Główny problem nie polega na braku wiedzy, lecz na braku umiejętności jej praktycznego zastosowania.
Najświeższe analizy rynku pracy pokazują, że pracodawcy nie narzekają na brak kandydatów, lecz na brak konkretnych kompetencji. Szczególnie tych, które praktycznie wykorzystuje się w pracy. Jak dodaje, rosnąca złożoność pracy sprawia, że liczy się nie tylko dostęp do informacji, ale umiejętność ich sensownej interpretacji i wykorzystania.
Spotykamy się z sytuacjami, że kandydaci mają szeroką wiedzę, ale nie potrafią jej udowodnić. Z perspektywy rekrutacji kluczowe jest dziś nie tyle to, co kandydat deklaruje w CV, ale jak potrafi zaprezentować swoje kompetencje. Jak podkreśla Dominika Balińska z Manpower, firmy oczekują dziś konkretnych przykładów praktycznego zastosowania kompetencji. Jeśli kandydat deklaruje zdolność rozwiązywania problemów, musi umieć podać przykład i przedstawić cały proces - jakie dane analizował, jakie decyzje podjął i jakie przyniosło to efekty. Dotyczy to również kompetencji cyfrowych. Sama znajomość narzędzi nie wystarcza - liczy się to, czy pracownik rozumie, po co mu ta umiejętność.
Za kompetencje kluczowe można uznać wiedzę, umiejętności i postawy, które są niezbędne do samorealizacji, zdobycia zatrudnienia oraz aktywnego uczestniczenia w życiu społecznym. Są one tak istotne, że wiosną 2018 r. ukazało się Zalecenie Rady Unii Europejskiej w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie. Autorzy dokumentu przekonują, że celem zaleceń jest wyrównanie szans obywateli UE oraz osiągnięcie przez nich sukcesu w życiu prywatnym i zawodowym.
Rodzaje kompetencji pracowniczych
Kompetencje zawodowe dzielimy na twarde i miękkie. Chociaż często te drugie są brane za utarte frazesy wpisywane do CV, nie ma w tym nic bardziej mylnego.
Kompetencje twarde
Kompetencje twarde są mierzalne. To coś, czego możemy się zazwyczaj dość łatwo nauczyć. Są to specjalistyczne umiejętności, które pozwalają nam wykonywać pracę w danym zawodzie. To także wiedza teoretyczna w tym temacie. Często zdarza się, że kompetencje twarde są przypisane stanowisku, jednak może być i tak, że są uniwersalne i sprawdzą się na wielu z nich. Dodatkowo są to takie umiejętności, które można bez problemu udowodnić, sprawdzić, zmierzyć i na przykład zweryfikować podczas rozmowy kwalifikacyjnej.
Oto przykłady kompetencji twardych:
- Prawo jazdy kat. B
- Biegła znajomość języka niemieckiego
- Znajomość obsługi programu InDesign
- Znajomość branży e-commerce
- Znajomość programów księgowych
- Obsługa pakietu MS Office
- Znajomość obsługi programu SAP
- Optymalizacja SEO stron internetowych
- Projektowanie aplikacji
- Obsługa kasy fiskalnej
- Obsługa narzędzi biurowych
Kompetencje miękkie
Z kolei kompetencje miękkie nie są mierzalne. To najczęściej cechy charakteru lub umiejętności, które trudno udowodnić, a które ułatwiają pracę w zespole, jej organizację, radzenie sobie ze stresem itd. Kompetencje twarde są zazwyczaj specjalistyczne, dopasowane do zawodu, z kolei miękkie są raczej uniwersalne i mogą przydać się zawsze, na każdym stanowisku. Niestety ich nauka nie jest tak prosta jak w drugim przypadku. Czasami, by wyrobić w sobie miękką umiejętność, potrzebujemy naprawdę dużo czasu. Jednak nie jest to niemożliwe, tylko trudniejsze.
Oto przykłady kompetencji miękkich:
- Dobra organizacja czasu
- Umiejętność pracy pod presją
- Umiejętność rozwiązywania konfliktów
- Zaangażowanie w powierzone zadania
- Umiejętności komunikacyjne
- Terminowość
- Kreatywność
- Umiejętność delegowania zadań
- Chęć stałej nauki
- Umiejętności interpersonalne
Przez bardzo długi czas najbardziej doceniane były kompetencje twarde i to one były uznawane za najważniejsze. Jednak w dzisiejszych czasach coraz większy nacisk kładzie się na umiejętności miękkie. Coraz więcej zawodów ich wymaga, a pracodawcy zdają sobie sprawę, że czasami są one nawet ważniejsze od mierzalnych kompetencji. Dlatego też trudno jasno powiedzieć, które kompetencje zawodowe są ważniejsze i na jakich warto się skupić. Uzupełniają się one i pozwalają znacznie lepiej pracować.
Kompetencje kluczowe pracownika
Kompetencje kluczowe to te, które umożliwiają znalezienie pracy, a także wspierają rozwój osobisty i życie społeczne człowieka, np. przez aktywną postawę obywatelską. Rozwój i kształtowanie kompetencji kluczowych następuje już w pierwszych latach życia.
Według badań OECD jedną z kompetencji najsilniej powiązanych ze wzrostem wynagrodzeń jest umiejętność wpływania na decyzje innych. W krajach OECD jej wykorzystywanie wiąże się ze wzrostem wynagrodzenia średnio o ok. 6 proc. Wysoko cenione są także kompetencje związane z przetwarzaniem informacji: czytanie ze zrozumieniem, rozwiązywanie problemów, samodzielność w wykonywaniu zadań czy sprawne korzystanie z technologii informacyjno-komunikacyjnych. Jak podkreśla Agnieszka Krzemień z Right Management Talent Solutions, w świecie coraz mocniej wspieranym przez sztuczną inteligencję pracodawcy płacą dziś przede wszystkim za odpowiedzialność i zdolność do samodzielnego myślenia.
Joanna Lipińska, Talent Acquisition Business Partner w ADP Polska, zwraca uwagę, że firmy wciąż poszukują pracowników dobrze radzących sobie z czytaniem ze zrozumieniem, rozumowaniem matematycznym czy samodzielnym rozwiązywaniem zadań. Rozwojowi tych kompetencji nie sprzyjają niestety cyfrowe nawyki - szybkie przeglądanie treści czy bezrefleksyjne poleganie na gotowych odpowiedziach generowanych przez narzędzia AI.
Z raportu Światowego Forum Ekonomicznego wynika, że do 2025 roku najbardziej pożądane na rynku pracy będą m.in.:
- Analityczne myślenie i innowacyjność
- Umiejętność uczenia się
- Kreatywność
- Kompleksowe rozwiązywanie problemów
- Zdolność krytycznego myślenia
- Zarządzanie zespołem
- Elastyczność
- Odporność na stres
Umiejętności twarde kontra umiejętności miękkie
Lista 8 kluczowych kompetencji wg Rady UE:
- Porozumiewanie się w języku ojczystym
- Porozumiewanie się w językach obcych
- Kompetencje matematyczne i podstawowe umiejętności naukowo-techniczne
- Kompetencje cyfrowe
- Umiejętność uczenia się
- Kompetencje obywatelskie i społeczne
- Inicjatywa i przedsiębiorczość
- Świadomość i ekspresja kulturalna
Jak widzisz, zdecydowana większość z nich jest przydatna również na rynku pracy. Niestety - badanie o edukacji z 2020 r. dowodzi, że polska szkoła nie spełnia wszystkich oczekiwań w zakresie rozwoju umiejętności interpersonalnych i kluczowych kompetencji twardych i miękkich, które można później wpisać do CV.
Przykłady kluczowych kompetencji dla różnych zawodów
Kluczowe kompetencje pracownika mogą się różnić w zależności od branży. Oto przykłady dla wybranych zawodów:
Nauczyciel
- Umiejętność przekazywania wiedzy
- Analityczne myślenie
- Systematyczność i konsekwencja w działaniu
- Dobry kontakt z uczniami i empatia
- Znajomość różnych metod nauczania
- Punktualność
- Obsługa komputera
- Doskonała znajomość podstawy programowej
- Kreatywność
Menedżer
- Zarządzanie zespołem
- Umiejętność mobilizowania, monitorowania i korygowania działań współpracowników
- Innowacyjność i otwartość na nowe doświadczenia
- Nastawienie na realizację celów
- Gotowość do podejmowania samodzielnych decyzji
- Inicjatywa i przedsiębiorczość
- Wielozadaniowość
Sprzedawca
- Rozwinięte umiejętności sprzedażowe
- Obsługa kasy fiskalnej i terminala płatniczego
- Życzliwość i komunikatywność
- Umiejętność pracy w zespole
- Gotowość do pracy w trybie zmianowym
Pracownik fizyczny
- Obsługa maszyn i urządzeń
- Sprawność fizyczna
- Dyspozycyjność i gotowość do wyjazdów służbowych
- Odpowiedzialność
- Znajomość rysunku technicznego
- Prawo jazdy kat. B
Jak widzisz, kluczowe kompetencje pracowników mogą się od siebie znacznie różnić. Oczywiście nie ma w tym nic dziwnego, ponieważ są one ściśle uzależnione od zakresu obowiązków na danym stanowisku. Jeśli więc nadal nie wiesz, co wpisać w CV, ponownie przeczytaj ofertę pracy - to właśnie do niej powinno nawiązywać każde profesjonalnie napisane CV.
Kompetencje kluczowe w języku angielskim - przykłady
Piszesz CV po angielsku? Kluczowe kompetencje również powinieneś opisać w tym języku. Oto przykłady:
- Adaptability - zdolności adaptacyjne
- Analytical skills - umiejętność analitycznego myślenia
- Collaboration - umiejętność współpracy
- Communication skills - umiejętności komunikacyjne
- Computer skills - obsługa komputera
- Creativity - kreatywność
- Customer service - obsługa klienta
- Detail-oriented - zorientowanie na szczegóły
- Hard-working - pracowitość
- Initiative - podejmowanie inicjatywy
- Leadership - zdolności przywódcze
- Organization - umiejętności organizacyjne
- Personal skills - umiejętności interpersonalne
- Problem-solving - umiejętność rozwiązywania problemów
- Project management - zarządzanie projektami
- Responsibility - odpowiedzialność
- Teamwork - umiejętność pracy zespołowej
- Time management - zarządzanie czasem
Jak rozwijać kluczowe kompetencje, by dostać pracę?
Niektóre umiejętności (np. organizację pracy i odpowiedzialność) naturalnie rozwijamy w trakcie edukacji. Mimo to kompetencje kluczowe na rynku pracy najłatwiej nabyć, zdobywając doświadczenie pod okiem dobrego menedżera. Dlaczego? Niektóre umiejętności - takie jak chociażby nawiązywanie kontaktu z klientami - można zdobyć wyłącznie w środowisku biznesowym, ponieważ na co dzień nie ma ku temu okazji. Nawet jeśli masz podstawy teoretyczne, to dopiero w praktyce będziesz mógł nabyć odpowiednie kompetencje.
Na szczęście nawet krótkie zatrudnienie w dobrej firmie, która stawia sobie ambitne cele, pomoże Ci rozwinąć kluczowe kompetencje pracownika - m.in. umiejętność pracy zespołowej, elastyczność, zorientowanie na klienta, umiejętność radzenia sobie ze stresem czy wielozadaniowość. Dlatego warto uczestniczyć w praktykach, stażach i wolontariatach, które można potem wpisać do CV. Niech nie zniechęci Cię brak wynagrodzenia - potraktuj to jako inwestycję i sposób na wzbogacenie życiorysu zawodowego. Pamiętaj, że udział w darmowych projektach to także dowód na Twoje pozytywne nastawienie do pracy, które jest jedną z cech najczęściej pożądanych przez pracodawców.
Oczywiście, praca nad charakterem oraz zmiana postawy wymagają czasu i wiążą się z wyrzeczeniami, np. pójściem na kompromis. Jednak w większości cechy poszukiwane przez pracodawców - takie jak pracowitość, zaangażowanie, uczciwość i lojalność - są cenne również w życiu prywatnym, dlatego warto nad nimi pracować.
O wiele łatwiej jest za to nabyć umiejętności specjalistyczne. Możesz to zrobić w trakcie kursów i szkoleń zawodowych, np. tych finansowanych z Funduszu Pracy. Czasami wystarczy kilka miesięcy, by zostać specjalistą w danej dziedzinie. Ze wspomnianego już raportu Światowego Forum Ekonomicznego wynika, że zdobycie kompetencji kluczowych z zakresu tworzenia treści, sprzedaży i marketingu może trwać od 1 do 2 miesięcy. Natomiast rozwinięcie umiejętności inżynierskich i praca z chmurą obliczeniową wymagają 4- lub 5-miesięcznej nauki. To bardzo cenna informacja - zwłaszcza że w dobie postępującej automatyzacji wielu z nas będzie musiało się przekwalifikować, a tym samym zdobyć zupełnie nowe kompetencje kluczowe.
Eksperci są zgodni: rozwój kompetencji coraz rzadziej polega na gromadzeniu certyfikatów. Podobnie jest z umiejętnościami prezentowania, facylitacji spotkań, feedbacku, negocjacji - to "mięśnie", które rozwijają się tylko przez regularne używanie. Równie ważna jest kultura uczenia się w organizacji. Zdaniem Agnieszki Krzemień, ekspertki rynku pracy Right Management Talent Solutions, firmy, które zachęcają do eksperymentowania, zadawania pytań i wyciągania wniosków z błędów, rozwijają kompetencje pracowników szybciej i skuteczniej.
tags: #zatrudnieni #pracownicy #ich #kompetencje