowa zakończona została w styczniu 2001 roku.
Ustawa ta w istocie okazała się „bublem legislacyjnym”. Potwierdzeniem tego są liczne wygrane przez pracowników wspieranych przez OZZPiP sprawy sądowe, które zaskutkowały wielotysięcznymi odszkodowaniami dla pracowników i utratą płynności finansowej szpitali, za co odpowiedzialność ponosi rząd. Według danych Ministerstwa Zdrowia, zagwarantowane ustawowo podwyżki wypłacono zaledwie w 15,6% zakładów opieki zdrowotnej w Polsce.
W kolejnych latach działalności, Związek podejmował decyzje w obronie godności zawodów. Opracowano i przedstawiono stronie rządowej i parlamentarnej uregulowania prawne, na mocy których mogły ulec poprawie warunki zatrudnienia, pracy i zabezpieczeń społecznych. 19 czerwca 2001 roku w Warszawie zorganizowano pikietę, podczas której na ręce Ministra Finansów złożono petycję w sprawie wynagrodzeń pielęgniarek i położnych. W listopadzie 2003 roku byliśmy współorganizatorami I marszu central związkowych.
Jednym z najgłośniejszych protestów Związku, zapisanych pozytywnie w pamięci społecznej było „Białe miasteczko”, które po proteście w sprawie wynagrodzeń pielęgniarek i położnych oraz reformy opieki zdrowotnej w dniu 19 czerwca 2007 roku zostało założone spontanicznie pod Kancelarią Prezesa Rady Ministrów. W szczytowej fazie protestu pod kancelarią premiera protestowało do 3 tysięcy osób i było rozbitych 150 namiotów.
9 grudnia 2009 roku OZZPiP organizuje w Sejmie konferencję pt. „Wszyscy jesteśmy pacjentami”. W marcu 2011 roku Sejm uchwalił ustawę o działalności leczniczej, która przewidywała możliwość zatrudniania pielęgniarek w szpitalach na podstawie umów cywilno-prawnych. OZZPiP eksponował jednoznaczne stanowisko, że taka forma zatrudnienia spowoduje zwiększenie godzin pracy, a tym samym obniży jakość świadczeń zdrowotnych, zagrażając bezpieczeństwu pacjentów i obsługujących ich pielęgniarek i położnych.
Mając na uwadze podstawowe prawa pracownicze, 17 marca 2011 roku Zarząd Krajowy OZZPiP zdecydował o okupacji galerii sejmowej. Protest trwał kolejne 9 dni. Mimo oczywistych przesłanek o naruszeniu praw pracowniczych, ówczesna Minister Zdrowia Ewa Kopacz przedstawiła pismo zapewniające pielęgniarki, że jest ich „sprzymierzeńcem” i nie dopuści do dalszego eskalowania trudności jakie wymuszają akcje protestacyjne. Niestety, tak się nie stało.
W celu poprawy warunków pracy i płacy pielęgniarek i położnych w dniu 2 grudnia 2014 roku Zarząd Krajowy OZZPiP podjął uchwałę, zgodnie z którą zdecydowano o wszczynaniu sporów zbiorowych w zakładach pracy w całym kraju, a w razie konieczności podjęcia także strajku generalnego w 2015 roku. Żądania w sporze dotyczyły wzrostu wynagrodzeń zasadniczych, poprawy warunków pracy, niepowierzania pielęgniarkom i położnym prac przeznaczonych dla innych grup zawodowych: sekretarek medycznych, sanitariuszy, etc.
10 września 2015 roku, zorganizowano w Warszawie manifestację. 23 września 2015 roku Zarząd Krajowy OZZPiP zaangażował się także w działanie zmierzające do wpisania naszej grupy zawodowej do koszyka świadczeń gwarantowanych, kontraktowanych przez NFZ, analogicznie do grupy zawodowej lekarzy.
Zarząd Krajowy OZZPiP obecnej kadencji (2017-2021) podejmuje liczne, wielokierunkowe działania w celu poprawy dwóch priorytetowych obszarów związanych z zatrudnieniem. Organizowane są bezpośrednie spotkania z Ministrem i Ministerstwem Zdrowia, Głównym Inspektorem Pracy, Rzecznikiem Praw Dziecka, Rzecznikiem Praw Obywatelskich, Rzecznikiem Praw Pacjenta, Prezesem NFZ.
Zauważamy jednak, że inne zawody z naszej grupy zawodowej, tak zwanego „białego personelu”, są gloryfikowane i odbywa się to naszym kosztem. Każda jednak taka sytuacja jest poddawana krytyce i wyrażamy swoje opinie, dokładnie wskazując zakres zagadnień i odpowiedzialności. To nie jest łatwe, jednak priorytetowe, szczególnie, kiedy pod wpływem postępujących zmian, w stosunku do innych grup zawodowych nasze, wcześniejsze ustalenia też wymagają zaktualizowania, a co najważniejsze szczegółowego sprawdzenia, jak w praktyce przebiega realizacja ustaleń przez poszczególne placówki, w stosunku do każdej z nas. Danych w skali kraju dotyczących sposobu realizacji Porozumienia, ciągle nam brakuje. Wszędzie sygnalizujemy, że sytuacja pielęgniarek i położnych powinna podlegać stałym, strategicznym zmianom, z zakreślonymi terminami realizacji. Tego nie ma, a to skutkuje dowolną interpretacją i idącym za tym działaniem zmieniających się władz, w szerokim tego słowa znaczeniu, na różnych poziomach.
Porozumienie Pracodawców Ochrony Zdrowia (PPOZ)
Porozumienie Pracodawców Ochrony Zdrowia [PPOZ], wcześniej Wielkopolskie Porozumienie Zielonogórskie, zapoczątkowało swoją działalność w 2003 roku i wcześniej wchodziło w skład założycielskich związków Federacji Porozumienie Zielonogórskie jako największy region. Wielkopolscy lekarze 28 lutego 2004 roku na spotkaniu w Poznaniu podjęli decyzje o utworzeniu Związku Pracodawców Ochrony Zdrowia WIELKOPOLSKIE POROZUMIENIE ZIELONOGÓRSKIE. Związek Wielkopolskie Porozumienie Zielonogórskie z prezesem Bożeną Janicką był jednym z 5 związków założycieli federacji PZ. Członkowie związku ZPOZ Wielkopolskie Porozumienie Zielonogórskie czynnie uczestniczyli w pracach Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia „Porozumienie Zielonogórskię” do roku 2011. Po opuszczeniu Federacji PZ, Porozumienie Pracodawców Ochrony Zdrowia działa autonomicznie na rzecz i w obronie osób zrzeszonych w organizacjach członkowskich.
Celem PPOZ jest działalność ogólnopolska w celu ochrony bezpieczeństwa zdrowotnego pacjentów, oraz dążenie do podwyższania standardu świadczenia usług medycznych. Ponadto celem PPOZ jest ochrona praw i reprezentowanie środowiska lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) oraz ambulatoryjnej opieki zdrowotnej wobec dysponentów środków publicznych i niepublicznych przeznaczonych na ochronę zdrowia. W tym - wobec NFZ, Ministerstwa Zdrowia, organów władz i administracji państwowej, organów samorządów terytorialnych oraz związków zawodowych pracowników.
Związek Pracodawców Ochrony Zdrowia POROZUMIENIE PRACODAWCÓW OCHRONY ZDROWIA z siedzibą w Koninie został zarejestrowany 5 marca 2004 roku w Poznaniu. Struktura związku obejmuje pięć byłych województw Wielkopolski tj. pilskie, leszczyńskie, kaliskie, konińskie, poznańskie. Utworzone oddziały regionalne, reprezentowane są przez przedstawicieli prezesów. Najmniejszą jednostką organizacyjną PPOZ jest powiat. Powiatów w Wielkopolsce jest 31. Do organizacji należy 500 praktyk lekarzy rodzinnych, czyli ok. 3000 lekarzy, co stanowi około 90% zapotrzebowania Wielkopolski na lekarzy rodzinnych.
Ogólnopolski Związek Zawodowy Opiekunów Medycznych i Pracowników Pomocy Społecznej (OZZOMiPPS)
Ogólnopolski Związek Zawodowy Opiekunów Medycznych i Pracowników Pomocy Społecznej (OZZOMiPPS) powstał w wyniku determinacji i niełatwych początków. Pierwsze kroki w stronę zarejestrowania związku zawodowego podjęto w sierpniu 2021 roku. Po nieudanych próbach rejestracji w sierpniu 2021 roku i marcu 2023 roku, przełom nastąpił w maju 2024 roku. Po rozmowie między inicjatorem idei a Marcinem Bugajskim, podjęto trzecią, udaną próbę stworzenia związku zawodowego.
23 sierpnia 2024 roku odbyło się walne zebranie założycielskie, a dokumenty trafiły do KRS we Wrocławiu. Po dwóch poprawkach, 18 października 2024 roku związek został oficjalnie wpisany do rejestru. Tak narodził się Ogólnopolski Związek Zawodowy Opiekunów Medycznych i Pracowników Pomocy Społecznej z siedzibą w Wałbrzychu.
Obecnie OZZOMiPPS reprezentuje opiekunów medycznych i pracowników pomocy społecznej na różnych wydarzeniach, spotkaniach i akcjach związkowych, podkreślając ideę współpracy dla dobra tej grupy zawodowej.
tags: #zwiazek #zawodowy #pracownikow #sluzby #zdrowie #historia