Świadczenie urlopowe jest formą dodatkowego wynagrodzenia, które przyjmuje charakter dofinansowania wypoczynku danego pracownika. Nie jest wypłacane z funduszu socjalnego, a co za tym idzie, należy się wszystkim pracownikom, którzy są zatrudnieni na podstawie umowy o pracę. Prawo do świadczenia urlopowego i jego wysokość nie są w tej sytuacji uzależnione od sytuacji materialnej, rodzinnej czy zdrowotnej. Wypłata świadczenia urlopowego nie może być również uzależniona od stażu pracy.
Świadczenie urlopowe ma charakter wyłącznie uznaniowy - oznacza to, że jest ono dobrowolne i pracodawca nie jest zobowiązany do jego wypłacenia. Wszystko zależy od tego, czy wypłata takiego świadczenia została przyjęta w zakładzie pracy. Pracodawca zatrudniający na umowę o pracę mniej niż 50 osób nie musi ani tworzyć Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, ani wypłacać pracownikom wspomnianego świadczenia. Jeśli jednak zdecydował się on na wypłatę tych środków, mogą oni domagać się ich uzyskania. Prawo do otrzymania świadczenia przysługuje wówczas wszystkim osobom zatrudnionym, które spełniają warunki do jego otrzymania.
Jednakże, w przypadku szkół publicznych, sytuacja wygląda inaczej. Świadczenie urlopowe z art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela przysługuje wyłącznie pracownikom zatrudnionym w szkole jako nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w szkole publicznej. Świadczenia urlopowego nie należy wypłacać pracownikom administracji i obsługi szkoły - ta grupa może otrzymywać świadczenia socjalne z ZFŚS, na zasadach określonych w ustawie o ZFŚS.
Świadczenie urlopowe dla nauczyciela
Świadczenie urlopowe należne na podstawie Karty Nauczyciela:
- przysługuje nauczycielom czynnym zawodowo,
- nie przysługuje nauczycielowi na emeryturze lub rencie, który nie świadczy pracy,
- wypłaca się z odpisu na ZFŚS dla nauczycieli, w terminie do 31 sierpnia każdego roku,
- nie podlega uznaniowości - jego wypłata jest obligatoryjna,
- nie zależy od sytuacji życiowej ani od faktycznego wykorzystania urlopu,
- przysługuje za rok szkolny, nie kalendarzowy,
- ma charakter roszczeniowy, co oznacza, że jeśli pracodawca nie wypłaci go w określonej wysokości w terminie ustawowym, nauczyciel może domagać się jego zapłaty przed sądem pracy.
Wysokość świadczenia urlopowego ulega zmianom i jest ustalana co roku. Staż w firmie, stan majątkowy czy sytuacja rodzinna i materialna pracownika nie mają na nią żadnego wpływu. Świadczenie urlopowe przysługuje do wysokości odpisu podstawowego na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych odpowiedniego do rodzaju zatrudnienia danej osoby. Wysokość odpisu na ZFŚS jest z kolei określana na podstawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w poprzednim roku.
Urlop macierzyński a świadczenie urlopowe
Na urlopie macierzyńskim nie przysługuje prawo do świadczenia urlopowego, ponieważ pracownica nie korzysta z urlopu wypoczynkowego. Prawo do świadczenia urlopowego przysługuje wszystkim pracownikom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę - w tym nauczycielom. Wysokość świadczenia zależy przede wszystkim od wynagrodzenia, jednak w przypadku nauczycieli mogą funkcjonować inne zasady obliczania tego dodatku. Jest on obliczany w inny sposób, jeżeli nauczyciel nie przepracował całego roku kalendarzowego. Zgodnie z art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela odpis podstawowy ustala się bowiem proporcjonalnie do wymiaru zajęć oraz okresu zatrudnienia w roku szkolnym.
Przykładowo, nauczycielka przebywająca na urlopie macierzyńskim (podstawowym i dodatkowym) lub urlopie zdrowotnym, a następnie na urlopie uzupełniającym w związku z niewykorzystaniem urlopu wypoczynkowego, jest uprawniona do świadczenia urlopowego. Wysokość tego świadczenia jest wówczas ustalana proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy i okresu zatrudnienia nauczyciela w danym roku szkolnym.
Nieprawidłowości w wypłacie świadczeń
Nieprawidłowość może wystąpić, gdy w regulaminie korzystania z ZFŚS szkoły zapisano, że pracownikom szkoły niebędącym nauczycielami (w szczególności pracownikom administracji i obsługi) przysługuje świadczenie urlopowe wypłacane na zasadach określonych dla nauczycieli. Jest to niezgodne z prawem, ponieważ świadczenie urlopowe z art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela przysługuje wyłącznie pracownikom pedagogicznym.
Kierownik szkoły nie ma kompetencji do tego, aby na pracowników niepedagogicznych rozciągać stosowanie art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela. Przepis ten dotyczy wyłącznie nauczycieli i nie może być rozszerzany na inne grupy zawodowe. Pracownicy administracji i obsługi szkoły mogą otrzymywać świadczenia socjalne z ZFŚS, na zasadach określonych w ustawie o ZFŚS.
Jak usunąć nieprawidłowość?
Aby usunąć nieprawidłowość, kierownik jednostki musi niezwłocznie usunąć z regulaminu korzystania z ZFŚS niedozwolony zapis. Do ewentualnego zwrotu nienależnie wypłaconych świadczeń stosuje się przepisy tytułu V - „Bezpodstawne wzbogacenie” ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. Pracownicy mogą uchylić się od roszczenia o zwrot otrzymanych bez podstawy prawnej wypłat, powołując się na art. 409 k.c., zgodnie z którym obowiązek zwrotu wygasa, jeżeli otrzymane świadczenia zostały już wydatkowane na cele prywatne, a pracownicy nie mieli świadomości, że otrzymali je nienależnie.
Odpowiedzialność kierownika szkoły
Kierownik szkoły może ponieść odpowiedzialność za wydatkowanie środków publicznych z ZFŚS bez podstawy prawnej, na podstawie:
- art. 12a ustawy o ZFŚS - według którego ten, kto podejmuje działania niezgodne z przepisami ustawy, podlega karze grzywny orzekanej w trybie postępowania o wykroczenia na podstawie wniosku złożonego przez właściwy organ PIP,
- art. 11 ust. 1 ustawy o dyscyplinie finansów publicznych - według którego za wydatkowanie środków publicznych niezgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych rodzajów wydatków grozi kara za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
Zgodnie z zasadą niezależności postępowania o naruszenie dyscypliny finansów publicznych w razie zbiegu postępowań o ukaranie w różnych trybach, postępowanie w sprawie naruszenia dyscypliny finansów publicznych zawiesza się do czasu rozstrzygnięcia postępowania o wykroczenie. Jeśli postępowanie o wykroczenie zakończy się prawomocnym skazaniem, wszczęte postępowanie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych podlega umorzeniu. W innych przypadkach po zakończeniu postępowania o wykroczenie postępowanie w sprawie naruszenia dyscypliny finansów publicznych odwiesza się i orzeka w sprawie niezależnie od wyników postępowania o wykroczenia.
Kompendium wiedzy na temat urlopu macierzyńskiego
Podsumowanie
Świadczenie urlopowe jest dodatkowym wynagrodzeniem dla pracownika korzystającego z urlopu wypoczynkowego, jednak jego wypłata i zasady przyznawania różnią się w zależności od sektora zatrudnienia. W przypadku szkół publicznych, świadczenie to przysługuje wyłącznie pracownikom pedagogicznym, a próba rozszerzenia go na pracowników administracji i obsługi jest niezgodna z prawem i może wiązać się z odpowiedzialnością kierownika placówki.
tags: #urlop #macierzynski #administracji #a #swiadczenie #urlopowe