Przepisy prawa pracy stanowią, że matki nie są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia i mogą wykonywać pracę, równolegle dbając o swoje życie rodzinne. Pracownica wracająca po urlopie macierzyńskim do pracy, ma przywilej w postaci zgody na dodatkowe przerwy na karmienie piersią - przepisy Kodeksu Pracy wyjaśniają, w jaki sposób należy je stosować i kiedy przysługują.
Prawie każda mama, wracając po urlopie macierzyńskim do pracy, zastanawia się, jak pogodzić macierzyństwo z obowiązkami zawodowymi bez szkody dla każdej ze stron. Dylemat jest jeszcze większy, jeśli kobieta chce kontynuować karmienie dziecka piersią. Na szczęście Kodeks Pracy reguluje takie sytuacje i jasno określa przywileje matek-pracownic. Należą się im między innymi urlop opiekuńczy czy odpłatna przerwa na karmienie, wliczająca się do czasu pracy.
Przerwa na karmienie piersią - kiedy przysługuje?
Przepisy dotyczące karmienia piersią w pracy reguluje art. 187 Kodeksu Pracy, który mówi, że:
- Pracownica karmiąca dziecko piersią ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy.
- Pracownica karmiąca więcej niż jedno dziecko ma prawo do dwóch przerw w pracy, po 45 minut każda.
- Przerwy na karmienie mogą być na wniosek pracownicy udzielane łącznie.
Pracownicy zatrudnionej przez czas krótszy niż 4 godziny dziennie przerwy na karmienie nie przysługują. Jeżeli czas pracy pracownicy nie przekracza 6 godzin dziennie, przysługuje jej jedna przerwa na karmienie.
Skrócony czas pracy a karmienie piersią
Każdej pracownicy karmiącej piersią, przysługuje prawo do połączenia w jedną, dwóch 30-minutowych bądź 45-minutowych przerw. Zatem w takiej sytuacji pracownica ma prawo do godzinnej lub 1,5-godzinnej przerwy na karmienie w ciągu jednego dnia pracy. Przerwy mogą zostać wykorzystane przed w trakcie lub po zakończeniu pracy. Jednakże należy pamiętać, że aby pracownica mogła skorzystać z dodatkowych przerw w pracy, musi złożyć odpowiedni pisemny wniosek do pracodawcy. Wniosek zawiera takie dane jak: imię i nazwisko; data urodzenia oraz datę rozpoczęcia korzystania z przerwy na karmienie w pracy i informację, w jaki sposób pracownica chce z niej skorzystać.
Wcześniejsze kończenie pracy w związku z karmieniem piersią
Dopuszczalne jest w związku z przerwą na karmienie piersią, rozpoczynanie pracy później bądź kończenie wcześniej. Chcąc uzyskać taką możliwość, pracownica powinna wystąpić z odpowiednim wnioskiem do pracodawcy, który nie ma obowiązku zaakceptowania wniosku, o ile nie zakłóci to funkcjonowania zakładu pracy. Przepis art. 187 kp nie wyznacza, w jakich porach pracownica karmiąca może korzystać z przerw na karmienie. Określa tylko, że przerwa udzielana jest na jej wniosek oraz że przerwy te mogą być udzielane łącznie. Przykładowo zamiast dwóch półgodzinnych przerw pracownica może wnioskować o udzielenie jednej godzinnej przerwy w czasie dnia pracy. W czasie pracy oznacza to, że przerwa może być udzielana zarówno na koniec, jak i na początku jej godzin pracy. Nie ma zatem przeszkód prawnych, aby na wniosek pracownicy przerwy na karmienie zostały wykorzystane w ten sposób, że czas pracy będzie skrócony o godzinę lub będzie się zaczynać o godzinę później.
Zaświadczenie od lekarza
Nie jest nigdzie zapisane, w jaki sposób pracownica powinna udowodnić pracodawcy to, że karmi piersią. Pracodawca nie ma prawa żądać od swojej pracownicy zaświadczenia od lekarza, które potwierdziłoby ten fakt. Zresztą trudno jest określić procedury badania stwierdzającego taki proces. Kodeks pracy nie wymaga tego typu zaświadczenia. Ponadto nie uzależnia prawa do korzystania z przerwy na karmienie od wieku dziecka. Wystarczy przedłożenie pracodawcy samego oświadczenia karmiącej matki. Niemniej jednak, pracodawca może też zobowiązać pracownicę do dostarczenia zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego karmienie naturalne, jeśli ma wątpliwości co do faktycznego karmienia piersią, zwłaszcza gdy dziecko ukończyło określony wiek.
Odmowa pracodawcy i prawne konsekwencje
Na podstawie art. 281 § 1 pkt 5 k.p, pracodawca nie ma prawa odmówić pracownicy przerwy na karmienie piersią. W przypadku odmowy, pracodawca naraża się na odpowiedzialność za wykroczenie przeciwko prawom pracowników. Pracownica może w takiej sytuacji złożyć wniosek bądź też skargę na pracodawcę do właściwego okręgowego inspektoratu pracy. Zgodnie z art. 9 § 2 k.p. postanowienia układów zbiorowych a także porozumień zbiorowych oraz regulaminów i statutów nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż przepisy Kodeksu Pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych. Wewnętrzne przepisy obowiązujące w firmie (m.in. regulamin pracy) - nie mogą ograniczać uprawnień pracowników wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
Jak długo można korzystać z przerw na karmienie? Co z wynagrodzeniem?
W aktualnym stanie prawnym dopóki pracownica karmi dziecko piersią, to przysługuje jej uprawnienie do przerw. Kodeks Pracy nie wprowadza maksymalnego wieku dziecka, do jakiego pracownica może korzystać z takich uprawnień. Za czas trwania przerwy na karmienie piersią, pracownicy przysługuje prawo do wynagrodzenia obliczanego jak za urlop. Stanowi o tym Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dn. 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy.
Przerwy na karmienie wliczane są do czasu pracy. Przysługuje za nie wynagrodzenie obliczane jak wynagrodzenie za urlop. Są one udzielane przez cały okres karmienia piersią. Należy jednak podkreślić, że nieprawidłowe będzie udzielenie pracownicy zwolnienia będącego sumą przerw przysługujących jej w miesiącu z tytułu karmienia dziecka piersią. Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy na wniosek pracownicy przysługujące jej przerwy mogą być udzielane jej łącznie. Jednak możliwość łącznego udzielenia przerw odnosi się wyłącznie do tych, które przysługują pracownicy w ciągu jednego dnia, a więc maksymalnie dwóch przerw w wymiarze 30 minut bądź 45 minut w zależności od liczby dzieci.
Przerwa na karmienie dziecka w pracy - do jakiego wieku dziecka?
Przerwa na karmienie dziecka w pracy należy się każdej karmiącej pracownicy. Wystarczy, że złoży ona pisemny wniosek do pracodawcy o uwzględnienie tego przywileju. We wniosku pracownica musi wskazać, w jakich godzinach chce wykorzystać przerwę i jeżeli czas ten nie zakłóca toku pracy przedsiębiorstwa, pracodawca musi się do niego dostosować. Należy podkreślić też fakt, że pracodawca nie powinien żądać zaświadczenia lekarskiego, potwierdzającego prawo do tej przerwy. Nie ma żadnej podstawy prawnej, która określałaby, w jaki sposób kobieta ma udowodnić, że karmi piersią. Przerwa na karmienie dziecka w pracy jest udzielana na oświadczenie mamy-pracownicy. Pracodawca nie może odmówić przyznania tego przywileju. Wręcz przeciwnie - grafik pracy przedsiębiorstwa musi go uwzględniać.
Otóż ani kodeks pracy (art. 187), ani inne przepisy nie wprowadzają w tej kwestii żadnych ustaleń. Oznacza to, że mama ma prawo do przerwy w pracy, niezależnie od tego, ile miesięcy, a nawet lat ma jej dziecko - jedynie z uwagi na sam fakt, że karmi piersią. Jeśli więc kobieta chce kontynuować naturalne karmienie, nawet w przypadku trzy- czy czterolatka - ma do tego prawo. Pracodawca jest zobowiązany stworzyć jej do tego warunki.
Ile wynosi przerwa na karmienie jednego dziecka, jeśli kobieta pracuje ponad 6 godzin?
Przerwa w pracy na karmienie - ile wynosi? Przepisy dotyczące przerwy w pracy dokładanie wskazują, że matce karmiącej, która pracuje od 4 do 6 godzin, przysługuje jedna półgodzinna przerwa. Co ważne, jeśli pracownica karmi dwoje lub więcej dzieci, przerwa ta wydłuża się do 45 minut. A ile wynosi przerwa na karmienie jednego dziecka, jeśli kobieta pracuje ponad 6 godzin? W przypadku pełnego etatu i pracy powyżej 6 godzin matce karmiącej przysługują dwie przerwy półgodzinne. Istotny jest również fakt, że przerwy te wcale nie muszą być w środku dnia, co więcej - mogą się ze sobą łączyć. Oznacza to, że pracownica może wykorzystać je rano i przyjść do pracy godzinę później lub wyjść z niej godzinę wcześniej. Oczywiście potrzebna jest na to zgoda pracodawcy i takie rozwiązanie nie może kolidować z jej obowiązkami pracowniczymi.
Karmienie dziecka, gdzie powinno się odbywać?
W czasie przerwy na karmienie dziecka kobieta może wykonywać tę czynność w miejscu pracy, ale również może opuścić budynek i udać się do domu lub innego, dogodnego dla niej miejsca np. pobliskiego parku, jeżeli pogoda na to pozwala. Ważne jest jednak, szczególnie jeśli udzielona przerwa na karmienie jest w środku dnia, żeby pracownica po jej zakończeniu wróciła punktualnie do swoich obowiązków. W takim przypadku wygodniej jest, jeśli to osoba opiekująca się dzieckiem (niania, tata, babcia) przywiezie malucha do mamy. Pół godziny to jednak trochę mało, aby dotrzeć do domu i bez pośpiechu oddać się czynnościom karmienia. Jeśli natomiast czas przerwy jest łączony, a pracownica mieszka niedaleko, to może sobie pozwolić na opuszczenie miejsca pracy. To, w jaki sposób kobieta wykorzysta przedmiotową przerwę, zależy tylko i wyłącznie od niej, a pracodawca nie może w żaden sposób w to ingerować. O ile oczywiście wywiązuje się ona ze swoich zobowiązań i wraca z przerw o ustalonej porze.
Przerwa na karmienie na końcu lub początku dnia pracy
Częstym rozwiązaniem jest również wykorzystywanie łączonej przerwy na karmienie na końcu dnia, czyli po prostu wcześniejsze zakończenie pracy lub zaczynanie go odpowiednio później. Dobrą opcją jest również wykorzystanie jednej przerwy na początku godzin pracy, a drugiej na samym ich końcu. Dzięki czemu mama w trakcie przerwy jest w domu, a maluch nie jest narażany na niedogodności związane z codziennym dojeżdżaniem, co może być uciążliwe, zwłaszcza w okresie zimowym i jesiennym, gdzie trzeba dodatkowo zadbać o odpowiednie ubranie dziecka. Należy też wziąć pod uwagę, że czas karmienia powinien być dla matki i dziecka chwilą bliskości, spokoju, a nie czynnością wykonywaną w pośpiechu.
Karmienie dziecka piersią - jak przygotować miejsce w pracy?
Coraz częściej zdarza się, że pracodawcy (szczególnie w dużych i średnich przedsiębiorstwach) decydują się na wydzielenie specjalnego miejsca do karmienia, tak aby zapewnić maksymalny komfort matce i dziecku. Prawo natomiast (Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650) wymaga, aby w miejscach pracy, gdzie zatrudnionych jest przynajmniej 20 kobiet na jedną zmianę, było przygotowane do tego odpowiednie pomieszczenie. Co więcej, pomieszczenie to powinno pozwolić kobiecie ciężarnej odpocząć w pozycji leżącej lub matce wygodnie nakarmić malucha. Nie może być ono mniejsze niż 8 metrów kwadratowych i powinno być wyposażone w wygodny fotel, podnóżek i miejsce do przewijania dziecka. Miejsce to musi być tak zorganizowane, aby mama w razie potrzeby mogła wjechać wózkiem i wnieść torbę z dziecięcym asortymentem. Mimo że rozporządzenie nie przedstawia ogólnych standardów, jak powinien wyglądać pokój matki i dziecka w miejscu pracy, to jednak jasne jest, że powinien on zapewnić im spokój, intymność i bezpieczeństwo.
Tworzenie harmonogramu odciągania pokarmu | Harmonogramy odciągania pokarmu podczas karmienia piersią...
Powrót do pracy a karmienie
Powrót do pracy po urlopie macierzyńskim wcale nie musi oznaczać zaprzestania karmienia piersią. Kodeks pracy chroni matki, co więcej - jasno określa, jakie przywileje im się należą ze strony pracodawców. Warto więc kontynuować karmienie piersią tak długo, jak chce tego mama i jak długo potrzebuje tego maluch. Jest to ogromnie ważne dla rozwoju dziecka, zarówno fizycznego, psychospołecznego, jak i emocjonalnego. Bliska więź dziecka z matką zaowocuje dobrą relacją w przyszłości.
Obecnie pracownicy będący rodzicami lub opiekunami dzieci, zwłaszcza tych najmłodszych, mogą korzystać z licznych uprawnień, które mają im ułatwiać godzenie pracy zawodowej z obowiązkami rodzinnymi. Większość z nich jest dostępna obojgu rodzicom, o ile są pracownikami. W niektórych przypadkach kodeks pracy ogranicza możliwość skorzystania z uprawnienia jednemu z rodziców w sytuacji, kiedy drugi z nich nie korzysta. Są też takie, które z oczywistych względów są dostępne wyłącznie jednemu rodzicowi.
Szczególne warunki pracy dla kobiet karmiących piersią
Pracodawca zatrudniający pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią przy pracy szczególnie uciążliwej lub szkodliwej dla zdrowia, jest zobowiązany przenieść ją do innej pracy. Jeżeli jest to niemożliwe, pracodawca jest obowiązany zwolnić pracownicę na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy. W niektórych okolicznościach pracodawca obowiązany jest do dostosowania warunków pracy do wymagań określonych przepisami (art. 179 u.k.p.). Dotyczy to również pracownic zatrudnionych przy innych pracach, jeśli pracodawca nie jest w stanie wyeliminować zagrożeń dla zdrowia lub bezpieczeństwa pracownicy poprzez dostosowanie warunków pracy lub skrócenie czasu pracy.
Podsumowanie
Przepisy polskiego prawa pracy zapewniają kobietom nie tylko ochronę zatrudnienia w okresie ciąży, ale również gwarantują możliwość powrotu do pracy po zakończeniu urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego. Kluczowym uprawnieniem jest przerwa na karmienie piersią, która jest wliczana do czasu pracy i za którą przysługuje wynagrodzenie. Pracownica karmiąca dziecko piersią ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw (lub dwóch 45-minutowych w przypadku karmienia więcej niż jednym dzieckiem), które mogą być udzielane łącznie. Pracodawca ma obowiązek udzielenia tych przerw na wniosek pracownicy i nie może odmówić ich przyznania, gdyż stanowiłoby to wykroczenie przeciwko prawom pracownika. Prawo do przerw nie jest ograniczone wiekiem dziecka i nie wymaga przedłożenia zaświadczenia lekarskiego, wystarczające jest oświadczenie pracownicy. Pracownica karmiąca piersią jest również chroniona przed zwolnieniem i ma prawo do dostosowania warunków pracy, jeśli jest zatrudniona przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia.
tags: #urlop #macierzynski #i #karmirnie #piersia #powodem