W niniejszym artykule omówione zostały dwa kolejne zagadnienia, które w praktyce powodują najwięcej wątpliwości i niejasności, tj. limit minimów kadrowych, w jakich może figurować nauczyciel akademicki, oraz zagadnienie tzw. hierarchii etatów, czyli wskazania, który z etatów akademickich lub naukowych jest dla nauczyciela podstawowy.
Limit minimów kadrowych dla nauczyciela akademickiego
Podstawową regułą jest możliwość zakwalifikowania nauczyciela akademickiego do minimów kadrowych wyłącznie dwóch kierunków studiów (np. kierunku Zarządzanie i kierunku Ekonomia), przy czym tylko dla jednego z tych kierunków nauczyciel ma pełną swobodę wyboru odnoszącą się do poziomu studiów. Na przykładzie studiów dwustopniowych, zgodnie z art. 112a Ustawy:
- Kierunek nr 1 - Nauczyciela można zaliczyć do minimum kadrowego:
- na obu poziomach studiów (np. Zarządzanie I stopnia oraz II stopnia),
- albo tylko na poziomie I stopnia (np. tylko Zarządzanie I stopnia),
- albo tylko na poziomie II stopnia (np. tylko Zarządzanie II stopnia).
- Kierunek nr 2 - dla kierunku prowadzonego w jednostce organizacyjnej tej samej uczelni albo w jednostce organizacyjnej innej uczelni, nauczyciela można zakwalifikować do minimum kadrowego:
- wyłącznie na poziomie studiów pierwszego stopnia (np. Ekonomia I stopnia).
Jednolite studia magisterskie - W przypadku jednolitych studiów magisterskich, nauczyciel akademicki może stanowić dla nich minimum wyłącznie na analogicznych prawach jak w pkt. 1 kierunku nr 1, czyli jest traktowany jak nauczyciel w minimum na I i II stopniu studiów tego samego kierunku.
Minima kadrowe a hierarchia etatów
Zgodnie z przepisami Ustawy, w stosunku do każdego nauczyciela akademickiego należy określić (najczęściej w umowie z uczelnią) czy to miejsce zatrudnienia jest dla niego tzw. podstawowym miejscem pracy. Prawidłowe wskazanie tego miejsca wiąże się z szeregiem istotnych uprawnień i obowiązków, w tym także w zakresie minimów kadrowych. Przypomnienia wymaga bowiem, że zgodnie z art. 129 Ustawy, nauczyciel akademicki zatrudniony w uczelni publicznej może podjąć lub kontynuować zatrudnienie w ramach stosunku pracy tylko i wyłącznie u jednego dodatkowego pracodawcy prowadzącego działalność dydaktyczną lub naukowo-badawczą i to tylko za zgodą rektora (mowa tu jednak o dodatkowym pracodawcy mającym siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej). W związku z tym, kluczowe dla kompletowania minimów kadrowych jest ustalenie właściwego statusu nauczyciela akademickiego z punktu widzenia wyboru podstawowego miejsca pracy.
Profil ogólnoakademicki
- Studia I stopnia - Przepisy nie stanowią wprost wymogów etatowych w odniesieniu do studiów pierwszego stopnia, zatem przyjmuje się, że nauczyciel akademicki może być zakwalifikowany do minimum kadrowego studiów o profilu ogólnoakademickim na poziomie I stopnia zarówno w uczelni będącej dla niego podstawowym jak i dodatkowym miejscem pracy.
- Studia II stopnia - Dla profilu ogólnoakademickiego reguły dotyczące podstawowego miejsca pracy nie uległy zmianom od ostatniego czasu. Zgodnie z §9 ust. 1 Rozporządzenia, podstawowa jednostka organizacyjna uczelni zalicza do minimum kadrowego dla kierunku studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich nauczycieli akademickich:
- dla których uczelnia, w skład której wchodzi ta jednostka, jest podstawowym miejscem pracy, lub
- nauczycieli akademickich zatrudnionych w tej uczelni, dla których podstawowym miejscem pracy jest instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk albo instytut badawczy.
Profil praktyczny
- Studia I stopnia - Kierunki o profilu praktycznym do tej pory opierały się na tych samych zasadach co profil ogólnoakademicki. Wejście w życie nowego Rozporządzenia w sprawie warunków prowadzenia studiów wprowadziło w tym zakresie bardzo istotną zmianę, zgodnie z którą do minimum kadrowego studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym podstawowa jednostka organizacyjna uczelni może zaliczyć nauczycieli akademickich, dla których uczelnia, w skład której wchodzi ta jednostka, jest podstawowym miejscem pracy. Wyjątkiem od tej reguły są tzw. „nauczyciele-praktycy”, którzy mogą być zatrudnieni na dodatkowym miejscu pracy.
- Studia II stopnia - W przypadku studiów drugiego stopnia o profilu praktycznym zasady dotyczące hierarchii etatów są analogiczne jak w przypadku profilu ogólnoakademickiego, przy czym podobnie jak na pierwszym stopniu „nauczyciele-praktycy” mogą być zakwalifikowani do minimum pomimo zatrudnienia w ramach dodatkowego miejsca pracy.
Okres dostosowawczy
W związku z tym, że zmiana zasad dotycząca hierarchii etatów w minimum na studiach pierwszego stopnia o profilu praktycznym (określona w §9 ust. 2 Rozporządzenia) znacząco wpływa na konstruowanie tych minimów i na politykę kadrową uczelni, MNiSW wprowadziło w tym zakresie okres przejściowy, w którym uczelnie powinny dostosować swoje minima do nowych regulacji. Zgodnie z §26 ust. 1 pkt. 1 Rozporządzenia Uczelnie powinny dostosować minima na studiach pierwszego stopnia o profilu praktycznym do nowych wymogów (co do zasady podstawowe miejsce pracy) do dnia 1 października 2018 roku.
Oznacza to, że przed tą datą tzw. Podstawowym elementem planowania zatrudnienia jest odbywający się na wydziałach/ innych jednostkach organizacyjnych proces planowanie pensum tj. Przeprowadzenie konkursu jest konieczne, nawet jeżeli ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce umożliwia zatrudnienie z pominięciem procedury konkursowej, jeżeli umowa lub zasady uczestnictwa.
Podstawowe zasady zatrudnienia pracownika naukowego:
| Aspekt zatrudnienia | Szczegóły |
|---|---|
| Forma zatrudnienia | Umowa o pracę, powołanie, wybór, mianowanie lub spółdzielcza umowa o pracę. |
| Definicja pracownika | Osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. |
| Definicja pracodawcy | Jednostka organizacyjna (nawet bez osobowości prawnej) lub osoba fizyczna zatrudniająca pracowników. |
| Nawiązanie stosunku pracy | Zgodne oświadczenie woli pracodawcy i pracownika, potwierdzone pisemną umową o pracę (najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy). |
| Wynagrodzenie | Powinno uwzględniać wszystkie składniki: zasadnicze, dodatkowe (stażowy, funkcyjny), premie (uznaniowe lub regulaminowe). |
| Wymiar czasu pracy | Pełny wymiar (40 godzin tygodniowo) lub niepełny (np. 1/2 etatu). Dla niektórych zawodów (lekarze, nauczyciele akademiccy) obowiązują niższe wymiary wynikające z przepisów. |
Kwestia wieloetatowości jest zagadnieniem, które nie odnosi się wyłącznie do pracowników naukowych, ale występuje również w przypadku innych grup zawodowych, do których zaliczają się m.in. lekarze, prawnicy, dziennikarze, publicyści oraz przedstawiciele tzw. wolnych zawodów.
Wielokrotne zatrudnienie pracownika naukowego jest możliwe, jednakże z pewnymi ograniczeniami. Zgodnie z art. 129 Ustawy, nauczyciel akademicki zatrudniony w uczelni publicznej może podjąć lub kontynuować zatrudnienie w ramach stosunku pracy tylko u jednego dodatkowego pracodawcy prowadzącego działalność dydaktyczną lub naukowo-badawczą, i to tylko za zgodą rektora. Nowością jest wymóg uzyskania zgody rektora na drugie etatowe zatrudnienie, czego wcześniej nie wymagano - wystarczało tylko poinformowanie o dodatkowym etacie.
tags: #zatrudnienie #etatowe #w #jednostce #naukowej