Zatrudnianie pracowników, zwłaszcza osób zarejestrowanych jako bezrobotne w powiatowych urzędach pracy (PUP), wiąże się z szeregiem obowiązków formalnych i zgłoszeniowych dla pracodawcy. Choć wprowadzane są ułatwienia, pojawiają się również nowe zobowiązania. Powierzanie pracy osobom bezrobotnym to kolejne wyzwanie, które wiąże się z różnorodnymi obowiązkami nie tylko wobec bezrobotnego, ale także w stosunku do urzędu pracy.
Status bezrobotnego i prawa osoby zarejestrowanej w PUP
Status bezrobotnego uzyskuje się na 3 lata od rejestracji, z możliwością przedłużenia w przypadku kontynuacji formy pomocy. Niemożliwe jest jednoczesne posiadanie statusu bezrobotnego w więcej niż jednym urzędzie pracy. Osoby bezrobotne mają prawo do rejestracji w PUP, zasiłku, dostępu do pośrednictwa pracy oraz ubiegania się o różne formy wsparcia, w tym szkolenia, bon na kształcenie i dofinansowanie działalności gospodarczej.
Aby zarejestrować się jako osoba bezrobotna w powiatowym urzędzie pracy, polski obywatel musi przedłożyć dowód tożsamości, informacje kontaktowe, świadectwa potwierdzające kwalifikacje oraz dokumenty dotyczące historii pracy. Cudzoziemcy muszą dostarczyć dokument potwierdzający prawo pobytu w Polsce. Osoby z Kartą Dużej Rodziny, opiekunowie osób niepełnosprawnych oraz osoby niepełnosprawne muszą przedłożyć odpowiednie zaświadczenia. Jeśli dana osoba była zatrudniona w niepełnym wymiarze czasu, wymagana jest informacja o wysokości zarobków i składkach na ubezpieczenia. Przedsiębiorcy muszą okazać oświadczenie o działalności gospodarczej oraz ewentualne dokumenty związane z likwidacją lub zawieszeniem działalności. Osoby pobierające zasiłki lub renty powinny przedstawić zaświadczenia o okresach ich pobierania. Kandydaci na bezrobotnych, którzy pełnili ważne funkcje w spółkach, muszą dostarczyć oświadczenie o pełnieniu tych ról. Osoby zwolnione z zakładu karnego muszą dostarczyć świadectwo zwolnienia. Przy zgłaszaniu dzieci do ubezpieczenia zdrowotnego wymagane są numery PESEL oraz akty urodzenia. W przypadku, jeżeli jesteś cudzoziemcem i chcesz zarejestrować się jako osoba bezrobotna powinieneś przedstawić w powiatowym urzędzie pracy - dokument wskazujący tytuł pobytowy uprawniający do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Status bezrobotnego może być przyznany obywatelom polskim poszukującym zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP) albo u pracodawców zagranicznych. Za bezrobotnego może być uznany także cudzoziemiec spełniający określone kryteria ustawy o promocji zatrudnienia, który bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotny był zatrudniony nieprzerwanie na terytorium RP przez okres co najmniej 6 miesięcy. Oczywiście, jak już wcześniej wspomniano, do uzyskania statusu bezrobotnego niezbędne jest spełnienie wielu innych warunków wskazanych w ustawie o promocji zatrudnienia.
Pracodawcą w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia jest jednostka organizacyjna, chociażby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one co najmniej jednego pracownika. Z kolei zatrudnieniem - w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia - jest wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą. W ustawie o promocji zatrudnienia zdefiniowano ponadto pojęcie „inna praca zarobkowa”.
Obowiązki bezrobotnego
Do obowiązków bezrobotnego należy zgłaszanie zmian w danych, informowanie o niezdolności do pracy oraz podjęciu zatrudnienia. Należy również przesyłać oświadczenia o przychodach, informować o pobycie za granicą, uczestniczyć w propozycjach prac społecznie użytecznych, a także kontaktować się z PUP co 90 dni. Obowiązuje także zwrot świadczeń w przypadkach nieprawidłowości oraz dostarczenie stosownych dokumentów potwierdzających status.
Obowiązek poinformowania urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia przez bezrobotnego
Kwestia obowiązku informacyjnego w stosunku do urzędu pracy dotyczącego zatrudnienia osoby bezrobotnej została unormowana w ustawie o promocji zatrudnienia. Bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku (art. 74 ustawy o promocji zatrudnienia). Oznacza to zatem, że podmiotem właściwym do poinformowania urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia jest sam bezrobotny. Inaczej mówiąc, w tym zakresie przedmiotowym pracodawca nie jest upoważniony do podejmowania czynności o charakterze informacyjnym.
Przykład: Pracodawca zatrudnił osobę bezrobotną. Nowo przyjęty pracownik dowiedział się, że pracodawca zamierza się udać do pobliskiego urzędu pracy w celu złożenia wniosku o dofinansowanie miejsc pracy z Funduszu Pracy. W związku z tym faktem pracownik zwrócił się do niego z prośbą, czy ten mógłby poinformować urzędnika w „pośredniaku” o jego zatrudnieniu. Pracodawca się zgodził. Takie działanie jest jednak nieprawidłowe. Obowiązek poinformowania urzędu pracy o zatrudnieniu spoczywa na bezrobotnym - niewykonanie tego zobowiązania może spowodować określone prawem konsekwencje, bezrobotny może zostać m.in. ukarany.
Ustawa o promocji zatrudnienia przewiduje środek karny w postaci grzywny wobec bezrobotnego, który nie dopełnił obowiązku informacyjnego dotyczącego faktu podjęcia zatrudnienia. Bezrobotny, który podjął zatrudnienie, inną pracę zarobkową lub działalność gospodarczą bez powiadomienia o tym właściwego powiatowego urzędu pracy - podlega karze grzywny (art. 119 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia). Jednocześnie bezrobotny nie podlega karze, jeżeli przed dniem rozpoczęcia kontroli w podmiocie kontrolowanym obowiązek informacyjny w stosunku do urzędu pracy został już spełniony.
Na pracodawcy ciąży wiele obowiązków związanych z zatrudnianiem pracowników, w tym osób bezrobotnych. Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia stawiają wymóg poinformowania właściwego powiatowego urzędu pracy o fakcie zatrudnienia bezrobotnego. Czy wspomniany obowiązek dotyczy pracodawcy? Wymieniona wyżej ustawa jednoznacznie wskazuje, że osobą zobowiązaną do przekazania informacji o zatrudnieniu jest bezrobotny. Osoba bezrobotna, która podejmuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkową powinna poinformować o tym urząd pracy w terminie 7 dni. O podjęciu pracy można poinformować urząd elektronicznie korzystając ze strony praca.gov.pl. W tym celu po zalogowaniu się na swoje konto należy wybrać zakładkę „Rejestracja/wyrejestrowanie osoby bezrobotnej lub poszukującej pracy”. Znajduje się tam formularz o nazwie „Zgłoszenie podjęcia pracy (PSZ-ZPP)”. Po jego wypełnieniu, dodaniu załącznika w postaci zdjęcia lub skanu podpisanej umowy oraz uwierzytelnieniu profilem zaufanym, następuje wysłanie dokumentu. Informację o podjęciu pracy można złożyć również w formie papierowej osobiście w siedzibie urzędu lub przesłać ją pocztą tradycyjną. Analogiczny obowiązek informacyjny pojawia się w sytuacji, gdy zarejestrowany bezrobotny otwiera działalność gospodarczą. Urząd pracy powinien otrzymać informację o tym fakcie w terminie do 7 dni.
Obowiązki pracodawcy przy zatrudnianiu pracownika
Zatrudniając pracownika w ramach umowy o pracę należy pamiętać o szeregu obowiązków, jakie ciążą na pracodawcy w tym zakresie. Praca bez umowy jest nielegalna, pracownik nie posiada ochrony praw pracowniczych wynikających z prawa pracy, nie gromadzi składek na ubezpieczenia społeczne (renta, emerytura). Pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy, do której wykonywania nie posiada on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności, a także dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bhp. Wyróżniamy dwa rodzaje szkoleń w dziedzinie bhp - szkolenie wstępne i okresowe. Jeżeli zatrudniłeś pracownika, przed dopuszczeniem go do wykonywania pracy, poddaj go szkoleniu wstępnemu z dziedziny bhp, które obejmuje instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy. Ten rodzaj szkolenia obejmuje wszystkich nowo zatrudnionych pracowników i trwa minimum 3 godz. - instruktaż ogólny i min. 8 godz. instruktaż stanowiskowy.
Poza pewnymi wyjątkami, obowiązek tworzenia regulaminu ma każdy pracodawca zatrudniający co najmniej 50 pracowników. Pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, przewidzianych do stosowania na danym stanowisku. Pracodawca ma obowiązek zgłoszenia pracownika do ubezpieczenia społecznego w ciągu 7 dni od daty jego zatrudnienia.
Prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy - Młody Przedsiębiorca
Wsparcie pracodawców zatrudniających osoby bezrobotne
Rozwiązania wspierające zatrudnienie, jakie oferują urzędy pracy, skierowane są nie tylko do bezrobotnych, ale również do pracodawców. Ich atrakcyjność dla firm polega na możliwości obniżenia kosztów dzięki środkom z Funduszu Pracy (FP). Pośredniaki dysponują wieloma instrumentami wspierającymi pracodawców zatrudniających poszukujących pracy. Mogą skorzystać m.in. z dofinansowania wyposażenia miejsca pracy, przyjąć osobę na staż finansowany przez publiczny pośredniak, a także otrzymać refundację składek na ubezpieczenia społeczne opłacane za zatrudnionych.
Usługi świadczone dla przedsiębiorców przez urzędy pracy są bezpłatne. Bez żadnych opłat firma może np. zgłosić ofertę, w tym również w formie elektronicznej. Jeżeli po przeprowadzonej rekrutacji zdecyduje się na zatrudnienie osoby wpisanej do ewidencji bezrobotnych, urząd pracy może przyznać zwrot kosztów poniesionych z tytułu opłaconych za nią składek na ubezpieczenia społeczne. W tym celu publiczny pośredniak zawiera z pracodawcą umowę, która określa warunki zwrotu wydatków. Refundacja składek następuje jednorazowo, pod warunkiem, że pracodawca zatrudniał skierowaną osobę w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres co najmniej 12 miesięcy. Po tym okresie także istnieje obowiązek zatrudniania, ale nie musi to już być pełny etat. Najwyższa kwota refundacji składek, jaką przedsiębiorca może uzyskać, wynosi 300 proc. minimalnego wynagrodzenia. Dla jego obliczenia bierze się pod uwagę najniższą płacę obowiązującą w dniu, w którym firma spełni warunki dotyczące długości okresu zatrudnienia bezrobotnego.
Dzięki współpracy z pośredniakiem firma może skorzystać z refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy. Przedsiębiorca uzyska taką pomoc, jeśli utworzy stanowisko dla zarejestrowanej osoby bezrobotnej. Firma na ten cel może otrzymać maksymalnie sześciokrotność przeciętnego wynagrodzenia. Wysokość średniej płacy ustala się na dzień zawarcia umowy między urzędem a podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą. Ostateczna wysokość refundacji wynika jednak z kontraktu zawieranego przez starostę, działającego za pośrednictwem urzędu, i przedsiębiorcę. Aby uzyskać zwrot wydatków związanych z utworzeniem nowego miejsca pracy, firma musi spełnić jednak pewne warunki. Do takiej pomocy kwalifikują się pracodawcy, którzy prowadzą działalność gospodarczą przez co najmniej pół roku. Dodatkowo właściciel firmy nie może zalegać z opłacaniem żadnych danin publicznych czy należności względem kontrahentów. Na podobnych zasadach o refundację kosztów mogą starać się niepubliczne przedszkola i szkoły, działające na podstawie ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Na refundację kosztów nowego miejsca pracy mogą liczyć także producenci rolni. W tym wypadku maksymalna wysokość wsparcia również wynosi sześciokrotność przeciętnej płacy. Z pomocy mogą skorzystać osoby fizyczne, prawne i jednostki organizacyjne bez osobowości prawnej, będące posiadaczami gospodarstwa rolnego lub prowadzące dział specjalny produkcji rolnej. Warunkiem jej przyznania jest posiadanie siedziby lub miejsca zamieszkania na terytorium Polski oraz zatrudnianie w każdym miesiącu przez ostatnie pół roku przed złożeniem wniosku co najmniej jednego pracownika na pełen etat.
Jednorazowe środki na podjęcie działalności gospodarczej to dotacje skierowane przede wszystkim do osób bezrobotnych. Na rozpoczęcie działalności gospodarczej, w tym na pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa, związanych z podjęciem tej działalności, można otrzymać z Funduszu Pracy bezzwrotne środki do 6-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia.
Osoba bezrobotna może również otrzymać pożyczkę na sfinansowanie kosztów szkolenia, które pozwoli mu podjąć lub utrzymać zatrudnienie, inną pracę zarobkową czy działalność gospodarczą. Jest to nieoprocentowana pożyczka udzielona przez powiatowy urząd pracy ze środków Funduszu Pracy. Wysokość pożyczki nie może przekroczyć 4-krotności przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu podpisania umowy.
Jeżeli poszukujesz pracowników, możesz zgłosić swoją ofertę do powiatowego urzędu pracy. Po założeniu konta na stronie praca.gov.pl, możesz również zgłosić ofertę przez internet - wypełnij e-formularz znajdujący się na tej stronie. Zgłoszenie obejmuje dane dotyczące m.in. szczegółowe dane dotyczące pracodawcy (m. in. W przypadku ofert zawierających dane pracodawcy (oferty otwarte), osoby zainteresowane daną ofertą mają możliwość bezpośredniego kontaktu z pracodawcą w sposób przez niego ustalony. Odmowa przyjęcia do realizacji oferty pracy wymaga pisemnego uzasadnienia ze strony powiatowego urzędu pracy.
| Rodzaj wsparcia | Opis | Maksymalna kwota/warunki |
|---|---|---|
| Refundacja składek ZUS | Zwrot kosztów opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionego bezrobotnego. | Jednorazowo, po 12 miesiącach zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Do 300% minimalnego wynagrodzenia. |
| Refundacja kosztów wyposażenia/doposażenia stanowiska pracy | Dofinansowanie utworzenia lub doposażenia miejsca pracy dla zarejestrowanej osoby bezrobotnej. | Do 6-krotności przeciętnego wynagrodzenia. Pracodawca musi prowadzić działalność co najmniej pół roku i nie zalegać z płatnościami. |
| Dotacja na rozpoczęcie działalności gospodarczej | Środki finansowe na start własnej firmy dla osób bezrobotnych. | Bezzwrotne środki do 6-krotności przeciętnego wynagrodzenia. |
| Pożyczka na szkolenia | Finansowanie kosztów szkoleń podnoszących kwalifikacje zawodowe. | Nieoprocentowana pożyczka do 4-krotności przeciętnego wynagrodzenia. |
tags: #zatrudnienie #pracownika #w #ramach #umowy #z