Urlop wychowawczy jest szczegółowo uregulowany przepisami prawa pracy. Jednak nie tylko osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę mogą korzystać z takiego rozwiązania. Przedsiębiorcy również mogą skorzystać z tzw. urlopu wychowawczego dla osób prowadzących działalność gospodarczą, jednak muszą spełnić określone warunki.
Komu przysługuje urlop wychowawczy?
Zgodnie z Kodeksem pracy (kp) pracownik, który jest zatrudniony co najmniej 6 miesięcy, ma prawo do urlopu wychowawczego. Jego wymiar wynosi 35 miesięcy, plus jeden dodatkowy miesiąc dla drugiego rodzica, w celu sprawowania opieki nad dzieckiem. Od 2016 roku urlop wychowawczy można wykorzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia. Urlop ten można wykorzystać jednorazowo lub w rozbiciu na 5 okresów.
Aby pracownik nabył prawo do skorzystania z urlopu wychowawczego, musi być zatrudniony na podstawie umowy o pracę przez okres co najmniej 6 miesięcy, przy czym do okresu tego wlicza się wszystkie dotychczasowe okresy zatrudnienia. Również przedsiębiorca może skorzystać z urlopu wychowawczego, ale musi spełniać określone warunki.
Aby przedsiębiorca mógł skorzystać z urlopu wychowawczego dla osób prowadzących działalność gospodarczą, powinien posiadać co najmniej 6-miesięczny staż opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Co ważne, okres ten nie może być przerywany i musi następować bezpośrednio przed sprawowaniem opieki nad dzieckiem. Dzięki temu składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz zdrowotne będzie finansował budżet państwa.
W sytuacji, kiedy przedsiębiorca opłaca składki społeczne krócej niż 6 miesięcy, ZUS opłaci jedynie składki emerytalne, co jest niekorzystne, ponieważ w tym czasie przedsiębiorca straci prawo do korzystania z opieki zdrowotnej.
Składki ZUS za przedsiębiorcę na urlopie wychowawczym państwo opłaci pod warunkiem, że drugi rodzic:
- nie jest objęty ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu sprawowania opieki,
- nie pobiera zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego,
- nie przebywa na urlopie wychowawczym.
Podstawa wymiaru składek dla przedsiębiorcy na urlopie wychowawczym
Jeśli rodzic przedsiębiorca zdecyduje się na skorzystanie z urlopu wychowawczego w całości, to na okres 3 lat zawiesza działalność w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. W tym czasie z budżetu państwa opłacane będą składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe oraz zdrowotne. Podstawę wymiaru tych składek będzie stanowiło 60% przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia w danym roku. Tak będzie w przypadku osób opłacających składki społeczne co najmniej przez 6 miesięcy przed skorzystaniem z urlopu wychowawczego.
Przykładowo, w 2024 roku podstawę wymiaru składek stanowi kwota 4694,40 zł (60% z 7824 zł).
Gdzie zgłosić urlop wychowawczy przedsiębiorcy i jakie dokumenty są potrzebne?
Aby składki ZUS za przedsiębiorcę na urlopie wychowawczym były opłacane przez państwo, konieczne jest dopełnienie kilku formalności:
- Złożenie w urzędzie gminy wniosku CEIDG-1 o zawieszenie działalności. Od 30 kwietnia 2018 roku we wniosku o zawieszenie działalności nie zaznacza się, że powodem zawieszenia jest chęć sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
- Złożenie w ZUS oświadczenia UE-1 (Oświadczenie osoby sprawującej osobistą opiekę nad dzieckiem o zamiarze podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wniosek o zgłoszenie rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego).
Wniosek CEIDG-1 można wysłać online przy użyciu podpisu elektronicznego lub podpisu potwierdzonego profilem zaufanym ePUAP. Inną możliwością jest złożenie wniosku osobiście w dowolnym urzędzie gminy lub przesłanie listem poleconym, jednak w tym ostatnim przypadku należy notarialnie potwierdzić własnoręczny podpis wnioskodawcy. Warto najpierw przygotować wniosek online i wydrukować go, a następnie podpisać go w dowolnej gminie. W takiej sytuacji za dzień złożenia wniosku uważa się dzień, w którym przedsiębiorca podpisał wniosek w urzędzie.
Jeśli chodzi o złożenie dokumentów w ZUS, to oprócz już wspomnianego druku UE-1, dodatkowo należy przedłożyć:
- oryginał skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka,
- oryginał orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecka - jeżeli dziecko je ma.
Dokumenty te można złożyć w ZUS osobiście bądź za pośrednictwem poczty. Co istotne, jeśli zmienią się jakiekolwiek dane podane w oświadczeniu, należy to zgłosić do ZUS w ciągu 7 dni od daty ich powstania.
Urlop wychowawczy dla przedsiębiorcy - przykłady zastosowania
Oto kilka przykładów sytuacji, w których przedsiębiorcy skorzystali z urlopu wychowawczego:
- Anna, właścicielka sklepu internetowego z biżuterią: Po urodzeniu drugiego dziecka Anna postanowiła skorzystać z urlopu wychowawczego, aby poświęcić więcej czasu na opiekę nad nowo narodzonym dzieckiem oraz starszym synem. Spełniła wymagane warunki, złożyła wniosek CEIDG-1 o zawieszenie działalności gospodarczej oraz oświadczenie UE-1 w ZUS.
- Bartek, fotograf freelancer: Wraz z żoną, która również jest przedsiębiorcą, Bartek zdecydował, że to on weźmie urlop wychowawczy na opiekę nad ich nowo narodzonym dzieckiem. Bartek, spełniając wymagane kryteria, złożył wniosek o zawieszenie swojej działalności gospodarczej na czas urlopu wychowawczego oraz niezbędne dokumenty w ZUS.
- Julia, instruktorka jogi i właścicielka studia jogi: Julia, prowadząca popularne studio jogi, zdecydowała się na urlop wychowawczy po narodzinach jej pierwszego dziecka. Aby móc skorzystać z urlopu, Julia dopełniła formalności podobnie jak w przypadku innych przedsiębiorców, składając wniosek o zawieszenie działalności.
Jak złożyć zaświadczenie ZUS Z-3b? Krok po kroku
Urlop wychowawczy dla przedsiębiorcy jest możliwy, ale na innych zasadach niż w przypadku osób zatrudnionych na umowę o pracę. Ważne jest dopełnienie odpowiednich formalności, które gwarantują, że składki w czasie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem zostaną sfinansowane ze środków pochodzących z budżetu państwa.
tags: #urlop #wychowawczy #przedsiebiorcy #jakie #dokumenty #do