Kwestia zatrudnienia nauczyciela do prowadzenia zajęć z doradztwa zawodowego w szkole budzi wiele pytań i wątpliwości. Przepisy dotyczące tego obszaru ewoluowały na przestrzeni lat, co może prowadzić do niejasności w interpretacji.
Kwalifikacje nauczyciela do prowadzenia zajęć z doradztwa zawodowego
W pierwotnym zapytaniu pojawiła się kwestia nauczycielki posiadającej zaświadczenie o ukończeniu kursu "Szkolny doradca kariery" (100 godzin, w tym 24 godziny doradztwa zawodowego). Pytanie brzmiało, czy taka osoba może prowadzić zajęcia z doradztwa zawodowego w klasie VII szkoły podstawowej, mimo braku ukończonych studiów podyplomowych lub kursu kwalifikacyjnego. Wskazano na możliwość istnienia pewnych "furtki" w przepisach.
Kluczowe znaczenie mają tutaj rozporządzenia regulujące doradztwo zawodowe. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego, które weszło w życie 1 września 2019 r., istnieją pewne uregulowania dotyczące tej kwestii.
Rozporządzenie to określa treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego dla różnych etapów edukacyjnych, od przedszkoli po szkoły policealne i dla dorosłych. Doradztwo zawodowe jest realizowane na różnych formach zajęć, w tym na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego, a także na dedykowanych zajęciach z zakresu doradztwa zawodowego.
Zgodnie z § 6 ust. 2 tego rozporządzenia, zajęcia z zakresu doradztwa zawodowego, o których mowa w art. 26a ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo oświatowe, prowadzą doradcy zawodowi posiadający kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela doradcy zawodowego.
Jednakże, § 9 tego samego rozporządzenia wprowadza istotne ułatwienie: "W przypadku braku w szkole doradcy zawodowego, o którym mowa w § 6 ust. 2, do roku szkolnego 2021/2022 włącznie, dyrektor szkoły może powierzyć prowadzenie zajęć z zakresu doradztwa zawodowego, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy, innemu nauczycielowi lub osobie, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy."
To przepis stanowi owo "zielone światło" dla dyrektorów szkół. Oznacza to, że do końca roku szkolnego 2021/2022, w sytuacji braku wykwalifikowanego doradcy zawodowego, dyrektor szkoły miał możliwość powierzenia prowadzenia tych zajęć innemu nauczycielowi. Wymagane jest jednak, aby ten nauczyciel posiadał odpowiednie kwalifikacje pedagogiczne.
Warto zaznaczyć, że w przypadku nauczyciela z samym zaświadczeniem o ukończeniu kursu, jego kwalifikacje mogłyby być niewystarczające do samodzielnego prowadzenia zajęć, jeśli szkoła nie posiadała doradcy zawodowego z odpowiednimi uprawnieniami. W takich sytuacjach, jak wskazuje dyskusja, dyrektorzy szkół szukali zgody kuratora lub rozważali inne formy zatrudnienia, na przykład umowę na czas określony.
Ważne jest również, że nowe przepisy, w tym te wynikające z nowelizacji Karty Nauczyciela z lipca 2025 roku, wprowadzają dalsze zmiany w zakresie zatrudniania nauczycieli specjalistów. Na przykład, ustawa z dnia 25 sierpnia 2025 r. wprowadza przejściową zasadę zatrudniania nauczycieli specjalistów, dopuszczając możliwość powierzenia prowadzenia zajęć z uczniami na innej podstawie niż umowa o pracę, pod pewnymi warunkami.
W kontekście obecnych przepisów (stan na 2019 r. i dalej), § 9 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2019 r. jest kluczowy. Pozwala on dyrektorowi szkoły na powierzenie zajęć z doradztwa zawodowego innemu nauczycielowi, jeśli w szkole nie ma zatrudnionego doradcy zawodowego z wymaganymi kwalifikacjami. To rozwiązanie miało obowiązywać do końca roku szkolnego 2021/2022.
Warto podkreślić, że nawet jeśli nauczyciel nie posiadał formalnych kwalifikacji doradcy zawodowego, ale był zatrudniony w szkole, mógł zostać wyznaczony do realizacji tych zadań. Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia, w przypadku braku doradcy zawodowego, zadania doradcy realizuje wskazany przez dyrektora szkoły nauczyciel, w tym nauczyciel wychowawca, pedagog lub psycholog.
Jednakże, jak wynika z dyskusji, kwestia zatrudnienia osób bez kwalifikacji pedagogicznych lub z kursami, które nie są równoznaczne ze studiami podyplomowymi, nadal wymagała ostrożności i często zgody kuratora oświaty, zwłaszcza w przypadku szkół podkarpackich.
Ostateczna decyzja o tym, kto może prowadzić zajęcia z doradztwa zawodowego, należy do dyrektora szkoły, który musi kierować się obowiązującymi przepisami prawa oświatowego oraz analizą potrzeb uczniów.
Obliczanie etatu dla doradcy zawodowego
Kolejnym istotnym zagadnieniem jest sposób obliczania etatu dla doradcy zawodowego, zwłaszcza w kontekście minimalnej liczby godzin przeznaczonych na te zajęcia w klasach VII i VIII szkoły podstawowej (minimum 10 godzin rocznie).
Dyskusja na ten temat pokazuje, że obliczenia te mogą być źródłem nieporozumień. Przyjmując 10 godzin zajęć w roku szkolnym, a następnie dzieląc przez liczbę tygodni nauki, otrzymujemy konkretną wartość godzinową tygodniowo. Warto zauważyć, że liczba tygodni nauki może się nieznacznie różnić w zależności od roku szkolnego (np. 38 lub 37 tygodni).
Przykład obliczeń:
- 10 godzin / 38 tygodni = 0,26 godziny tygodniowo
- 10 godzin / 37 tygodni = 0,27 godziny tygodniowo
W zaokrągleniu do części dziesiętnych, wartość ta wynosi 0,3 godziny tygodniowo. Jak zauważono w dyskusji, "czysta matematyka" prowadzi do wyniku 0,3.
Przeliczając to na etaty, można uzyskać następujące wartości:
- Jeśli przyjmiemy, że 1 etat to 18 godzin, to 0,27 godziny tygodniowo to około 0,015 etatu.
- W przypadku 0,3 godziny tygodniowo, przy założeniu 18 godzin na etat, daje to około 0,017 etatu.
W przypadku arkusza organizacyjnego na rok szkolny 2019/2020, gdzie na "Doradztwo zawodowe" przypadało 20 godzin, stanowiło to 0,56/18 etatu. Przy wynagrodzeniu nauczyciela dyplomowanego, kwota ta wynosiła 118,75 zł miesięcznie.
Ważną kwestią jest również sposób zawierania umów z nauczycielami na prowadzenie tych zajęć, zwłaszcza jeśli są to godziny rozłożone w czasie. Pojawiło się pytanie o możliwość zawarcia umowy o pracę na czas określony, np. od 10.10.2019 do 12.12.2019, obejmujący okres realizacji zajęć. W takim przypadku wynagrodzenie należało przeliczyć proporcjonalnie do okresu zatrudnienia.
Zmiany w przepisach i możliwości zatrudnienia
Przepisy dotyczące doradztwa zawodowego ewoluują, co wpływa na sposób zatrudniania i prowadzenia tych zajęć. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz § 10 tego rozporządzenia wskazywały, że do roku szkolnego 2021/2022 włącznie, dyrektor szkoły mógł powierzyć prowadzenie zajęć z zakresu doradztwa zawodowego innemu nauczycielowi lub osobie, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe, w przypadku braku doradcy zawodowego.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego, które weszło w życie 1 września 2019 r., kontynuuje tę zasadę w § 9, również do roku szkolnego 2021/2022 włącznie. Pozwalało to dyrektorom szkół na elastyczne reagowanie na brak specjalistów.
Ważne jest również wspomnienie o potencjalnych zmianach w prawie pracy nauczycieli. Informacje o publikacji ustaw z dnia 25 lipca 2025 r. zmieniających ustawę - Karta Nauczyciela sugerują dalsze modyfikacje w zakresie zatrudniania specjalistów. Przykładowo, nowa ustawa wprowadza przejściową zasadę zatrudniania nauczycieli specjalistów w okresie od 1 września 2025 r. do 31 sierpnia 2027 r., dopuszczając pewne odstępstwa od standardowych wymogów.
Ponadto, procedowana w Sejmie zmiana ustawy Prawo oświatowe ma dopuścić możliwość zatrudniania w publicznych i niepublicznych przedszkolach osób niebędących nauczycielami, posiadających przygotowanie uznane przez dyrektora za odpowiednie do prowadzenia danych zajęć. Choć dotyczy to głównie wychowania przedszkolnego, pokazuje kierunek zmian w kierunku większej elastyczności w zatrudnianiu.
W kontekście zatrudnienia nauczyciela bez kwalifikacji doradcy zawodowego, należy pamiętać, że nie może on prowadzić zajęć obowiązkowych, uwzględnionych w ramowych planach nauczania, które nie są bezpośrednio związane z doradztwem zawodowym. Istnieją jednak pewne zadania, które można powierzyć nauczycielowi bez formalnych kwalifikacji doradcy zawodowego, w zależności od jego kompetencji i potrzeb szkoły.
Podsumowując, zatrudnienie nauczyciela do prowadzenia zajęć z doradztwa zawodowego wymaga dokładnej analizy obowiązujących przepisów, kwalifikacji kandydata oraz potrzeb placówki. W przypadku braku wykwalifikowanego doradcy, prawo przewidywało pewne elastyczne rozwiązania, jednak zawsze z uwzględnieniem dobra ucznia i zapewnienia mu odpowiedniego wsparcia.
tags: #zatrudnienie #nauczyciela #na #realizacje #zajec #z