Zatrudnienie osoby niepełnosprawnej jest ważnym wyrazem społecznej odpowiedzialności i realną szansą na wzbogacenie zespołu o wartościowych pracowników. W praktyce jednak wiąże się z szeregiem obowiązków i uprawnień określonych przepisami prawa pracy. Podstawowym aktem prawnym, który reguluje prawa i obowiązki pracodawcy i pracownika w tym zakresie, jest ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a także, jak w przypadku innych pracowników Kodeksu Pracy. Zgodnie z art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w sprawach nieunormowanych przepisami ww. ustawy stosuje się m.in. Kodeks pracy.
Osoby niepełnosprawne podlegają takim samym zasadom w zakresie podejmowania pracy, jak każda inna osoba. Podstawą do uznania osoby za niepełnosprawną jest orzeczenie wydane przez powiatowy lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności lub orzeczenie lekarza orzecznika ZUS. Zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osób nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadkach: przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawne, zatrudnienia w formie telepracy. Osoba niepełnosprawna może pracować pod warunkiem, że będzie miała zgodę na wykonywanie pracy, wydaną przez lekarza medycyny pracy, a praca na danym stanowisku jest zgodna ze wskazaniami zawartymi w orzeczeniu lekarza orzecznika.
Zatrudnienie osoby z niepełnosprawnością wiążę się dla przedsiębiorcy z obowiązkiem spełniania pewnych warunków. Podsumowując zatrudnienie osoby z niepełnosprawnością wiążę się dla przedsiębiorcy z obowiązkiem spełniania pewnych warunków. Jednak zdecydowaną korzyścią dla pracodawcy, który zatrudnia osoby niepełnosprawne jest miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.
Kto jest uznawany za osobę niepełnosprawną?
Zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, osobą niepełnosprawną jest osoba, której stan fizyczny, psychiczny lub umysłowy trwale bądź czasowo ogranicza zdolność w zakresie podejmowania pracy zawodowej, życia codziennego lub pełnienia ról społecznych. Aby uzyskać status osoby niepełnosprawnej, konieczne jest posiadanie aktualnego orzeczenia wydanego przez uprawniony organ.
Zgodnie z art. 4 tej ustawy, orzeczenie zawiera informacje o stopniu niepełnosprawności, które decydują o zakresie uprawnień:
- Stopień lekki - dotyczy osób, u których stwierdzono obniżoną sprawność organizmu, utrudniającą wykonywanie pracy w porównaniu do osób o podobnych kwalifikacjach nieposiadających orzeczenia o niepełnosprawności; ograniczenia te można jednak zrekompensować za pomocą odpowiednich narzędzi, np. sprzętu ortopedycznego lub technicznych środków pomocniczych.
- Stopień umiarkowany - obejmuje osoby, które z powodu stanu zdrowia są niezdolne do pracy lub mogą pracować wyłącznie w warunkach chronionych; często wymagają one okresowego lub częściowego wsparcia ze strony innych osób w codziennym funkcjonowaniu.
- Stopień znaczny - odnosi się do osób, które są całkowicie niezdolne do pracy lub mogą pracować jedynie w warunkach pracy chronionej; w codziennym życiu potrzebują stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób.
W orzeczeniu często zawarte są też zalecenia dotyczące charakteru pracy (np. zakaz pracy na wysokości, pracy w nocy, potrzeba zatrudnienia w warunkach chronionych), które pracodawca ma obowiązek uwzględnić.
Czas pracy osoby niepełnosprawnej
Zasady dotyczące czasu pracy osób z niepełnosprawnościami określa art. 15 wspomnianej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, obowiązują następujące limity czasu pracy:
- Osoby ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności mogą pracować maksymalnie 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo.
- Osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności mogą pracować do 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo.
Ponadto, osoby z niepełnosprawnością nie mogą pracować w godzinach nadliczbowych ani w nocy (art. 15 ust. 3). Wspomnianych norm czasu pracy przy zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie stosuje się do osób zatrudnionych przy pilnowaniu, gdy pracownik złoży pisemny wniosek a lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne lub - w przypadku jego braku - lekarz sprawujący opiekę nad daną osobą, wyrazi na to pisemną zgodę (art. 16 ust. 1).
Chcesz mieć pewność, że czas pracy w Twojej firmie jest zgodny z przepisami i rozliczany bez błędów?
Dodatkowe uprawnienia dla pracowników z niepełnosprawnością
Pracownikom z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności przysługuje dodatkowe 10 dni roboczych urlopu wypoczynkowego w roku kalendarzowym (art. 19 ustawy). Oznacza to, że taki pracownik może mieć łącznie: 30 dni urlopu rocznie, jeśli przysługuje mu standardowe 20 dni, lub 36 dni urlopu rocznie, jeśli ma prawo do 26 dni. Prawo do dodatkowego urlopu nabywa się po przepracowaniu roku od dnia uzyskania orzeczenia o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 19 ust. 2). Dodatkowy urlop nie przysługuje pracownikowi, który ma prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze wyższym niż 26 dni roboczych lub korzysta z dodatkowego urlopu na podstawie innych przepisów.
Na podstawie art. 20 ustawy, pracownik z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności może również korzystać ze zwolnień od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w celu: uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym - maksymalnie 21 dni roboczych w roku, wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych, usprawniających lub uczestnictwa w zajęciach rehabilitacyjnych - jeśli nie mogą być przeprowadzone poza godzinami pracy. W obu przypadkach pracodawca nie może odmówić udzielenia zwolnienia, o ile pracownik przedstawi stosowne zaświadczenie lekarskie lub skierowanie (np. na turnus rehabilitacyjny).
Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, każdy pracownik posiadający orzeczenie o niepełnosprawności - niezależnie od jej stopnia - ma prawo do dodatkowej 15-minutowej przerwy w pracy. Przerwa ta przysługuje niezależnie od standardowej przerwy wynikającej z Kodeksu pracy i jest wliczana do czasu pracy. Jej celem jest umożliwienie pracownikowi odpoczynku lub skorzystania z gimnastyki usprawniającej - zgodnie z indywidualnymi potrzebami wynikającymi z jego stanu zdrowia.
Dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego
Pracodawcy decydujący się na zatrudnienie osoby niepełnosprawnej mogą ubiegać się o dofinansowanie do wynagrodzenia z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), zgodnie z art. 26a ustawy o rehabilitacji. Dofinansowanie przysługuje pracodawcy, który zatrudnia osobę z aktualnym orzeczeniem o niepełnosprawności na podstawie umowy o pracę - niezależnie od wymiaru etatu.
Dofinansowanie przysługuje:
- Każdemu pracodawcy zatrudniającemu osobę niepełnosprawną.
- Pracodawcy prowadzącemu zakład pracy chronionej.
- Pracodawcy zatrudniającemu co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy przy osiągnięciu wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 6 proc.
- Pracodawcom, którzy nie posiadają zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu.
Dofinansowanie nie przysługuje za zatrudnienie niepełnosprawnego pracownika, jeżeli:
- Są zatrudnieni na umowy cywilnoprawne (np. umowa o dzieło, umowa zlecenie).
- Posiadają lekki lub umiarkowany stopień niepełnosprawności i mają ustalone prawo do emerytury.
- Są zatrudnieni w formie przewidującej wypłatę ich wynagrodzeń ze środków publicznych (jeśli część wynagrodzenia jest wypłacana ze środków publicznych, dofinansowanie może być wypłacane tylko do pozostałej części wynagrodzenia).
Dofinansowanie wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego ma miejsce wtedy, gdy jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę.
Wysokość miesięcznego dofinansowania na niepełnosprawnego pracownika uzależniona jest od:
- Wymiaru czasu pracy pracownika niepełnosprawnego (dofinansowanie jest proporcjonalne do wymiaru czasu pracy).
- Stopnia niepełnosprawności zatrudnionego (im wyższy stopień niepełnosprawności, tym wyższa kwota dofinansowania).
- Szczególnych schorzeń zatrudnionego (kwoty dofinansowania zwiększa się o 40% najniższego wynagrodzenia w przypadku osób niepełnosprawnych, w odniesieniu do których orzeczono: chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe, całościowe zaburzenia rozwojowe lub epilepsję oraz niewidomych).
- Typu pracodawcy, u którego niepełnosprawny jest zatrudniony (zakłady pracy chronionej otrzymują wyższe dofinansowanie niż firmy z otwartego rynku pracy).
| Stopień niepełnosprawności | Kwota miesięcznego dofinansowania | Kwota dofinansowania wraz z dodatkiem |
|---|---|---|
| Lekki | 575 zł | 1265 zł |
| Umiarkowany | 1550 zł | 2585 zł |
| Znaczny | 2760 zł | 4140 zł |
Dofinansowanie z PFRON do miesięcznego wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego nie może być wyższe niż określony procent rzeczywistych kosztów płacy, czyli: 90% kosztów płacy - jeśli pracodawca nie prowadzi działalności gospodarczej (np. fundacja, stowarzyszenie, instytucja publiczna niebędąca jednostką budżetową), 75% kosztów płacy - jeśli pracodawca prowadzi działalność gospodarczą i podlega przepisom o pomocy publicznej.
Rejestracji pracodawcy w PFRON dokonuje się wraz ze złożeniem pierwszego wniosku o miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia. Wnioskodawca, korzystający z dofinansowania, przechowuje dokumentację pozwalającą na sprawdzenie zgodności przyznanie pomocy z przepisami rozporządzenia o dofinansowaniu przez okres 10 lat od dnia przyznania pomocy.
Dostosowanie miejsca pracy i racjonalne usprawnienia
Pracodawca ma obowiązek dostosować stanowisko pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych, zgodnie z art. 26e ustawy. Zakres tych dostosowań zależy od rodzaju i stopnia niepełnosprawności, a także od zaleceń zawartych w orzeczeniu lub opinii lekarza medycyny pracy. Dostosowanie może obejmować zarówno przestrzeń fizyczną, jak i organizację pracy, w tym m.in.: zapewnienie odpowiedniego sprzętu biurowego (np. biurka o regulowanej wysokości, fotela ortopedycznego), montaż udogodnień architektonicznych (np. pochylni, drzwi automatycznych, oznaczeń kontrastowych), dopasowanie oprogramowania lub urządzeń wspomagających (np. powiększające lub mówiące narzędzia dla osób niewidomych i słabowidzących), elastyczne godziny pracy, możliwość pracy zdalnej lub dodatkowe przerwy - jeśli wynikają z potrzeb zdrowotnych pracownika.
Raport „Racjonalne usprawnienia w pracy dla osób z niepełnosprawnościami” Fundacji TAKpełnosprawni podkreśla, że „równo” nie znaczy „tak samo” w środowisku pracy. Zapewnianie wszystkim pracownikom tych samych zasobów nie wystarcza do wyrównywania szans czy wykorzystania pełnego potencjału danej osoby. Co więcej, zatrudnienie osoby niepełnosprawnej wiąże się nie tylko ze zmianami likwidującymi bariery fizyczne w miejscu pracy, ale także konsekwencjami kadrowo-płacowymi. Ekspertyza „Uwarunkowania i korzyści zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami” na zlecenie Konfederacji Lewiatan wskazuje, że pracodawcy powinni dopilnować nie tylko kwestii technicznych (np. dostępność architektoniczna). Warto, aby pozostali pracownicy zapoznali się z zasadami savoir-vivre wobec osób z niepełnosprawnościami, aby uniknąć nieporozumień i poczucia niezręczności.
Czym są racjonalne usprawnienia? To konieczne w danej sytuacji dostosowania zgłaszane przez osoby z niepełnosprawnościami, które mogą dzięki pewnym zmianom wykonywać obowiązki na równi z innymi. Jeśli pracodawca nie dokona niezbędnych usprawnień, może naruszyć przepisy o zakazie dyskryminacji. Niestety, prawie 31% respondentów Fundacji TAKpełnosprawni nie prosiło pracodawcy o żadne usprawnienia, ponieważ obawiało się reakcji, a 21% nie wiedziało, że ma takie prawo. Oczywiście usprawnienia muszą być proporcjonalne, czyli umożliwić pracownikowi z niepełnosprawnością wykonywanie zadań, ale jednocześnie być w zasięgu pracodawcy. Ergonomiczne wyposażenie, dostępność architektoniczne (np. dostosowanie toalety), miejsce parkingowe bliżej pracy, technologie wspomagające (np. Alternatywne formy komunikacji (np. tłumacz języka migowego), zmiany w komunikacji wewnętrznej (np. częstsza komunikacja pisemna zamiast wideokonferencji), dostępne formaty treści (np. Warto podkreślić, że również osoby neuroatypowe mogą wymagać pewnych udogodnień w środowisku pracy, które wpływają na ich komfort i produktywność.
Warto podkreślić, że również osoby neuroatypowe mogą wymagać pewnych udogodnień w środowisku pracy, które wpływają na ich komfort i produktywność.
Konto bankowe osoby niepełnosprawnej - nowe wymogi i wyzwania
Dotychczas niepełnosprawny pracownik nie musiał podawać pracodawcy numeru konta, na które otrzymywałby pensję. Nowy przepis spowodował u pracodawców niepokój dotyczący obawy przed utratą dofinansowań z PFRON do wynagrodzenia niepełnosprawnego pracownika. Pojawiło się wiele wątpliwości co do interpretacji przepisu o obowiązku posiadania przez niego konta w banku. Zgodnie z interpretacją w przypadku pojęcia konta bankowego chodzi o osobisty rachunek niepełnosprawnego pracownika lub taki, którego jest on współwłaścicielem. Jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy samodzielne funkcjonowanie jest dla takiego pracownika problemem, może on korzystać z rachunku innej osoby.
Obawy pracodawców wzbudzała też weryfikacja danych przekazanych przez pracownika. Wyjaśnia to Mateusz Brząkowski, doradca prawny POPON. - Pracodawca, otrzymując od pracownika oświadczenie o posiadanym rachunku bankowym, nie ma narzędzi do weryfikacji tych twierdzeń, nie byłoby więc dobrze, aby ponosił konsekwencje z tego tytułu w postaci konieczności zwrotu wypłaconego dofinansowania. Cieszy nas, że Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych odniosło się do tego problemu, stwierdzając, że takie przypadki nie skutkują negatywnymi konsekwencjami dla pracodawcy - mówi Brząkowski.
Pracodawcy nie byli też pewni, jak postępować w sytuacji, gdy jest konieczne potrącenie pracownikowi wynagrodzenia i na jego konto wpływa wtedy niższa kwota niż ta, która była naliczona i od której jest wypłacane dofinansowanie z PFRON. Mateusz Brząkowski tłumaczy, że w tym wypadku uznaje się, iż pracodawca poniósł pełny koszt wynagrodzenia, a potrącenie odnosi się tylko do części uposażenia pracownika.
Konieczność przekazywania wynagrodzenia niepełnosprawnemu pracownikowi na konto bankowe będzie dotyczyła już wynagrodzenia za grudzień, niezależnie od dnia, w którym jest ono wypłacane.
Wydawałoby się, że w XXI wieku nie ma nic prostszego niż założenie konta w banku. W teorii - nie powinno być żadnych problemów. W teorii każda osoba pełnoletnia posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych i dokument tożsamości musi mieć możliwość, by założyć konto bankowe. Wymogi te spełnia bohater naszego tekstu, pan Tomek, który ze względu na niepełnosprawność mieszka w domu opieki. Jak każdy obywatel, który chce zarządzać swoimi pieniędzmi, w tym korzystać z lokat, pan Tomek potrzebuje do tego celu konta w banku. Dotychczas korzystał z konta opiekuna. Teraz to już niemożliwe z powodu bardzo przykrych okoliczności: „Do tej pory świadczenia przychodziły na konto mojego taty, a wcześniej na konto mojej mamy, gdy jeszcze żyła. Niestety tata też zmarł dwa miesiące temu. Miał konto w Santander Banku. Przed śmiercią dwa razy był w banku i dwa razy zapewniali go, że konto nie zostanie zablokowane po jego śmierci. A potem je zablokowali. W związku z tym straciłem jakąkolwiek możliwość otrzymywania świadczeń.”
Konto w banku założone przez pełnomocnika? Nie takie proste. Pan Tomek jest osobą leżącą, więc wyjazd do oddziału banku wiąże się z poważnymi trudnościami dotyczącymi zarówno samego transportu, jak i organizacji osób, które razem z nim pojadą. Dlatego zdecydował się na spisanie pełnomocnictwa notarialnego, którego sporządzenie powinno dać bankowcom pewność, że osoba, która pojawi się w banku, rzeczywiście reprezentuje pana Tomasza. Choć wiele banków rekomenduje korzystanie z pełnomocnika notarialnego, to „w praniu” wyszło, że wcale nie jest to tak powszechnie akceptowana przez bankowców metoda. Bywa, że banki nie chcą akceptować pełnomocników. Taka właśnie sytuacja spotkała Tomka: „Pisałem do różnych banków, bardzo szczegółowo opisując swoją sytuację. VeloBank i Santander nawet nie zasugerowali założenia konta przez pełnomocnika. Z kolei Alior Bank odpisał wprost: 'przykro mi, w tej sytuacji nie będzie możliwości, aby w Pana imieniu osoba, która posiada pełnomocnictwo notarialne, otworzyła konto”. Zastanawiam się, czy prawo nie mogłoby nakazywać umożliwienia otwierania kont przez pełnomocnika notarialnego?”
Sprawdziliśmy i wymienione banki na swoich stronach bardzo wyraźnie opisują procedurę ustanawiania pełnomocnika do już założonego konta, ale o pełnomocniku notarialnym milczą. Ponadto pan Tomek chciał konto dopiero założyć. Jego wybór spośród oferty rynkowej blokował też fakt, że interesowały go wyłącznie te banki, które mają sprawną aplikację na telefon. Z powodu ograniczeń zdrowotnych obsługa online i przez aplikację to jedyne formy, jakie pan Tomek może wykorzystywać, by obsługiwać swoje konto.
Temat zakładania konta przez pełnomocnika notarialnego poruszał już w 2018 r. Rzecznik Praw Obywatelskich. W swoim piśmie do Krajowej Rady Notarialnej pisał: „Z treści skarg, które otrzymuję, wynika, że instytucje finansowe (banki, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe) nie respektują takich pełnomocnictw sporządzonych przez właścicieli rachunków upoważniających do reprezentowania ich interesów przez osoby trzecie. W ocenie Skarżących takie działania są niezgodne z prawem, bowiem podważają rangę aktu notarialnego jako dokumentu urzędowego sporządzonego przez osobę zaufania publicznego korzystającą z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym.” Krajowa Rada Notarialna w 2019 r. odpisała (cytuję fragmenty, pełną treść znajdziesz tutaj), że problem leży po stronie banków, bo żaden przepis Prawa bankowego ani Kodeksu cywilnego nie określa szczególnych warunków, które powinny spełniać pełnomocnictwa do czynności bankowych. A więc notariusze nie mogą zrobić nic więcej. „Obowiązujące przepisy nie nakładają na notariusza szczególnych wymogów przy sporządzaniu pełnomocnictw udzielanych przez klientów instytucji finansowych. Takie warunki wynikają z wewnętrznych regulaminów instytucji finansowych, które są przyjęte indywidualnie przez każdą z tych instytucji na własny użytek. W opinii Krajowej Rady Notarialnej nierespektowanie przez instytucje finansowe pełnomocnictw w formie aktu notarialnego jest bezpodstawne i niezrozumiale”- pisze Krajowa Rada Notarialna. I dodaje, że pełnomocnictwo w formie aktu notarialnego jest dokumentem urzędowym sporządzonym przez osobę zaufania publicznego, co samo w sobie jest gwarancją jego wiarygodności oraz poprawności co do formy i treści. Dlaczego więc banki mają z tym taki problem?
Ostatecznie panu Tomkowi udało się znaleźć bank, który akceptował pełnomocnictwo notarialne. To jednak był dopiero początek problemu. „W Banku Pekao okazało się, że można założyć rachunek za pomocą potwierdzonego przez notariusza pełnomocnictwa. Moja pełnomocniczka tam pojechała. Bankowcy podali jej informacje o wymaganej treści pełnomocnictwa. Znalazłem więc w okolicy notariuszkę, która chciała do mnie przyjść, sporządziliśmy pełnomocnictwo, zapłaciłem 70 zł i moja pełnomocniczka pojechała z tym dokumentem do banku. Na miejscu okazało się, że pełnomocnictwo ma niewłaściwą treść… Chociaż miało dokładnie taką, jaką wcześniej podali pracownicy banku. Poza tym sprawiali wrażenie, jakby w ogóle im nie zależało na kliencie.” Mówi rozgoryczony niedoszły klient Banku Pekao. Pozostając bez możliwości założenia konta w tym konkretnym banku, pan Tomek się nie poddawał. Próbował znaleźć inny bank, w którym „zadziała” procedura założenia rachunku przy pomocy pełnomocnika. Ostatecznie udało mu się to - w mBanku. Ale szybko pojawił się inny kłopot: oferta depozytowa, która - mówiąc delikatnie - w tym banku nie rzuca na kolana. Panu Tomkowi również nie odpowiadała. I znów zaczął poszukiwania banku, w którym by mógł nie tylko prowadzić rachunek i płacić kartą za zakupy, ale też wygodnie, w czasie rzeczywistym zakładać i przedłużać lokaty bankowe.
Jak założyć konto na selfie, gdy ma się znaczną niepełnosprawność? Coraz więcej banków pozwala na założenie konta zdalnie, bez pojawienia się w placówce. Opcja zakładania konta na „selfie” pojawiła się w głowie pana Tomka, gdy okazało się, że pełnomocnictwo notarialne nie jest z punktu widzenia większości banków wystarczającym dokumentem, by założyć konto z pomocą osoby trzeciej (pełnomocnika). Czy zakładałeś kiedykolwiek konto na selfie? Ja niedawno za pomocą tej opcji weryfikowałam swoją tożsamość w jednej aplikacji. Wydawało mi się, że to nic trudnego, do momentu, gdy musiałam zacząć obracać głowę, jednocześnie stabilnie trzymając telefon. Choruję na rdzeniowy zanik mięśni, który sprawia, że lekko drżą mi dłonie. Procedura weryfikacji zajęła mi kilkadziesiąt minut, bo moja głowa ciągle wypadała z zaznaczonego na ekranie obrysu. Z trudnościami zmierzył się też pan Tomek - leżąc w łóżku, nie miał możliwości obracania głową. „Próbowałem przesuwać telefon dookoła tak, aby zasymulować ruch głowy, jednocześnie utrzymując obraz głowy w określonym obszarze. Męczyłem się z tym długo, aż w końcu dałem sobie spokój. Kolejnym razem jednak udało się po kilkunastu próbach. Chwilę później przyszła informacja z banku „Wniosek został odrzucony. Proszę czekać na telefon”. No to czekałem.”
Gdy telefon zadzwonił, pojawiła się kolejna trudność. Pan Tomek ma zrobioną tracheostomię, co sprawia, że nie może rozmawiać przez telefon. „Słuchając z bliska, można mnie zrozumieć, ale przez telefon nic nie słychać. I w takiej sytuacji nie ma żadnej możliwości, abym mógł porozmawiać z przedstawicielem banku, co miało być - jeśli dobrze rozumiem - kolejnym potwierdzeniem tożsamości.” Pan Tomek poprosił kolegę, by w jego imieniu komunikował się z przedstawicielem banku (był to Velo Bank). Na nic się to nie zdało, próba rozmowy z bankowcem spełzła na niczym. To akurat nie dziwi - jeśli bankowcy podejrzewają, że ktoś inny może brać udział w rozmowie podczas autentykacji klienta - mają obowiązek przerwać procedurę ze względów bezpieczeństwa. Jednak ci konkretni konsultanci nie przerwali procedury, tylko poinformowali, że nie wiadomo, dlaczego system uniemożliwił mu założenie konta na selfie. Po prostu odmowa, bez żadnych dodatkowych wyjaśnień i prób rozwiązania problemu. Pan Tomek opowiada: „Można tylko poprosić o pomoc kogoś tej samej płci, aby głos brzmiał wiarygodnie i podał się za właściciela konta. Poprosiłem więc kolegę, aby podał się za mnie. Usłyszał jednak na infolinii tylko tyle, że oni nie wiedzą, dlaczego system odrzucił wniosek. Może miałem tam kiedyś konto? Nie miałem. No to nie wiadomo.” Oczywiście zasady bezpieczeństwa zobowiązują bank, by nie przekazywać osobom postronnym informacji, które mogłyby w przyszłości posłużyć do „złamania systemu”. Niestety, bez skutku. „Wniosek odrzucony”. Na infolinii nie wiedzą dlaczego.
A może założyć konto w banku przez przelew weryfikacyjny? Kolejną próbę pan Tomek podjął, próbując skorzystać z bardziej tradycyjnej formy zdalnego zakładania konta - czyli poprzez przelew weryfikacyjny z innego banku. Zdarza się, że takie konto nie ma pełnej funkcjonalności, przynajmniej do czasu, gdy klient nie pojawi się w banku osobiście i nie pokaże dowodu osobistego. „Próbowałem założyć konto w Alior Banku, potwierdzając dane przelewem z innego banku, czyli w tym przypadku z mBanku. Otrzymałem komunikat: „Wniosek odrzucony. Nie udało się potwierdzić danych”. Kontrolnie spróbowałem w ten sam sposób potwierdzić dane na Allegro, aby mieć możliwość sprzedaży. Efekt? „Nie udało się potwierdzić danych”. Wygląda na to, że z kontem w mBanku coś jest nie tak.” Najprawdopodobniej mBank - w którym pan Tomasz założył konto przez pełnomocnika - również „oflagował” rachunek jako niepełnowartościowy, bo założony bez fizycznego stawiennictwa klienta. Niemniej jednak pan Tomek nie dostał takiej informacji (a przecież - zwłaszcza w jego sytuacji - miałaby ona duże znaczenie).
Kurier pomoże? Nie musi. Nie może? Brak możliwości założenia konta w kilku bankach, w których panu Tomkowi odpowiadają warunki, i nie do końca działające konto w banku - to brzmi jak dobry powód do frustracji. Pan Tomek spróbował jeszcze jednej opcji - założenia konta przez kuriera. To bardziej tradycyjna wersja zakładania konta za pomocą przelewu weryfikacyjnego. W tej procedurze to kurier będzie musiał potwierdzić złożenie podpisu na umowie z bankiem przez właściciela konta. „Próba potwierdzenia danych poprzez zamówienie kuriera też może nie zakończyć się sukcesem. W takiej sytuacji ktoś musi trzymać moją rękę. Kurier może dostać instrukcję, że mam złożyć podpis samodzielnie. No i ktoś inny będzie musiał umówić wizytę przez mój telefon, skoro ja nie mogę mówić na głos.” Nie jestem dobrej myśli, jeśli chodzi o sukces tej procedury. Jeśli kurier nie będzie wyjątkowo przyjaźnie nastawiony i nie przymknie oka na kwestię samodzielnego złożenia podpisu - ten sposób otwarcia „pełnowartościowego” rachunku w banku spełznie na niczym.
Wygląda na to, że w XXI wieku osoba z mocno posuniętą niepełnosprawnością ma ogromny problem, by założyć rachunek bankowy. Procedura, w której robi się to z pomocą pełnomocnika potwierdzonego notarialnie, w dużej części banków w ogóle nie działa, a w niektórych prowadzi do założenia konta z pewnymi ograniczeniami (nie można z jego pomocą potwierdzać danych w innym banku). Opcja z przelewem potwierdzającym odpada (patrz punkt wyżej). Opcja z potwierdzeniem tożsamości przez selfie - też odpada. Z kurierem - na dwoje babka wróżyła.
Wydaje mi się, że to dobry czas, by bankowcy usiedli przy wspólnym stole z osobami z niepełnosprawnościami i ustalili taki sposób procedowania, żeby istniała choćby jedna „pewna jak w banku” metoda pozwalająca - niezależnie od stopnia niepełnosprawności - każdemu uzyskać dostęp do rachunku bankowego.
Jak założyć konto w banku przez internet?
tags: #zatrudnianie #niepelnosprawnego #konto #bankowe #matki