W dzisiejszym dynamicznym świecie biznesu, a zwłaszcza w branży gastronomicznej, elastyczność w organizacji pracy i zatrudnianiu personelu jest niezwykle ważna. Jednym z rozwiązań, które mogą pomóc w osiągnięciu tej elastyczności, jest umowa o dzieło. Choć często potocznie nazywana "umową śmieciową", jej prawidłowe zastosowanie może przynieść korzyści zarówno zleceniodawcy, jak i wykonawcy.
Umowa o pracę, choć najbardziej korzystna dla pracownika, jest jednocześnie najbardziej kosztowna dla pracodawcy ze względu na liczne świadczenia pracownicze, takie jak prawo do urlopu, płatne zwolnienia lekarskie czy wynagrodzenie za nadgodziny. W odpowiedzi na rynkowe realia, pracodawcy poszukują alternatywnych form współpracy. Jedną z nich jest umowa o dzieło.
Czym jest umowa o dzieło?
Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Umowa ta określana jest często jako umowa rezultatu. Przedmiotem umowy nie jest czyjeś staranne działanie (jak w przypadku zlecenia), tylko wymierny, konkretny efekt tego działania. Dzieło może być zarówno materialne, jak i niematerialne, a jego przedmiotem może być wytworzenie, naprawa lub przerobienie przedmiotów, lub świadczenie usług. Wykonane dzieło musi być możliwe do jednoznacznego zweryfikowania po wykonaniu.
Przykładem może być sytuacja, gdy Pan Andrzej zawarł umowę na stworzenie aplikacji komputerowej. W tym przypadku nie ma wątpliwości, że jest to umowa o dzieło, bowiem jej przedmiotem jest wytwór (aplikacja). Rezultat ten jest określony z góry i utrwalony w przedmiocie materialnym (aplikacja komputerowa).
Ważną cechą umowy o dzieło jest jej jednorazowy charakter, nie polega ona na działaniu cyklicznym, okresowym. Główną zaletą umowy o dzieło jest zwolnienie z obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, co czyni ją atrakcyjną dla obydwu stron. Niestety, chęć skorzystania z tego przywileju sprawia, że czasem przedmiotem umowy jest coś, czego na pewno nie można nazwać dziełem, np. „sprzątanie pomieszczeń”, „gotowanie”, czyli czynności kwalifikujące się do umowy zlecenia albo umowy o pracę.
Umowa o dzieło a usługa cateringowa
Sprawy związane z usługami cateringowymi czy bankietowymi regulują odpowiednie umowy. Zawierają one najczęściej elementy umowy o dzieło, zlecenia lub umowy o świadczenie usług. Wynagrodzeniem za usługę bankietową może być określona kwota za całość przyjęcia albo ustalona stawka za pojedynczą osobę. Na piknikach rodzinnych stawki za dzieci mogą być niższe, bo nie zjedzą one i nie wypiją tyle, co dorośli. Podobnie jest np. w przypadku szkoleń, gdzie liczba uczestników może być zmienna.
W umowie zostają określone miejsce i czas imprezy, a także liczba uczestników, dla których należy dostarczyć żywność i napoje. Nierzadko firma cateringowa ustala minimalną bądź maksymalną liczbę osób do obsługi. Firma bankietowa może też zastrzec dodatkowe wynagrodzenie, np. za zmianę godziny rozpoczęcia imprezy. Gdy goście zostają po godzinach, może to być dla firmy bardzo kosztowne, bo usługodawcy przewidują taką możliwość w umowach i pobierają za wydłużenie bankietów wyższe stawki.
Istotne jest również menu, ustalane zwykle w załącznikach lub specyfikacjach do umów. Tam podaje się potrawy, wielkość porcji, ich zróżnicowanie. Gwarancją dobrego wykonania usługi może być zapisanie kary umownej (czyli zapłaty pewnej kwoty) na rzecz naszej firmy w razie nienależytego wykonania zobowiązania przez firmę bankietową. Na pobranie kary umownej, gdy jest przewidziana w umowie, pozwala odpowiedni artykuł Kodeksu cywilnego.
Może się też zdarzyć, że jedna ze stron chce odstąpić od umowy jeszcze przed wykonaniem usługi. Możliwe jest takie zastrzeżenie w umowie. Zasady pobierania odstępnego regulują odpowiednie artykuły Kodeksu cywilnego. Warto jednak pamiętać, że jeśli zastrzegliśmy, że wolno nam od umowy odstąpić za zapłatą oznaczonej sumy (czyli tzw. odstępnego), to w razie odstąpienia od umowy, suma ta powinna zostać zapłacona. Nierzadko umowy przewidują, że odstąpienie od umowy bez zapłaty odpowiedniej kwoty jest możliwe także w razie zdarzeń losowych. Warto sprecyzować, czy chodzi o pożar, włamanie do firmy bankietowej czy chorobę jej personelu.
Zabezpieczeniem stron na wypadek, gdyby nie dotrzymano umowy, jest zaliczka albo zadatek. Zadatek dany przy zawarciu umowy przez jedną ze stron pozwala drugiej stronie zatrzymać go (i to bez wyznaczania kontrahentowi dodatkowego terminu), odstępując od umowy. Gdyby natomiast firma bankietowa nie wywiązała się z umowy, to jeśli daliśmy jej zadatek, możemy od nierzetelnego kontrahenta zażądać kwoty dwukrotnie wyższej. Natomiast zaliczka mniej ogranicza kontrahentów.
W umowach zdarzają się dodatkowe postanowienia, które mogą znacząco wpłynąć na wysokość płaconego przez naszą firmę rachunku. Chodzi o odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez uczestników bankietu (np. stłuczone talerze, kieliszki, szklanki, zniszczone obrusy albo produkty żywnościowe itp.). Inny ważny zapis to precyzyjne ustalenie terminu zapłaty. Należy pamiętać, że gdy jest on dłuższy niż 30 dni (albo w ogóle nie został dokładnie określony), to od 31. dnia od wykonania usługi jest możliwość, że firma cateringowa zażąda od nas odsetek ustawowych za nieuregulowanie należności.
Stałe dostarczanie posiłków wymaga okresowego ustalania menu. W umowie powinien się więc znaleźć zapis, na ile dni przed wykonaniem usługi powinniśmy zatwierdzać jadłospis i jaki on powinien być. Przy stałej umowie trzeba też określić okres jej wypowiedzenia. Powinien być on wystarczająco długi, aby z dnia na dzień nie zostać bez obsługi żywieniowej. Może to być np. wypowiedzenie jednomiesięczne.
Elementy umowy o dzieło
Umowa o dzieło powinna zawierać kluczowe elementy, które zapewnią jasność i bezpieczeństwo obu stronom:
- Oznaczenie stron umowy o dzieło: Należy precyzyjnie określić dane zamawiającego i wykonawcy. W przypadku osób fizycznych będą to imiona i nazwiska, daty urodzenia, adresy, numery dokumentów tożsamości, a także PESEL. Jeśli stronami są przedsiębiorcy, należy podać nazwę działalności i NIP. W przypadku spółek - nazwę, adres siedziby, numer KRS i dane osoby reprezentującej.
- Określenie przedmiotu umowy o dzieło: Opis przedmiotu zamówienia powinien zawierać wszystkie istotne ustalenia dotyczące wykonania dzieła, takie jak specyfikacje techniczne, standardy jakości, terminy realizacji oraz ewentualne wymagania dotyczące materiałów. Im bardziej szczegółowy opis, tym lepiej dla obu stron.
- Wynagrodzenie: Wynagrodzenie może być określone w formie ryczałtowej (ustalona z góry kwota) lub kosztorysowej (na podstawie spisu prac i ich kosztów). Warto określić terminy wypłat, jeśli będą dokonywane na poszczególnych etapach realizacji dzieła. Jeśli termin nie zostanie określony, wypłata powinna nastąpić w momencie oddania wykonanego dzieła.
- Określenie terminów rozpoczęcia i zakończenia wykonywania dzieła: Umowa musi zawierać konkretną datę ukończenia dzieła.
- Inne ustalenia - fakultatywne: W umowie można zawrzeć wszelkie inne ustalenia związane z jej wykonaniem, np. dotyczące przeniesienia praw autorskich.
Prawa autorskie w umowie o dzieło
Szczególnie ważnym aspektem umowy o dzieło są prawa autorskie, które często są związane z przedmiotem takiej umowy. Należy jasno określić, czy i w jakim zakresie prawa autorskie są przenoszone na zamawiającego, a także wymienić pola eksploatacji (np. prawo do reprodukcji, dystrybucji, publicznego wyświetlania). Strony powinny ustalić, czy wynagrodzenie za dzieło obejmuje również przeniesienie praw autorskich, oraz precyzyjnie określić moment przeniesienia praw. Należy pamiętać, że autorskie prawa osobiste są niezbywalne i zawsze pozostają przy twórcy.
Koszty i podatki
Umowa o dzieło charakteryzuje się najniższymi kosztami zatrudnienia. W ramach tej umowy wykonawca co do zasady nie podlega składkom na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, chyba że umowa o dzieło zostanie zawarta z własnym pracownikiem. Firma może funkcjonować całe lata omijając przepisy i nie ponosić żadnych konsekwencji. Wystarczy jednak czasem jeden niezadowolony pracownik albo dociekliwy inspektor PIP i okazuje się, że skórka nie była warta wyprawki.
Umowa o dzieło jest natomiast opodatkowana. Jeśli jej kwota nie przekracza 200 zł brutto, stosuje się tzw. zryczałtowany podatek. Odliczany jest wówczas podatek w wysokości 12% bez uwzględnienia kosztów uzyskania przychodu. We wszystkich umowach o dzieło zawartych na kwotę powyżej 200 zł brutto zaliczka na podatek dochodowy wynosi 12% lub po przekroczeniu progu - 32%. W tradycyjnej umowie o dzieło stosowane są koszty uzyskania przychodu w wysokości 20%, natomiast w przypadku umowy o dzieło z prawami autorskimi, koszty uzyskania przychodu wynoszą 50%.
Podatek dochodowy jest nieodłącznym elementem umowy o dzieło. Za jego odprowadzenie odpowiedzialny jest zamawiający. W przypadku, gdy kwota zamówienia nie przekracza 200 zł brutto, stosuje się tzw. zryczałtowany podatek, który wynosi 17%. Dla umów o dzieło zawartych na kwotę powyżej 200 zł obowiązuje podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT). Stawka podatku wynosi 12% przy dochodach do 120 000 zł rocznie, a powyżej tej kwoty - 32%. Przy obliczaniu podatku uwzględnia się koszty uzyskania przychodu, co może znacząco wpłynąć na wysokość należnego podatku.
Należy pamiętać, że z dniem 1 stycznia 2021 roku istnieje obowiązek poinformowania ZUS o zawarciu nowej umowy o dzieło, w ciągu 7 dni od jej podpisania.
Odpowiedzialność i odstąpienie od umowy
Osoba wykonująca dzieło ponosi pełną odpowiedzialność za wynik pracy, czyli ewentualne wady wykonanego dzieła, których usunięcia może żądać zlecający. Umowa o dzieło ma duży plus - dowolność sposobu jej wykonania. Wykonawca może wykonać dzieło w dowolnym miejscu i czasie i co ważne, nie musi wykonywać go osobiście. Wszystko to jednak zależne jest od zapisów zawartych w umowie, które mogą narzucać pewne ograniczenia.
Umowy o dzieło nie można wypowiedzieć, natomiast można od niej odstąpić. Jeżeli do wykonania dzieła potrzebne jest współdziałanie zamawiającego, a tego współdziałania brak, przyjmujący zamówienie może wyznaczyć zamawiającemu odpowiedni termin z zagrożeniem, iż po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu będzie uprawniony do odstąpienia od umowy.
Jeśli zamawiający odstępuje od umowy o dzieło w związku z wadliwym, niewłaściwym wykonywaniem dzieła przez wykonawcę, może obniżyć jego wynagrodzenie o koszty poniesione na dokończenie dzieła przez innego wykonawcę. Jeśli jednak odstępuje od umowy bez konkretnego powodu i nie z winy wykonawcy, to obowiązkiem jego jest zapłata umówionego wynagrodzenia, pomniejszonego ewentualnie o to, co wykonawca zaoszczędził poprzez niewykonanie dzieła.
Różnice pomiędzy UMOWĄ O DZIEŁO a UMOWĄ ZLECENIE
Porównanie z innymi umowami
Czym różni się umowa o dzieło od umowy zlecenia? Umowa o dzieło opiera się na wykonaniu danego zlecenia. Jest to tzw. umowa rezultatu, gdzie najważniejszy jest efekt. Zleceniodawca nie określa zatem warunków, miejsca ani godzin, w trakcie których będzie wykonywane dzieło. Umowa zlecenie natomiast to zobowiązanie do wykonania opisanej w umowie czynności na określonych w warunkach. Ważne jest zaangażowanie oraz staranne podejście do pracy.
Jeśli Twoje obowiązki mają charakter pracy na etat, pracujesz stale w wyznaczonym miejscu oraz w określonych godzinach, umowa może zostać przekwalifikowana. Tym samym Twój pracodawca będzie musiał opłacić wszystkie zaległe składki wraz z odsetkami.
Roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem 2 lat od dnia oddania dzieła. Jeśli przyjmujący zamówienie nie odda dzieła, okres przedawnienia jest taki sam, ale liczy się go od dnia, w którym dzieło miało zostać przekazane zamawiającemu zgodnie z umową.
Niewątpliwie jest wiele sytuacji, kiedy umowa o dzieło znajduje zastosowanie. Podobnie jak inne formy pracy wiąże się z pozytywnymi i negatywnymi konsekwencjami. Na pewno umowa o dzieło daje swobodę wykonywania pracy bez ściśle określonych reguł. Możesz pracować w wybranym przez siebie miejscu i dogodnych dla Ciebie godzinach. Najważniejszy jest rezultat, a nie proces, jaki wykonasz, aby osiągnąć zamierzony efekt. Co również ważne, nie musisz wykonywać pracy osobiście. Kiedy decydujesz się na umowę o dzieło, weź pod uwagę minusy. Brak składek ZUS to brak świadczeń na wypadek choroby, wypadku czy urodzenia dziecka. Nie odkładasz także na swoją emeryturę.
tags: #umowa #o #dzielo #usluga #cateringowa