Dane Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) dotyczące rynku pracy w Polsce ukazują złożoną sytuację, z którą boryka się polska gospodarka. Analiza obejmuje zarówno ogólne trendy zatrudnienia, jak i szczegółowe dane dotyczące kluczowych sektorów, w tym rolnictwa.
W grudniu ubiegłego roku w polskiej gospodarce pracowało zawodowo 15 mln 170 tys. osób, co stanowi spadek o 8,5 tys. w porównaniu do analogicznego miesiąca roku poprzedniego. Jest to niewielki spadek o zaledwie 0,1 proc.
Prawdziwe powody do niepokoju są jednak w rolnictwie w gospodarstwach indywidualnych. Tu ubyło w 12 miesięcy aż 4,3 proc. pracowników, czyli 47,7 tys. i na roli jako indywidualni rolnicy pracuje już tylko 1 mln 55 tys. osób. Przy czym kobiet ubyło aż 5,3 proc. (-25,4 tys.), a mężczyzn 3,6 proc. (-22,3 tys.).
Wieś się wyludnia i dane pokazują, że wiele gospodarstw prowadzonych jest już prawdopodobnie przez samotnych mężczyzn rolników, bo wśród rolników indywidualnych 599 tys. to mężczyźni, a 457 tys. to kobiety. Co więcej, aż 531 tys. pracujących rolników jest już w wieku 50+, w tym 150 tys. ma 60 lat i więcej, a tylko niecałe 311 tys. nie przekroczyło jeszcze 40. roku życia, więc tworzy się luka pokoleniowa.
Z danych GUS wynika też, że w gospodarce prywatnej, czyli poza sektorem publicznym ubyło w ciągu roku aż 56,3 tys. pracujących, czyli 0,5 proc. rdr i pracuje tu łącznie 11,7 mln osób. W sferze budżetowej zatrudnienie jednak wzrosło o aż 47,8 tys. osób (+1,4 proc.) i dla państwa pracuje łącznie 3,5 mln osób.
Wzrost zatrudnienia nastąpił przy tym głównie w samorządach. Tu w grudniu pracowało o 31,9 tys. osób więcej niż rok wcześniej, czyli o 1,7 proc. Chodzi przy tym o zatrudnienie w jednostkach związanych z edukacją (+14,3 tys. osób, +1,7 proc. rdr), w tym głównie kobiet (+13,2 tys.) oraz w opiece zdrowotnej (+13,2 tys., +1,9 proc. rdr), w tym też głównie kobiet (+8,1 tys., +2,2 proc.).
W sektorze prywatnym spadała liczba pracujących głównie w rolnictwie, leśnictwie i rybactwie (-48,4 tys. osób, -4 proc. rdr), handlu (-35,9 tys. osób, -1,6 proc.) oraz w produkcji (-20,5 tys. osób, -0,7 proc. rdr). Zwiększała się natomiast w sektorze informacja i komunikacja (informatycy, dziennikarze) o 13 tys. osób (+2,5 proc. rdr), prywatnej opiece zdrowotnej o 11,1 tys. osób (+2,7 proc. rdr) oraz w prywatnej edukacji o 8,9 tys. osób (+4,4 proc.).
Przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw w styczniu 2026 r. wyniosło 6400,5 tys. Najgłębszy spadek przeciętnego zatrudnienia w skali roku w styczniu br. notowano w górnictwie i wydobywaniu (o 3,4%). Spośród analizowanych sekcji mniejsze niż przed rokiem było również zatrudnienie w administrowaniu i działalności wspierającej i przetwórstwie przemysłowym (po 1,4%), informacji i komunikacji, transporcie i gospodarce magazynowej oraz w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę (po 0,9%), handlu; naprawie pojazdów samochodowych (o 0,5%), obsłudze rynku nieruchomości (o 0,4%) i w budownictwie (o 0,1%).
Najwyższy wzrost zatrudnienia wyniósł 3,1% i dotyczył sekcji dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami; rekultywacja. Zatrudnienie zwiększyło się w skali roku także w zakwaterowaniu i gastronomii (o 2,1%) oraz w działalności związanej z kulturą, rozrywką i rekreacją (o 1,9%).
W większości działów o największym udziale w zatrudnieniu w styczniu br. zatrudnienie było niższe niż przed rokiem, w tym jego najgłębszy spadek (o 3,6%) notowano w podmiotach zajmujących się produkcją pojazdów samochodowych, przyczep i naczep. Zatrudnienie zmniejszyło się również m.in. w produkcji mebli (o 3,0%), produkcji urządzeń elektrycznych (o 2,9%), produkcji wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych (o 2,6%), produkcji wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych (o 2,0%), handlu hurtowym (o 1,3%) oraz w produkcji wyrobów z metali (o 1,2%).
Większe niż rok wcześniej było z kolei zatrudnienie w produkcji maszyn i urządzeń (o 1,4%), produkcji artykułów spożywczych oraz w handlu hurtowym i detalicznym pojazdami samochodowymi oraz ich naprawie (po 0,6%), robotach budowlanych specjalistycznych (o 0,5%) i w magazynowaniu i działalności usługowej wspomagającej transport (o 0,3%).
W urzędach pracy w końcu stycznia br. zarejestrowanych było 934,1 tys. bezrobotnych, tj. o 5,2% więcej niż grudniu ub. roku oraz o 11,5% więcej niż w styczniu ub. roku. Stopa bezrobocia rejestrowanego wyniosła 6,0% i zwiększyła się o 0,3 p.proc. w porównaniu z poprzednim miesiącem i o 0,6 p.proc. w stosunku do analogicznego okresu ub. roku.
W województwach stopa bezrobocia kształtowała się w granicach od 3,8% w wielkopolskim do 9,9% w warmińsko-mazurskim. W porównaniu z poprzednim miesiącem stopa bezrobocia wzrosła we wszystkich województwach: o 0,6 p.proc. w warmińsko-mazurskim, po 0,4 p.proc. w kujawsko-pomorskim, lubelskim, lubuskim, podlaskim, świętokrzyskim i zachodniopomorskim oraz po 0,3 p.proc. w dolnośląskim, łódzkim, małopolskim, opolskim, podkarpackim, pomorskim, śląskim oraz wielkopolskim. W województwie mazowieckim bezrobocie było o 0,2 p.proc. większe niż przed miesiącem.
W skali roku natężenie bezrobocia również zwiększyło się we wszystkich województwach, w tym najbardziej w lubuskim - o 1,2 p.proc. W województwach łódzkim, śląskim, warmińsko-mazurskim i zachodniopomorskim wzrosło po 0,8 p.proc., w lubelskim, pomorskim i świętokrzyskim ‒ po 0,7 p.proc., w dolnośląskim, małopolskim i wielkopolskim ‒ po 0,6 p.proc., a w kujawsko-pomorskim, opolskim, podkarpackim i podlaskim ‒ po 0,4 p.proc. W województwie mazowieckim bezrobocie było o 0,3 p.proc. większe niż rok wcześniej.
Wśród bezrobotnych zarejestrowanych w końcu stycznia br. kobiety stanowiły 49,4%, czyli o 1,9 p.proc. mniej niż przed rokiem. Nadal większość bezrobotnych nie miała prawa do zasiłku (85,9%, tj. o 1,6 p.proc. więcej niż w styczniu ub. roku). Długotrwale bezrobotni stanowili 47,0% zarejestrowanych (wobec 46,9% rok wcześniej), osoby dotychczas niepracujące 12,3% (wobec 11,8%), a absolwenci 4,5% (wobec 4,2%).
Odsetek osób zwolnionych z przyczyn dotyczących zakładu pracy, tak jak rok wcześniej, wyniósł 4,3%, osoby nieposiadających kwalifikacji zawodowych stanowiły 32,8% (wobec 32,1% przed rokiem). Z kategorii bezrobotnych uprawnionych do pierwszeństwa w skierowaniu do udziału w formach pomocy wzrósł nieco odsetek bezrobotnych do 30. roku życia (z 24,4% do 24,6%) natomiast nieco zmniejszył się odsetek tych powyżej 50. roku życia (z 26,4% do 26,1%). Nieznacznie zmniejszył się również odsetek osób niepełnosprawnych (z 6,1% do 6,0%).
W urzędach pracy w styczniu br. zarejestrowano 118,5 tys. nowych bezrobotnych, tj. o 26,7% więcej niż przed miesiącem, ale o 9,6% mniej niż przed rokiem. Osoby rejestrujące się po raz kolejny stanowiły 76,1% tej grupy (spadek o 2,3 p.proc. w stosunku do stycznia ub. roku oraz o 12,3% analogicznie do roku poprzedniego). Mieszkańcy wsi stanowili 41,6% ogółu rejestrujących się bezrobotnych (tj. o 1,4 p.proc. mniej niż rok wcześniej).
W strukturze nowo zarejestrowanych bezrobotnych zwiększyły się w skali roku odsetki osób długotrwale bezrobotnych o 4,1 p.proc. (do 28,4%), osób zwolnionych z przyczyn dotyczących zakładu pracy o 0,5 p.proc. (do 5,0%), absolwentów o 0,2 p.proc. (do 7,6%) oraz cudzoziemców o 0,1 p.proc. (do 2,4%). Zmniejszył się natomiast odsetek osób bez kwalifikacji zawodowych ‒ o 0,6 p.proc. (do 30,7%). Odsetek osób dotychczas niepracujących, podobnie jak rok wcześniej, wyniósł 9,5%.
W styczniu br. z ewidencji bezrobotnych skreślono 72,3 tys. osób, tj. o 8,9% mniej niż przed miesiącem oraz o 9,2% mniej niż przed rokiem. Najczęstszą przyczyną wyrejestrowania było podjęcie pracy, które dotyczyło 62,7% osób (wobec 57,6% rok wcześniej). Z tego powodu z rejestru bezrobotnych wykreślono jednak mniej osób niż w styczniu 2025 r. (spadek o 1,1% do 45,3 tys. osób). Wpłynął na to znaczny spadek liczby osób podejmujących pracę subsydiowaną (o 45,1% do 1,7 tys.), podczas gdy liczba osób podejmujących pracę niesubsydiowaną wzrosła (o 2,1% do 43,6 tys.).
Wśród wyrejestrowanych znacznie mniej niż rok wcześniej było osób, które rozpoczęły szkolenie lub staż (o 65,3%) oraz tych, które dobrowolnie zrezygnowały ze statusu bezrobotnego (o 17,6%).
W styczniu br. do urzędów pracy zgłoszono 26,3 tys. ofert zatrudnienia, w tym 19,4 tys. pochodziło z sektora prywatnego i 6,9 tys. z sektora publicznego. Oferty z sektora publicznego stanowiły 26,1% ogółu zgłoszonych ofert. W końcu stycznia br. oferty niewykorzystane dłużej niż 30 dni stanowiły 26,4% wszystkich ofert zatrudnienia.
W Powszechnym Spisie Rolnym w 2002 r. odnotowano niewielką przewagę użytkowników działek rolnych (do 1 ha UR) będących mieszkańcami wsi. Wśród użytkowników gospodarstw rolnych ponad połowa (58,6%) to osoby z wykształceniem średnim (do poziomu tego w spisie zaliczono również wykształcenie zasadnicze zawodowe).
| Grupa wieku | Mężczyźni | Kobiety | Razem |
|---|---|---|---|
| Przedprodukcyjny | ... | ... | ... |
| Produkcyjny mobilny (18-44 lata) | ... | ... | ... |
| Produkcyjny niemobilny (45-59/64 lata) | ... | ... | ... |
| Poprodukcyjny (kobiety 60+ lat, mężczyźni 65+ lat) | ... | ... | ... |
Problematyczne ekoschematy – ARiMR odrzuca rejestry rolników
Dane GUS stanowią podstawę do analizy sytuacji na rynku pracy, w tym specyfiki zatrudnienia w rolnictwie, które od lat mierzy się z wyzwaniami demograficznymi i strukturalnymi.
tags: #zatrudnieni #w #rolnictwie #gus