Proces likwidacji spółki jawnej jest kluczowym etapem poprzedzającym jej ostateczne wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego i usunięcie z obrotu prawno-gospodarczego. W tym okresie spółka nadal istnieje, choć zaszła przyczyna uzasadniająca jej rozwiązanie. Kodeks spółek handlowych przewiduje jednak pewne wyjątki, w których spółka może funkcjonować nadal, mimo zaistnienia przesłanki jej rozwiązania.
Dzieje się tak w sytuacji, gdy wszyscy wspólnicy wyrażą zgodę na dalszą działalność spółki lub gdy umowa spółki przewiduje lub wspólnicy podejmą decyzję o kontynuacji istnienia spółki pomiędzy pozostałymi wspólnikami, pomimo śmierci lub ogłoszenia upadłości wspólnika. Jeżeli jednak żadna z tych okoliczności nie zachodzi, konieczne jest przeprowadzenie likwidacji spółki.
Do przyczyn uzasadniających rozwiązanie spółki jawnej należą między innymi: ogłoszenie upadłości spółki, śmierć wspólnika lub ogłoszenie jego upadłości, wypowiedzenie umowy spółki przez wspólnika lub wierzyciela wspólnika, a także prawomocne orzeczenie sądu.
Likwidatorzy spółki jawnej: Kto to jest i kto ich powołuje?
Co do zasady, likwidatorami spółki jawnej są wszyscy wspólnicy. Mogą oni jednak powołać na likwidatorów tylko niektórych spośród siebie lub osoby spoza grona wspólników. W sytuacjach uzasadnionych, na wniosek wspólnika lub innej osoby mającej interes prawny, sąd rejestrowy może ustanowić likwidatorami tylko niektórych wspólników lub inne osoby.
Zadania likwidatora obejmują reprezentowanie spółki, zakończenie jej działalności, spłatę zobowiązań oraz doprowadzenie do wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego.
Kodeks spółek handlowych nie określa wprost zasad ustalania wynagrodzenia za czynności likwidatora spółki jawnej ustanowionego spoza grona wspólników. Niemniej jednak, przyjmuje się, że taki likwidator ma prawo do wynagrodzenia, które jest ustalane przez sądy rejestrowe w drodze postanowienia.
W przypadku spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, likwidatorem jest przedstawiciel spółki uprawniony do jej reprezentacji w okresie likwidacji. Z dniem otwarcia likwidacji wygasa mandat członków zarządu, a likwidatorzy przejmują kompetencje organu zarządzającego. Likwidator spółki z o.o. jest odpowiedzialny za upłynnienie majątku spółki, zamknięcie jej interesów i wykreślenie z rejestru przedsiębiorców.
Jeśli umowa spółki lub uchwała wspólników nie stanowi inaczej, likwidatorami automatycznie stają się dotychczasowi członkowie zarządu z chwilą otwarcia likwidacji. W przypadku braku takich postanowień, powołanie likwidatorów na podstawie uchwały jest konieczne tylko wtedy, gdy nie wszyscy dotychczasowi członkowie zarządu mają pełnić tę funkcję lub gdy wspólnicy decydują się na powołanie innego likwidatora. Wyjątkowo, sąd orzekający o rozwiązaniu spółki może jednocześnie ustanowić likwidatorów.
Do likwidatorów stosuje się przepisy dotyczące członków zarządu, co oznacza, że nie mogą nimi być osoby karane za określone przestępstwa lub obciążone zakazem prowadzenia działalności gospodarczej.
Likwidatorzy mogą być odwołani na mocy uchwały wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Likwidatorów ustanowionych przez sąd odwołuje wyłącznie sąd. Sąd może również, na wniosek osób mających interes prawny, odwołać likwidatorów powołanych przez wspólników z ważnych powodów i powołać nowych.
Zadaniem likwidatora jest przeprowadzenie czynności likwidacyjnych, które obejmują zakończenie bieżących interesów spółki, ściągnięcie wierzytelności, wypełnienie zobowiązań i upłynnienie majątku spółki. Nowe interesy mogą być wszczynane tylko w zakresie niezbędnym do ukończenia spraw w toku.
Wynagrodzenie likwidatora: Jak ustalić jego wysokość?
Wysokość wynagrodzenia likwidatora spółki z o.o. zależy od wielu czynników i nie jest ściśle określona w przepisach. Art. 276 Kodeksu Spółek Handlowych reguluje kwestię wynagrodzenia likwidatora ustanowionego przez Sąd, które jest obowiązkowe, a jego wysokość zależy od decyzji Sądu. Nie istnieje jednak konkretny artykuł pozwalający na przewidzenie określonej wysokości wynagrodzenia narzuconego przez Sąd.
Likwidatorzy powołani przez wspólników również powinni otrzymać stosowne wynagrodzenie, chociaż przepisy prawne nie wprowadzają konieczności zawierania np. umowy o dzieło. Wysokość wynagrodzenia jest ustalana indywidualnie i może przybrać formę jednorazowej płatności po likwidacji, comiesięcznego lub kwartalnego wynagrodzenia.
Wynagrodzenie likwidatora może być ustalone na mocy aktu powołania lub na podstawie umowy ze spółką, takiej jak umowa o pracę, umowa zlecenia lub kontrakt menedżerski. Przepisy Kodeksu spółek handlowych nie narzucają obowiązku zawierania umowy ani nie określają rodzaju stosunku prawnego, jaki powinien łączyć likwidatora ze spółką.
Podobnie jak w przypadku członka zarządu, wynagrodzenie likwidatora można ustalić uchwałą zgromadzenia wspólników. Uchwała taka może określić wysokość wynagrodzenia lub warunki jego obliczenia, a także przyznać inne świadczenia dodatkowe. Wynagrodzenie wypłacane na podstawie uchwały nie wymaga zawierania dodatkowej umowy ze spółką i może być zarówno stałe, miesięczne, jak i okresowe.
Przy ustalaniu wynagrodzenia należy wziąć pod uwagę nakład pracy, stopień skomplikowania zadań, wielkość likwidowanego majątku i ilość operacji gospodarczych. Sąd Najwyższy w uchwale z 20 listopada 2008 r. (sygn. akt III CZP 111/08) wskazał, że wynagrodzenie likwidatora spółki jawnej, ustanowionego przez sąd, powinno być ustalane przez analogię do przepisów regulujących wynagrodzenie syndyków masy upadłości (art. 162 i 165 prawa up. i napr.) oraz likwidatorów spółek kapitałowych (art. 276 § 5 i 463 § 5 k.s.h.). Kryteria te obejmują zakres i czasochłonność czynności, a także rezultaty tych działań, w tym wyniki ekonomiczne.
Składki ZUS od wynagrodzenia likwidatora
Kwestia składek ZUS od wynagrodzenia likwidatora jest istotna, zwłaszcza po zmianach wprowadzonych od 1 stycznia 2022 r. w ramach tzw. Polskiego Ładu.
Do końca 2021 r. od wynagrodzenia brutto likwidatora potrącano wyłącznie podatek dochodowy (PIT). Od 1 stycznia 2022 r. dochodzi konieczność opłacania składki zdrowotnej. Pełnienie funkcji likwidatora nie było wcześniej tytułem do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych. Obecnie jednak, zgodnie ze zmianą w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, osoby powołane do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Oznacza to, że likwidator pobierający wynagrodzenie na podstawie uchwały od 1 stycznia 2022 r. podlega dodatkowo zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego. Obowiązek ten powstaje z dniem powołania i wygasa z dniem odwołania, śmierci lub zakończenia likwidacji.
Spółka ma obowiązek naliczenia i zapłaty 9% składki zdrowotnej od wynagrodzenia brutto likwidatora. Składka ta jest obowiązkowa i dotyczy likwidatorów pobierających wynagrodzenie za pełnienie swojej funkcji, a nie tych, którzy pełnią ją bez wynagrodzenia.
W przypadku zawarcia z likwidatorem umowy o pracę, zlecenia lub kontraktu menedżerskiego, jego wynagrodzenie obciążone jest składkami na ubezpieczenia społeczne oraz składką zdrowotną. Natomiast w przypadku wynagradzania likwidatora na podstawie stosunku powołania, należy liczyć się z 9% składką zdrowotną.
Obowiązek dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego powinien nastąpić w terminie 7 dni od powstania tytułu do ubezpieczenia. Likwidator pobierający wynagrodzenie na podstawie uchwały powinien zostać zgłoszony do ZUS do 10 stycznia 2022 r. (przy uwzględnieniu, że 8 stycznia to sobota).
Podatkowe aspekty wynagrodzenia likwidatora
Przychody uzyskiwane przez likwidatora spółki, niezależnie od tego, czy wynikają z uchwały wspólników (powołanie), czy też z umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, stanowią przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wyklucza to możliwość zastosowania przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.
Podkreśla się, że przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie, nawet jeśli umowy te są zawierane w ramach prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej, zawsze będą kwalifikowane do źródła przychodów - działalność wykonywana osobiście, zgodnie z art. 13 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zgodnie z utrwaloną linią piśmiennictwa organów skarbowych oraz orzecznictwa, nie ma znaczenia rodzaj stosunku prawnego, ale rodzaj czynności, za które wypłacane jest wynagrodzenie. Termin "wynagrodzenie" obejmuje wszelkiego rodzaju kwoty wypłacane za czynności członka organu spółki, z zastrzeżeniem, że chodzi o dochody uzyskiwane jako członek organu spółki, a nie jako pracownik wykonujący inne funkcje.
Likwidacja spółki z o.o. krok po kroku
Odpowiedzialność likwidatora
Na likwidatorze spółki z o.o. powołanym przez wspólników ciąży odpowiedzialność za wszystkie zobowiązania spółki, które pozostają niespłacone w trakcie jego pełnienia funkcji. Dotyczy to zarówno zobowiązań prywatnoprawnych, jak i publicznoprawnych.
Odpowiedzialność likwidatorów rządzi się tymi samymi zasadami, co odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. i zależy od wcześniejszej bezskutecznej egzekucji przeciwko samej spółce. Jest to tzw. odpowiedzialność subsydiarna wobec spółki.
Zgodnie z art. 299[1] KSH, do likwidatorów spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, z wyjątkiem likwidatorów ustanowionych przez sąd, stosuje się odpowiednio przepis art. 299. Oznacza to, że likwidatorzy spółki powołani przez sąd nie ponoszą odpowiedzialności za długi spółki.
Likwidator powołany przez wspólników może bronić się za pomocą tych samych okoliczności, które wyłączają odpowiedzialność członka zarządu na mocy przepisu art. 299 KSH.
tags: #wynagrodzenie #likwidatora #a #skladki #zus