Przyszłe mamy w Niemczech mogą liczyć na dodatkowe wsparcie w okresie ciąży i po porodzie. Warto jednak wiedzieć, jak o nie zawnioskować, kto ma do niego prawo i od czego zależy jego wysokość. Niemieckie przepisy zapewniają kobietom stabilne wsparcie finansowe w tym wyjątkowym czasie, ale zasady mogą się różnić w zależności od formy zatrudnienia i ubezpieczenia.
Mutterschaftsgeld - co to jest?
Jeśli jesteś w ciąży i pracujesz w Niemczech, możesz otrzymać Mutterschaftsgeld, czyli zasiłek macierzyński. To świadczenie, które zastępuje wynagrodzenie w okresie, gdy ze względu na ciążę i poród nie możesz pracować. Zasiłek macierzyński (Mutterschaftsgeld) w Niemczech zapewnia kobietom wsparcie finansowe przed i po porodzie. Przysługuje ono kobietom zatrudnionym, objętym obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, na sześć tygodni przed przewidywaną datą porodu.
Kiedy przysługuje Mutterschaftsgeld?
Okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego obejmuje:
- 6 tygodni przed terminem porodu (możesz pracować, jeśli chcesz)
- 8 tygodni po porodzie (zakaz pracy - obowiązkowy)
Ten czas wydłuża się do 12 tygodni po porodzie, jeżeli:
- urodzisz bliźniaki lub trojaczki
- poród będzie przedwczesny
- dziecko urodzi się z niepełnosprawnością (na wniosek)
W przypadku poronienia po 12 tygodniu ciąży, kobieta objęta jest ochroną przed zwolnieniem. Okres ochronny Mutterschutz trwa 6 tygodni przed porodem i 8 tygodni po porodzie (łącznie 14 tygodni). W przypadku porodu mnogiego, przedwczesnego lub narodzin dziecka z niepełnosprawnością, okres po porodzie może zostać wydłużony do 12 tygodni, co daje łącznie 18 tygodni urlopu.
Mutterschaftsgeld - ile wynosi?
Wysokość Mutterschaftsgeld różni się w zależności od sytuacji. Poniżej szczegółowe zestawienie możliwych scenariuszy:
| Grupa osób | Ile wynosi Mutterschaftsgeld | Uwagi / dopłaty |
|---|---|---|
| Pracownice (w tym uczennice i zatrudnione na Minijob) | 100% wynagrodzenia netto | Kasa chorych wypłaca do 13 € dziennie, a pracodawca dopłaca różnicę do pełnego wynagrodzenia netto. |
| Osoby prowadzące działalność gospodarczą | 70% dochodu podlegającego składkom | Mutterschaftsgeld jest wypłacany w wysokości zasiłku chorobowego (Krankengeld). |
| Kobiety na urlopie rodzicielskim (Elternzeit) | Do 13 € dziennie | Kasa chorych wypłaca maksymalnie 13 € dziennie, pracodawca nie wypłaca dopłaty w czasie nakładania się Elternzeit i nowego okresu ochronnego. |
| Kobiety otrzymujące zasiłek dla bezrobotnych (Arbeitslosengeld I) | Wysokość zasiłku dla bezrobotnych | Mutterschaftsgeld odpowiada kwocie Arbeitslosengeld I; przy pracy dodatkowej (Nebenjob) możliwa jest dodatkowa wypłata do 13 € dziennie z kasy chorych. |
| Beneficjentki Bürgergeld | Brak Mutterschaftsgeld | Bürgergeld zwiększa się od 13. tygodnia ciąży; możliwy jest również dodatek na pierwsze potrzeby w związku z ciążą i porodem. |
| Osoby na ubezpieczeniu rodzinnym z drobnym zatrudnieniem (Minijob bez prawa do Krankengeld) | Jednorazowo do 210 € | Zasiłek wypłacany jest przez Federalny Urząd ds. Zabezpieczenia Społecznego (Bundesamt für Soziale Sicherung - BAS). |
| Kobiety z prywatnym ubezpieczeniem zdrowotnym | Jednorazowo do 210 € | Zasiłek wypłacany jest przez Bundesamt für Soziale Sicherung (BAS); brak regularnego Mutterschaftsgeld z kasy chorych. |
Maksymalna wysokość świadczenia wynosi 13 euro dziennie. Pracodawca dodatkowo zobowiązany jest do wypłaty dodatku uzupełniającego, wyrównującego dochody do poziomu wcześniejszego wynagrodzenia netto. W praktyce oznacza to, że większość pracujących kobiet otrzymuje około 100% dotychczasowej pensji - oczywiście w granicach określonych przepisami. Osoby o niższych dochodach mają więc zabezpieczenie, a kobiety o wyższych zarobkach mogą liczyć na solidne wsparcie.
Przykład: Pracownica zarabiała 2750 euro brutto w ciągu ostatnich trzech miesięcy przed urlopem macierzyńskim. Po potrąceniach otrzymuje 1776 euro netto. Miesięczne wynagrodzenie netto za ostatnie trzy miesiące przeliczane jest na dzień kalendarzowy i wynosi 59,20 euro: (1776 euro x 3) / 90 = 59,20 euro. W czasie urlopu macierzyńskiego pracownica otrzymuje 59,20 euro dziennie, czyli 13 euro z ubezpieczenia zdrowotnego jako zasiłek macierzyński i 46,20 euro od pracodawcy w formie dotacji.
Mutterschaftsgeld krok po kroku - wniosek o Mutterschaftsgeld
Aby otrzymać świadczenie, musisz przejść przez prostą, ale dość formalną procedurę. Pierwszym krokiem jest złożenie wniosku do swojej kasy chorych. Używa się do tego specjalnego formularza - „Mutterschaftsgeldantrag”. Do dokumentów trzeba dołączyć zaświadczenie lekarskie o przewidywanym terminie porodu, które dostajesz od swojego ginekologa.
- Uzyskaj zaświadczenie lekarskie: Poproś lekarza lub położną o „zaświadczenie o przewidywanym terminie porodu” („Bescheinigung über den mutmaßlichen Entbindungstermin”). Dokument ten może zostać wystawiony najwcześniej 7 tygodni przed planowaną datą porodu.
- Złóż wniosek we właściwej instytucji:
- Kobiety ubezpieczone ustawowo: składają wniosek w swojej kasie chorych (np. AOK, Barmer, Knappschaft) przy użyciu formularza dostępnego w danej kasie (najczęściej online).
- Kobiety ubezpieczone rodzinnie lub prywatnie: składają wniosek bezpośrednio do Federalnego Urzędu ds. Zabezpieczenia Społecznego (BAS) - do pobrania TUTAJ.
- Prześlij wymagane dokumenty: Do wniosku dołącz zaświadczenie lekarskie i wyślij całość - najlepiej online (szybciej) lub pocztą. Drugim obowiązkiem jest poinformowanie pracodawcy o ciąży i przewidywanym okresie Mutterschutz. Najlepiej zrobić to na piśmie, aby mieć dowód w razie nieporozumień.
- Po porodzie: Gdy dziecko się urodzi, należy zgłosić jego narodziny w ciągu jednego tygodnia w odpowiednim urzędzie stanu cywilnego (Standesamt). Urząd wystawia akt urodzenia, do czego potrzebne jest zaświadczenie o urodzeniu. Jeśli dziecko przyszło na świat w szpitalu, domu narodzin lub klinice położniczej, to placówka zazwyczaj sama zajmuje się zgłoszeniem narodzin do urzędu i uzyskaniem aktu urodzenia. Jeśli dziecko przyszło na świat w domu, to zaświadczenie o urodzeniu wystawia położna, który to dokument należy przedłożyć w urzędzie stanu cywilnego, aby otrzymać akt urodzenia. Akt urodzenia dziecka należy przesłać do kasy chorych lub do BAS, aby otrzymać świadczenie za okres po porodzie.
Czy zasiłek macierzyński w Niemczech jest opodatkowany?
Zasiłek macierzyński jest w Niemczech zasadniczo wolny od podatku dochodowego, jednak bezpośrednio wpływa na stawki podatkowe. Mowa tutaj o tzw. Progressionsvorbehalt - przy rozliczeniu rocznym podnosi stawkę podatku. Wydłużenie przyjmowania zasiłku wychowawczego może w pewnym stopniu złagodzić ten efekt. Osoby pobierające zasiłek macierzyński nie ponoszą także opłat w ramach składek ustawowego ubezpieczenia emerytalnego oraz zdrowotnego i od utraty pracy, o ile nie posiadają innych dochodów podlegających składkom.
Jak wygląda rozliczenie Mutterschaftsgeld i Elterngeld?
Mutterschaftsgeld (w okresie ochronnym) oraz Elterngeld (po nim) to świadczenia zastępujące wynagrodzenie, które nie są wypłacane równolegle, lecz są ze sobą rozliczane: Mutterschaftsgeld ma pierwszeństwo i jest zaliczane na poczet Elterngeld. W praktyce okres pobierania Mutterschaftsgeld jest traktowany jak miesiące pobierania podstawowego Elterngeld (Basiselterngeld), przez co zmniejsza się liczba miesięcy Elterngeld do wykorzystania, ale świadczenie nie przepada - w razie potrzeby może zostać wyrównane/uzupełnione. Urząd ds. Elterngeld rozlicza to co do dnia, aby upewnić się, że wysokość świadczenia nie przekracza kwoty Mutterschaftsgeld i że zostanie otrzymana przysługująca część Elterngeld.
- Miesiące poprzedzające: Miesiące, w których pobierany jest Mutterschaftsgeld (okres Mutterschutz), liczą się jako miesiące wykorzystanego Elterngeld.
- Jednoczesny pobór świadczeń: Nie można otrzymać jednocześnie pełnego Mutterschaftsgeld i pełnego Elterngeld. Mutterschaftsgeld jest zaliczane na poczet Elterngeld.
- Dopłata: Jeśli przysługujące Elterngeld jest wyższe niż Mutterschaftsgeld, urząd wypłaci różnicę jako Elterngeld.
- Rozliczenie co do dnia: Urząd ds. Elterngeld oblicza za każdy miesiąc, ile Mutterschaftsgeld otrzymano i rozlicza to co do dnia z przysługującym Elterngeld.
Mutterschaftsgeld to zasiłek macierzyński będący osobnym świadczeniem niemieckim. Przysługuje on przez sześć tygodni przed porodem i do ośmiu tygodni po narodzinach dziecka. Zasiłek rodzicielski Elterngeld jest z nim jednak ściśle powiązany. W okresie przysługiwania zasiłku macierzyńskiego, zasiłek Elterngeld będzie pomniejszany o kwotę przysługującego Mutterschaftsgeld.
Własna działalność gospodarcza a zasiłek macierzyński
Kobiety prowadzące działalność gospodarczą i dobrowolnie ubezpieczone w ustawowej kasie chorych z reguły nie otrzymują Mutterschaftsgeld w okresie ochronnym (niem. Mutterschutzfrist). Wyjątek dotyczy kobiet, które w swoim ubezpieczeniu wybrały wariant z zasiłkiem chorobowym (Krankengeld) - obejmuje on również prawo do Mutterschaftsgeld - lub zdecydowały się na wariant z wyższą składką. Takie ustalenia trzeba jednak zawrzeć zanim zajdzie się w ciążę, ponieważ nie można ich aktywować wstecznie. Wiele prywatnych ubezpieczalni w ogóle nie oferuje zasiłku chorobowego ani macierzyńskiego. Niektóre przewidują jedynie jednorazową wypłatę w wysokości 210 euro.
W sytuacji trudności finansowych istnieje możliwość zwrócenia się o pomoc do urzędu socjalnego, składając wniosek o wsparcie w szczególnej sytuacji życiowej (niem. Antrag auf Hilfe in besonderen Lebenslagen). Wsparcie obejmuje wyłącznie podstawowe koszty utrzymania. Od stycznia 2019 r. wprowadzono ważną zmianę dla samozatrudnionych z dobrowolnym ustawowym ubezpieczeniem zdrowotnym: jeżeli w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego lub chorobowego nie osiągają dochodu z pracy, nie muszą już płacić minimalnych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Rozwiązanie to wprowadziła ustawa o ulgach w ubezpieczeniach zdrowotnych.
Minijob a zasiłek macierzyński
Również matki, którym nie przysługuje zasiłek macierzyński, ale są zatrudnione np. w ramach tzw. „Minijob”, podlegają okresom ochronnym zgodnie z ustawą o macierzyństwie i z reguły otrzymują dodatek od pracodawcy. Jest on potrącany z Elterngeld. W przypadku matek, ubezpieczonych przez Künstler-Sozialklasse, to właśnie KSK przejmuje rolę pracodawcy i wypłaca też dodatek, o którym wcześniej pisaliśmy, podczas okresu ochronnego. Osoby pracujące na minijob i posiadające prywatne ubezpieczenie zdrowotne mogą ubiegać się o jednorazowe świadczenie w wysokości 210 euro. Jeśli są objęte ustawowym ubezpieczeniem zdrowotnym, Mutterschaftsgeld wypłacane jest przez Krankenkasse i wynosi do 13 euro dziennie, co miesięcznie daje maksymalnie 390 euro.
Mutterschaftsgeld a inne grupy ubezpieczonych
Kobiety na urlopie rodzicielskim (Elternzeit), które są ubezpieczone w Krankenkasse, mogą otrzymać Mutterschaftsgeld w wysokości 13 euro dziennie. Jeśli nastąpi kolejna ciąża w trakcie urlopu rodzicielskiego, istnieje możliwość jego przerwania i przejścia na nowy urlop macierzyński. Podstawą obliczania świadczenia są zarobki sprzed pierwszego urlopu macierzyńskiego.
Kobiety otrzymujące zasiłek dla bezrobotnych (Arbeitslosengeld I) i objęte ustawowym ubezpieczeniem zdrowotnym, mogą ubiegać się o Mutterschaftsgeld. Wysokość świadczenia odpowiada kwocie wcześniejszego wsparcia finansowego. Przy pracy dodatkowej (Nebenjob) możliwa jest dodatkowa wypłata do 13 € dziennie z kasy chorych.
Kobiety pobierające Bürgergeld nie kwalifikują się do Mutterschaftsgeld, ale mogą skorzystać z dodatkowego świadczenia ciążowego (ok. 85 euro miesięcznie) oraz jednorazowego wsparcia na niezbędne potrzeby związane z ciążą.
Kobiety posiadające prywatne ubezpieczenie zdrowotne nie kwalifikują się do standardowego zasiłku macierzyńskiego, ale mogą otrzymać jednorazową wypłatę w wysokości do 210 euro, wypłacaną przez Federalny Urząd Ubezpieczeń Społecznych (BAS). Pracodawca także uczestniczy w finansowaniu wynagrodzenia, jednak kwota 13 euro dziennie jest odliczana od wypłaty netto.
Ochrona prawna w ciąży
W okresie ciąży i urlopu macierzyńskiego kobieta objęta jest szczególną ochroną przed wypowiedzeniem umowy o pracę. Okres Mutterschutz to jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów niemieckiego systemu wsparcia dla kobiet w ciąży. To właśnie w tym czasie masz prawo do pełnej ochrony przed pracą, co oznacza, że nie musisz martwić się o codzienne obowiązki zawodowe, gdy Twoje ciało przygotowuje się na poród, a później dochodzi do siebie po narodzinach dziecka. Urlop macierzyński w Niemczech w ramach Mutterschutz rozpoczyna się 6 tygodni przed planowaną datą porodu, a kończy 8 tygodni po narodzinach. Co ważne, jeżeli urodzisz przedwcześnie, bliźnięta, trojaczki lub dziecko o wadze poniżej 2,5 kg - ochrona automatycznie się wydłuża do 12 tygodni po porodzie. Równie istotne jest to, że w okresie ochronnym obowiązuje zakaz zwolnienia z pracy. Nawet jeżeli w firmie dzieją się duże zmiany, a pracodawca planuje redukcję etatów, w Twoim przypadku nie ma takiej możliwości. To jedna z najważniejszych gwarancji dla przyszłych matek - pewność, że w trakcie ciąży i tuż po porodzie nie musisz walczyć o swoje stanowisko. Mutterschutz to nie tylko czas odpoczynku, ale też prawna ochrona Twojej stabilności zawodowej. Dzięki temu wiesz, że po zakończeniu urlopu macierzyńskiego możesz wrócić do tego samego miejsca pracy.
Elterngeld - zasiłek rodzicielski
Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego kobieta może skorzystać z urlopu rodzicielskiego - Elternzeit - który trwa do 3 lat. W tym czasie rodzic ma prawo do zasiłku rodzicielskiego (Elterngeld). Zasiłek Elterngeld to odpowiednik świadczenia wychowawczego przyznawanego na terenie Polski rodzicom tuż po narodzinach dziecka. Jeśli jeden z rodziców pracuje na stałe na terenie Niemiec, natomiast drugi opiekun wraz z dzieckiem mieszka w Polsce można starać się o wypłacenie niemieckiego zasiłku. W takiej sytuacji od przyznanych świadczeń potrącone zostaną wszystkie zasiłki przyznane przez polski urząd m.in. 500 plus i świadczenie rodzicielskie tzw.
Jak uzyskać w Niemczech kindergeld
Elterngeld przysługuje po spełnieniu odpowiednich warunków. Z założenia, prawo do zasiłku Elterngeld przysługuje rodzicowi dziecka, niezależnie czy przed przyjściem dziecka na świat wykonywał pracę zawodową, był bezrobotny czy prowadził własną działalność. Występują jednak specyficzne przypadki, kiedy możesz otrzymać zasiłek nie będąc jego biologicznym rodzicem. Jesteś uprawniony do pobierania zasiłku jeżeli planujesz wziąć dziecko pod swoją opiekę i jesteś w trakcie oczekiwania na adopcję dziecka. Ojcowie, którzy są w trakcie oczekiwania na uznanie ojcostwa, również mogą pobierać Elterngeld. Zasiłek przysługuje również osobom, które jako członkowie rodziny osobiście sprawują opiekę nad dzieckiem, gdyż jego rodzic nie ma takich możliwości. W tej sytuacji Elterngeld może przysługiwać krewnemu do trzeciego stopnia pokrewieństwa.
Niestety zasiłek nie przysługuje rodzicowi, który w roku kalendarzowym przed narodzinami dziecka zarobił ponad 250.000 euro. Do zasiłku nie mają również prawa pary, których zarobki w roku przed narodzinami dziecka wynosiły więcej niż 500.000 euro. Warto zaznaczyć, że aby otrzymać Elterngeld powinieneś być zameldowany na terenie Niemiec, a także mieszkać wraz z dzieckiem w tym samym gospodarstwie domowym.
Wysokość zasiłku rodzicielskiego z Niemiec jest uzależniona od tego, czy pobierany jest sam bazowy Elterngeld i czy ubiegano się i przysługują dodatki do tego zasiłku. Elterngeld przeliczany jest na podstawie dochodu, który przysługiwał rodzicowi przed wstrzymaniem pracy. Podstawowy zasiłek rodzicielski BasisElterngeld przysługuje zazwyczaj w wysokości od 65% do 67% dochodów uzyskiwanych poprzednio, przed narodzeniem dziecka. Minimalna wysokość miesięcznego Elterngeld, o którą można się ubiegać, to 300€. Maksimum wynosi natomiast do 1800€.
Aby wniosek o Elterngeld zakończył się wystawieniem decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego, zdobądź wszystkie wymagane dokumenty. Wśród nich znajdują się: szczegółowo wypełniony wniosek o Elterngeld - Antragsformular, aktualny akt urodzenia nowo narodzonego dziecka, na wielojęzycznych drukach europejskich, w języku niemieckim bądź tłumaczonych na język niemiecki - Geburtsbescheinigung (w wyjątkowych sytuacjach akt urodzenia dziecka może zastąpić nawet świadectwo urodzenia otrzymane w szpitalu), akty urodzenia pozostałych dzieci wychowujących się w gospodarstwie domowym, na wielojęzycznych drukach europejskich, w języku niemieckim bądź tłumaczonych na język niemiecki - Geburtsbescheinigung, aktualny akt małżeństwa rodziców na wielojęzycznym druku europejskim, w języku niemieckim bądź tłumaczonym na język niemiecki - Urkunde, potwierdzenie ubezpieczenia - Gesundheitskarte (dowodem ubezpieczenia prywatnego lub państwowego może też być odpowiednia decyzja - Bescheid), aktualne zaświadczenie osiąganych dochodów osoby, która pracowała lub pracuje w Niemczech - Abrechnung oraz Lohnsteuerbescheinigung, decyzja za ostatnie rozliczenie podatkowe - Steuerbescheid, potwierdzenie niepełnego wymiaru godzin pracy - aktualne zaświadczenie pracodawcy Arbeitgeberbescheinigung / Bescheinigung des Arbeitgebers, decyzje informujące o przyznaniu zasiłku macierzyńskiego (lub zaświadczenia o pobieraniu zasiłku macierzyńskiego) i innych świadczeń z odpowiednich instytucji - Bescheid, potwierdzenie przyznania urlopu wychowawczego od pracodawcy - Arbeitgeberbescheinigung / Bescheinigung des Arbeitgebers, potwierdzenie pobierania dodatku do zasiłku macierzyńskiego od pracodawcy - Arbeitgeberbescheinigung / Bescheinigung des Arbeitgebers, deklaracja rodziców informująca o sposobie miesięcznego podziału opieki nad noworodkiem, tłumaczenie zaświadczenia o zameldowaniu rodziny, decyzja o przyznaniu niemieckiego świadczenia rodzinnego Kindergeld, wraz z informacją o wysokości pobieranego zasiłku rodzinnego - Bescheid, tłumaczenie przysięgłe zaświadczenia (a najlepiej decyzji) o przyznaniu zasiłku rodzinnego / zasiłku wychowawczego 500+ / becikowego (i każdego innego świadczenia) bądź tłumaczenie zaświadczenia lub decyzji o odmowie przysługiwania zasiłku.
Rodzice często zadają sobie pytanie: czy dostanę Elterngeld jeżeli będę podejmować pracę? Prawo do przysługiwania zasiłku rodzicielskiego mają osoby, które na czas pobierania świadczenia zdecydują się zrezygnować z pracy na pełny etat. Możliwa jest jednak praca w częściowym wymiarze pracy (Teilzeit). Wliczają się do tego prace na zasadach Minijob oraz Midijob. Oczywiście, takie prace powinny zostać zgłoszone odpowiednim instytucjom.
tags: #zasilek #macierzynski #niemcy #spozniony #wniosek