Decyzją z dnia 12 stycznia 2022 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. odmówił P. W. prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres od 10 kwietnia 2021 r. do 8 kwietnia 2022 r. od podstawy wymiaru wyższej niż 3106,44 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że od 1 listopada 2020 r. nastąpiła zmiana wymiaru czasu pracy P. W. z 0,9 etatu na pełny etat, a od 7 listopada 2019 r. płaca zasadnicza wynosiła 3600 zł brutto. W dniu 10 kwietnia 2021 r. nastąpiła zmiana świadczenia pobieranego przez wnioskodawczynię - do 9 kwietnia 2021 r. pobierała zasiłek chorobowy, a od 10 kwietnia 2021 r. nabyła prawo do zasiłku macierzyńskiego.
P. W. odwołała się od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę i przyznanie prawa do zasiłku macierzyńskiego liczonego od podstawy wymiaru przyjętej uprzednio do naliczania zasiłku chorobowego, tj. od kwoty 6815,78 zł.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 września 2022 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał P. W. prawo do zasiłku macierzyńskiego w okresie od 10 kwietnia 2021 r. do 8 kwietnia 2022 r., naliczonego w oparciu o podstawę wymiaru w kwocie 6815,78 złotych.
Podstawa prawna i interpretacja przepisów
Świadczenia z ubezpieczenia chorobowego uregulowane są szczegółowo w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy zasiłkowej, zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko.
Sąd Rejonowy podkreślił, że w przypadku każdego ze świadczeń, warunkiem prawa do nich jest podleganie ubezpieczeniom społecznym i spełnienie warunków przyjętych w ustawie.
Spór wywiązał się w związku z wadliwym naliczeniem kwoty zasiłku macierzyńskiego z uwagi na przyjęcie zaniżonej podstawy wymiaru zasiłku.
Zgodnie z art. 36 ust. 1-2 ustawy zasiłkowej, podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego pracownikowi stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.
Sąd Rejonowy wskazał, że przeciętne miesięczne wynagrodzenie stanowiące podstawę wymiaru zasiłku chorobowego ustala się przez podzielenie wynagrodzenia osiągniętego przez ubezpieczonego za dany okres przez liczbę miesięcy, w których wynagrodzenie to zostało osiągnięte.
W razie zmiany umowy o pracę lub innego aktu, na podstawie którego powstał stosunek pracy, polegającej na zmianie wymiaru czasu pracy, podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi wynagrodzenie ustalone dla nowego wymiaru czasu pracy, jeżeli zmiana ta nastąpiła w miesiącu, w którym powstała niezdolność do pracy, lub w miesiącach, o których mowa w art. 36.
Podstawy wymiaru zasiłku nie ustala się na nowo, jeżeli między okresami pobierania zasiłków (tego samego lub innego rodzaju) nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż miesiąc kalendarzowy.
Kluczowe orzecznictwo i interpretacja art. 43 ustawy zasiłkowej
Apelację od wyroku Sądu Rejonowego złożył pełnomocnik organu rentowego, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących ustalania podstawy wymiaru zasiłku.
Istota sporu sprowadzała się do ustalenia podstawy wymiaru przysługującego wnioskodawczyni zasiłku macierzyńskiego w przypadku zmiany wymiaru czasu pracy.
Sąd Okręgowy w pełni podzielił stanowisko Sądu Rejonowego oraz Sądu Najwyższego zaprezentowane w orzeczeniu z dnia 20 stycznia 2016 r. (II UK 206/15), w którym wyjaśniono, że art. 43 ustawy zasiłkowej ma zastosowanie do ustalenia podstawy wymiaru zasiłków zarówno tego samego rodzaju, jak i innego rodzaju, w tym zasiłku macierzyńskiego.
Podstawy wymiaru zasiłku z ubezpieczenia chorobowego nie ustala się na zasadach art. 40, gdy zmiana wymiaru czasu pracy następuje w trakcie nieprzerwanego pobierania zasiłków tego samego lub innego rodzaju (art. 43 ustawy).
W cytowanym orzeczeniu Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 40 jest przepisem szczególnym, ale tylko wobec art. 36 i 37 ustawy.
Sąd Okręgowy podkreślił, że stanowisko prezentowane przez apelującego jest błędne i nie respektuje regulacji art. 43 ustawy. Jakkolwiek zasiłek chorobowy zastępuje utracony zarobek, to podstawy wymiaru zasiłku z ubezpieczenia chorobowego nie ustala się na zasadach art. 40, gdy zmiana wymiaru czasu pracy następuje w trakcie nieprzerwanego pobierania zasiłków.
Ubezpieczona, która zgodziła się na obniżenie czasu pracy, ale wcześniej udała się na zwolnienie lekarskie z powodu ciąży, zachowuje prawo do zasiłku macierzyńskiego w pełnej wysokości.
Art. 40 nie jest autonomiczną podstawą ustalania wymiaru zasiłku, bowiem zachodzi wyraźne ograniczenie jego zastosowania w sytuacji określonej w art. 43.
Zatem prawidłowo Sąd I instancji przyjął, że zmiana wymiaru zatrudnienia odwołującej, dokonana w trakcie nieprzerwanej niezdolności do pracy, nie miała wpływu na wysokość podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego. Nadal obowiązywała podstawa ustalona dla nabytego uprzednio zasiłku chorobowego.
Wyrok Sądu Okręgowego i jego konsekwencje
Sąd Okręgowy w pełni podzielił stanowisko Sądu Rejonowego. Wskazał, że art. 43 ustawy zasiłkowej ma zastosowanie do ustalenia podstawy wymiaru zasiłków, nie wyłączając zasiłku macierzyńskiego.
Podkreślono, że zmiana wymiaru czasu pracy w umowie o pracę lub innym akcie, na podstawie którego powstał stosunek pracy, następuje w trakcie nieprzerwanego pobierania zasiłków tego samego lub innego rodzaju.
Sąd Okręgowy oddalił apelację pełnomocnika organu rentowego, potwierdzając tym samym prawo P. W. do zasiłku macierzyńskiego naliczonego od wyższej podstawy wymiaru.
Zmiany w prawie pracy 2026 – co się zmieni dla pracowników i pracodawców?
W przypadku P. W. kluczowe było to, że między okresami pobierania zasiłku chorobowego i macierzyńskiego przez wnioskodawczynię nie było przerwy, co zgodnie z art. 43 ustawy zasiłkowej, wykluczało konieczność ustalania podstawy wymiaru zasiłku na nowo.
Powołano się również na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2017 r. (sygn. akt II UK 206/15), który potwierdził, że art. 43 ustawy ma zastosowanie do ustalenia podstawy wymiaru zasiłków, w tym zasiłku macierzyńskiego.
W rezultacie, Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego, przyznając P. W. prawo do zasiłku macierzyńskiego w okresie od 10 kwietnia 2021 r. do 8 kwietnia 2022 r. naliczonego w oparciu o podstawę wymiaru w kwocie 6815,78 złotych.
Poniższa tabela przedstawia przykładowe wyliczenia podstawy wymiaru zasiłku dla P. W. na podstawie danych z akt sprawy:
| Okres | Składniki wynagrodzenia | Suma składników (zł) | Średnia miesięczna (zł) | Podstawa wymiaru zasiłku (zł) |
|---|---|---|---|---|
| Maj 2020 - Wrzesień 2020 | Wynagrodzenie za nadgodziny, urlop, premie, wynagrodzenie zasadnicze | 38 368,45 | 7 673,69 | 6 815,78 |
| Przed 10.04.2021 (zasiłek chorobowy) | Wynagrodzenie wg. poprzedniej podstawy | - | - | 6 621,63 (po uwzględnieniu premii rocznej) |
| Od 10.04.2021 (zasiłek macierzyński) | Wynagrodzenie wg. poprzedniej podstawy (art. 43 ustawy) | - | - | 6 815,78 |
| Decyzja ZUS (podstawa wymiaru) | Wynagrodzenie wg. nowego wymiaru etatu | - | - | 3 106,44 |
tags: #zasilek #macierzynski #liczonego #od #podstawy #wymiaru