Decydując się na wykonanie sesji z udziałem modelki, warto zadbać o odpowiednie zabezpieczenie umowne własnego interesu na wypadek ewentualnych nieścisłości, czy konfliktów w przyszłości.
W szczególności umowa taka powinna w umiejętny sposób godzić interesy stron, których prawa, w razie braku skutecznego porozumienia, de facto wykluczają czynienie użytku z wykonanych podczas sesji zdjęć.
Na co w szczególności zwrócić uwagę? Jakie klauzule są nieodzowne przy formułowaniu takiej umowy?
Podstawy prawne umowy o dzieło z fotografem i modelką
Zarówno fotograf, jak i modelka są podmiotami praw wynikających z ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Ten pierwszy, w zdecydowanej większości przypadków posiada status autora wykonanej fotografii - zgodnie z treścią art.
Z drugiej strony, zgodnie z treścią art. 81 również wizerunek jest dobrem prawnym podlegającym ochronie, wyrażonej w wymogu uzyskania każdorazowej zgody osoby przedstawionej na jego rozpowszechnianie (z określonymi wyjątkami od tej zasady).
Na treść tej ustawy nakładają się również regulacje Kodeksu Cywilnego, regulujące kwestie ochrony dóbr osobistych, odszkodowania, czy zadośćuczynienia.
Zgodnie z prawem można mówić jedynie o wizerunku osób fizycznych.
Pojęcie to sprowadza się do zespołu cech zewnętrznych, składających się na wygląd, po których można zidentyfikować oznaczoną osobę.
Kluczowe z tego punktu widzenia są regulacje wspomnianego art. rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej.
Specyfika umowy o dzieło w kontekście sesji modelingowej
Sesja z udziałem modelki charakteryzuje się ponadto pewną specyfiką.
Z treści art. 81 wspomnianej ustawy wynika bowiem swoiste domniemanie wyrażenia przez modelkę zgody na rozpowszechnianie jej wizerunku, o ile ta otrzymała wynagrodzenie w zamian za pozowanie.
Spełnienie przesłanek z art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie oznacza jednak dowolności w sposobie wykorzystania wizerunku.
Jest on bowiem również jednym z dóbr osobistych, podlegających ochronie cywilnoprawnej.
W praktyce oznacza to, że osoba fotografowana może odmówić zgody na wykorzystywanie jej wizerunku w określonym kontekście, np.
Aby uniknąć ewentualnego wycofania się modelki z udzielonej przez nią zgody na rozpowszechnianie wizerunku, warto poczynić odpowiednie zastrzeżenia umowne co do czasu wykonywania umowy.
Mimo że ryzyko wycofania takiej zgody w czasie wykonywania umowy nie może być w pełni wyłączone, można poczynić kroki, które je zminimalizują.
Niedopełnienie obowiązków wynikających z umowy z modelką rodzi odpowiedzialność odszkodowawczą.
Umowa o dzieło z fotografem - co powinna zawierać?
Umowa o dzieło z fotografem to popularna forma współpracy przy jednorazowych zleceniach, takich jak sesje zdjęciowe, reportaże ślubne, zdjęcia produktowe czy wydarzenia firmowe.
Ten typ umowy jest regulowany przez Kodeks cywilny (art. 627-646) i nie stanowi umowy o pracę.
Jest idealnym rozwiązaniem dla zleceń kreatywnych, gdzie efekt końcowy (dzieło) jest konkretnie określony: np. określona liczba zdjęć poddanych obróbce.
Umowa ta precyzuje warunki współpracy, zakres usług, terminy realizacji, wynagrodzenie i kwestie praw autorskich.
Dzięki temu chroni interesy obu stron - fotografa i zamawiającego.
Zawartość wzoru umowy o dzieło z fotografem:
- Dane stron
- Opis dzieła (np. liczba zdjęć, forma przekazania)
- Termin wykonania
- Wynagrodzenie i warunki płatności
- Klauzula o prawach autorskich
- Postanowienia końcowe
Umowa TFP (Time For Print) - specyfika i zasady
Szukam problemów, z jakimi spotykają się fotografowie i modelki, a które mogę rozwiązać.
Widzę tam wiele próśb o udostępnienie umowy z modelką o pozowanie przy sesji zdjęciowej w ramach TFP.
Wiele osób wysyła wycinki i umowy niewarte zastosowania.
Podejrzewam, że sami je stosują.
Z kim i po co umowa TFP?
W umowie TFP jesteś jedną ze stron, czyli fotografem lub modelką.
Obydwoje chcecie spisać umowę, żeby bez przeszkód móc wykorzystać zdjęcia zrobione na wspólnej sesji zdjęciowej.
Żadna ze stron nie jest osobą zlecającą i nie wynajmuje drugiej strony do wykonania sesji.
W umowie TFP powinny zostać dodane także zapisy określające przebieg współpracy.
Zdjęcia w większości wypadków będą wykorzystywane tylko i wyłącznie do prezentacji swojego talentu na portalach internetowych.
Czasami na wystawach i drukowanych portfolio.
Pola eksploatacji wykorzystania zdjęć można dowolnie zmodyfikować.
Żeby poprawnie zawrzeć umowę wystarczy imię, nazwisko i podpis na jej końcu, ale skoro podpisujecie już umowę, warto określić jak najbardziej szczegółowo wasze dane osobowe.
Pomoże to w identyfikacji w razie - odpukać - późniejszego konfliktu.
Prawa i obowiązki modelki w umowie TFP:
Gdy już wiemy po co, dla kogo oraz, czy musimy płacić za usługę, przyszedł czas na prawa i obowiązki modelki.
Znajdą się tutaj podstawy - takie, jak zobowiązanie do pozowania, kierowanie się sugestiami fotografa oraz zakaz przekazywania innej modelce wykonanie umowy w zastępstwie.
To nie wszystko.
Nie ominie modelki także zobowiązanie się do niezmieniania swojego ciała do czasu sesji zdjęciowej.
Nie byłoby zbyt ciekawie, gdybyś zmieniła radykalnie swój wygląd, gdy fotograf będzie już miał ustaloną wizję.
Czasami bywa tak, że na sesji będą dostępne produkty, z którymi modelka nie chce się utożsamiać.
Mogą to być określone marki lub rodzaj ubrań.
Dodaj postanowienie, które zobowiązuje modelkę do niezgłaszania wobec tego żadnych sprzeciwów.
Zgoda na rozpowszechnianie wizerunku modelki w umowie TFP
W umowie TFP powinno znaleźć się oświadczenie o zgodzie na wykorzystanie wizerunku modelki przez fotografa.
Najważniejszym jest oznaczenie zakresu i okoliczności, w jakich taki wizerunek będzie udostępniany oraz, czy fotograf musi oznaczać modelkę przy okazji rozpowszechniania zdjęć.
Nie można uznać, że wspomniana zgoda będzie nieodwołalna.
Każde takie postanowienie jest nieważne.
W umowie powinno znaleźć się postanowienie - gdy modelka będzie chciała taką zgodę cofnąć będzie zobowiązana do zapłaty odpowiedniej kwoty - kary umownej.
Prawa autorskie w umowie TFP
Umowa TFP zawarta jest po to, żeby powstały zdjęcia z wizerunkiem modelki.
W większości wypadków będą to utwory które, jak wiecie, są chronione przez prawo autorskie.
Trzeba uregulować w umowie kilka spraw.
Będą to na pewno pola eksploatacji dla modelki w związku z możliwością wykorzystania przez nią zdjęć oraz zakres wykorzystania wizerunku modelki dla fotografa.
Oczywiście, prócz zgody na wykorzystanie zdjęć przez fotografa i modelkę, warto zamieścić zgodę dla innych osób współpracujących przy sesji np. dla wizażystki i fryzjerki.
Każda osoba współpracująca przy sesji chce mieć możliwość wykorzystania zdjęć we własnym portfolio.
Wynagrodzenie dla stron umowy TFP
Sesja zdjęciowa jest nieodpłatna.
Każda ze stron zobowiązuje się do wykonania pewnej usługi w zamian za inną.
Modelka i fotograf zobowiązują się do poniesienia własnych kosztów - będzie to m.in. dojazd na miejsce.
Więcej przypadków określiłem w umowie.
Pamiętaj modelko, że samo pozowanie do zdjęć nie upoważnia Cię do ich dowolnego wykorzystania.
Nie należą one do Ciebie.
Ochrona fotografa przed „chomikami” modelki
Możesz ustalić, że umowę będzie można rozwiązać wyłącznie za 5 dniowym wypowiedzeniem.
Jednakże, dla celów dowodowych i lepszego dochodzenia swoich roszczeń lepiej wybrać tę pierwszą formę.
Klauzula poufności w umowach TFP
Przeważnie nie będzie czego ukrywać przed światem.
Jednak nie każdy fotograf lubi jak zdradzane są pewne zabiegi fotograficzne i inne triki, które wykonuje podczas samej sesji.
Warto się przed tym zabezpieczyć w umowie, a już na pewno wspomnieć o tym przed sesją.
Umowa z modelem/modelką o udział w sesji fotograficznej - kluczowe elementy
Jeżeli planujesz promować swoją firmę, idee, czy pomysł z wykorzystaniem materiałów z sesji fotograficznej z udziałem modelki/modela, to niewątpliwie ważnym jest posiadanie odpowiednio przygotowanej umowy.
Jak każda umowa, tak i umowa z modelem o udział w sesji fotograficznej powinna mieć jasno określony przedmiot tj. z takiej umowy powinny jasno wynikać jakie są wzajemne świadczenia stron, oraz co strony dzięki tej umowie chcą osiągnąć.
Dlatego z brzmienia umowy powinno jednoznacznie wynikać, że w konkretnym czasie i miejscu model zobowiązuje się do pozowania w sesji fotograficznej za umownym wynagrodzeniem.
Ponadto dobrze jest określić konkretnie - powiedzieć można - zadania modela, które ma wykonać w ramach pozowania, jak również całą koncepcję kreatywną związane z sesją oraz jego pracą.
Z reguły oczywistym wydaje się, iż to organizator sesji fotograficznej jest zobowiązany do zapewnienia modelowi niezbędnych rekwizytów, niemniej dobrze jest wyraźnie zapisać ten fakt w umowie o udział w sesji fotograficznej szczególnie jeśli modela wybraliśmy ze względu między innymi na jego w ten czy inny sposób charakterystyczny sposób ubierania się.
Wynagrodzenie modela i sposób jego zapłaty
W umowie z modelem o udział w sesji fotograficznej poza konkretyzacją przedmiotu umowy, należy także konkretne ustalić wynagrodzenie modela oraz sposób i termin jego zapłaty.
Tutaj należy zwrócić uwagę na określenie kwoty wynagrodzenia, a w szczególności czy powinna być to kwota netto czy brutto.
Jeżeli model prowadzi działalność gospodarczą to dobrze jest zapisać kwotę wynagrodzenia w wysokości netto, z informacją, że do rzeczonej kwoty zostanie doliczony obowiązujący podatek VAT wedle obowiązujących w chwili powstania obowiązku podatkowego stawek.
Ponadto dobrze jest określić konkretny termin zapłaty wynagrodzenia oraz jego sposób zapłaty np.
Warto także wskazać w treści umowy że zapłata wynagrodzenia zostanie dokonana po prawidłowo wystawionej i dostarczonej fakturze VAT przez modela.
Zgoda modela na wykorzystanie jego wizerunku
Bardzo istotnym elementem umowy z modelem o udział w sesji w sesji fotograficznej jest zgoda modela na wykorzystanie jego wizerunku w związku z sesją, w której ma pozować.
Choć z przepisów wynika, że w przypadku odpłatnego pozowania przyjmuje się, że zgoda taka została udzielona to warto jednak wiedzieć, że nie ma już jasności, czy dotyczy to także filmów, a co gorsza - strony mogą zupełnie inaczej wyobrażać sobie zakres tej zgody.
Dlatego dobrze jest w umowie z modelem o udział w sesji fotograficznej wprost wskazać, że model wyraża zgodę, bez ograniczeń terytorialnych i czasowych, na wykorzystanie jego wizerunku utrwalonego na zdjęciach i filmach wykonanych podczas sesji fotograficznej, do celów marketingowych, reklamowych, promocyjnych i informacyjnych organizatora sesji w ramach umownego wynagrodzenia.
Modyfikacja wizerunku i cofnięcie zgody
Jak zapewne wiesz zdjęcia lub filmy po wykonaniu sesji, będą przez fotografa odpowiednio modyfikowane.
W związku z tym w kontekście zgody modela na wykorzystanie wizerunku dobrze jak umowa określa wprost, że zgoda na wykorzystanie wizerunku modela obejmuje także wszelkiego rodzaju modyfikacje zdjęć lub filmów jak np. edycja kolorów, retusz, zmiany tła itp.
Dobrze jest wprost ująć wszystkie możliwe modyfikacje i tutaj warto skonsultować z fotografem zakres tych modyfikacji, aby następnie wyszczególnić je w umowie.
Musisz jednak wiedzieć, że zgoda modela może zostać cofnięta w każdym czasie.
Co prawda, jeśli z umowy wynika, że model wyraża zgodę na wykorzystywanie jego wizerunku bez ograniczeń czasowych to nie sposób przyjąć inaczej jak tylko, że jednocześnie zobowiązuje się nigdy nie wycofywać zgody na wykorzystywanie jego wizerunku.
Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, żeby w umowie z modelem o udział w sesji fotograficznej kwestię tę uregulować inaczej i dla przykładu określić terminie, w którym model nie cofnie zgodny np. w ciągu 2 lat od wykonania sesji lub od upublicznienia pierwszego materiału zawierającego wizerunek modela w związku z sesją fotograficzną.
Co do zasady zgoda może być cofnięta w każdej formie, niemniej warto w umowie z modelem o udział w sesji fotograficznej zastrzec, że cofniecie zgody wymaga określonej formy np. formy pisemnej pod rygorem nieważności.
Kary umowne i ich wysokość
W kontekście kar umownych istotna jest kwestia zgody modela na wykorzystanie jego wizerunku.
Jak już wiesz, model może cofnąć zgodę na wykorzystanie jego wizerunku, a Ty co najwyżej możesz dochodzić w związku z tym odszkodowania.
Niemniej nie można zabronić modelowi cofnięcia zgody.
Jednakże, w umowie z modelem o udział w sesji fotograficznej można zastrzec karę umowne na wypadek cofnięcia zgody przez modela.
Postanowienie umowne wprowadzające do umowy taką karę może wskazywać dla przykładu, że kara umowa ma zastosowanie jeżeli, cofniecie zgodny nastąpi w określonym czasie np. w ciągu 2 lat od wykonania sesji albo nie uzależniać zastosowania kary umowne tylko w przypadku cofnięcia zgody w określonym przedziale czasowym, lecz wprowadzić taką karę za cofnięcie tej zgody w jakimkolwiek przypadku.
Ponadto, w umowie z modelem o udział w sesji fotograficznej warto również zastrzec karę umową dot. sytuacji, w której model z nieuzasadnionych przyczyn nie stawia się w miejscu wykonania sesji fotograficznej.
Powyższe zabiegi stanowią swoiste zabezpieczenie trwałości umowy, gdyż dzięki nim model nie wycofa zgody na wykorzystanie wizerunku z błahych powodów lub z ich braku, jak również będzie zobowiązany do stawiennictwa się w miejscu i czasie wykonania sesji fotograficznej.
Co do wysokości rzeczonych kar umownych, to dobrą praktyką jest uwzględnianie wynagrodzenia modela przy obliczaniu wysokości kary umownej np. że kara umowa to dwukrotność lub trzykrotność wynagrodzenia umownego modela,.
Dzięki temu uniknie się sytuacji, iż sąd w ewentualnym procesie dokona miarkowania kary umownej, co będzie w praktyce skutkowało częściowym oddaleniem powództwa i poniesieniem kosztów procesu związanych z częściowym oddaleniem powództwa.
Jurysdykcja i prawo właściwe
Może zdarzyć się tak, że do udziału w sesji zatrudnisz modeli z za granicy.
Jeżeli współpracujesz z modelem z innego państwa, to powinieneś jasno określić w umowie, że w sytuacji ewentualnego sporu sądowego będzie mieć zastosowanie prawo Polski oraz że umowa podlega jurysdykcji sądów polskich.
Dzięki temu jeżeli w związku z umową doszłoby do sporu sądowego np. z tytułu zapłaty kary umownej lub w związku z odszkodowaniem, to sprawa będzie toczyć się w Polsce wg prawa polskiego, a nie np.
Dodatkowe klauzule w umowie
Jak już wiesz z umową z modelem o udział w sesji wiąże się szereg istotnych kwestii.
Te najistotniejsze przedstawiono powyżej.
Oczywiście poza nimi w tego typu umowie można dodać także szereg kwestii pobocznych, jak zakaz konkurencji czy też klauzulę poufności oraz kary umowne za naruszenie tychże, jeżeli jest to konieczne z uwagi na charakter współpracy.
Umowa z modelem o udział w sesji fotograficznej powinna także zawierać klauzulę informacją RODO dotyczącą przetwarzania danych osobowych dla modela, czy to w formie załącznika czy też postanowienia umownego.
Jeżeli przyjętej koncepcji kreatywnej będzie wynikać, iż pozowanie modela będzie jednocześnie artystycznym wykonaniem, co czasami jest możliwe, to w umowie z modelem należy również określić zasady przeniesienia prawa do korzystania z artystycznego wykonania.
JAK ZGŁOSIĆ UMOWĘ O DZIEŁO?
Ważne aspekty formalno-prawne i finansowe
Jeśli robisz sesje fotograficzne z modelem lub modelką, jeśli publikujesz zdjęcia osób prywatnych lub wysyłasz je na konkurs, to powinieneś mieć na to zgody i podpisane umowy.
Dostałem dzisiaj wiadomość, która przyda się właśnie tym fotografom, którzy fotografują osoby, udostępniają zdjęcia lub świadczą usługi dokumentacji fotograficznej.
Oczywiście, różne sytuacje mogą wymusić indywidualne podejście do treści zawartej w umowie.
Dostępny wzór będzie wtedy doskonałą podstawą do wprowadzenia modyfikacji zamiast tworzenia jej od nowa.
Ps. Są jednak sytuacje, w których nie potrzebujesz zgody na publikację wizerunku.
Rozliczenia podatkowe i kwestie finansowe
I o dziwo, w tym przypadku, to nie opłaty stanowiły problem, a właśnie ich brak.
Jest to jeden z tych przypadków, gdzie warto zestawić wiedzę prawną z księgową.
Jest to niezwykle istotne, by pamiętać o tym, że odpowiednie zapisy prawne nie zawsze są najkorzystniejsze z punktu widzenia podatkowego.
To dlatego tak ważnym jest, aby różne sprawy analizować z punktu tych dwóch płaszczyzn.
Podatki i finanse stanowią na tyle odrębną od prawa dziedzinę, że co do zasady prawnicy się nimi nie zajmują.
Nie są w stanie wykonywać swojego zawodu i równocześnie być na bieżąco z interpretacjami podatkowymi.
Dobrze jednak, jeżeli prawnik sporządzający umowę ma chociaż zalążek wiedzy, który pozwala zauważyć, że “z tego powodu mogą wyniknąć pewne…”.
Po stworzeniu i przesłaniu umów zadzwonił i powiedział: “Panie P. mam wątpliwości względem rozliczeń podatkowych odnośnie fragmentów zaznaczonych w umowie (i faktycznie w umowie były podkreślone pewne obszary) i dobrze, żeby je Pan skonsultował z księgowym.
Oczywiście nie zwlekając zadzwoniłem z pytaniem do księgowości (pozwolę sobie zareklamować ekipę tworzącą obecnie grupę Black Line Partners, z której doradztwa względem spraw księgowych i podatkowych od dawna korzystam).
Faktycznie bazowa umowa była prawidłowa z punktu widzenia prawa.
Dawała jednak duże ryzyko i dowolność interpretacyjną dla US od strony podatkowej.
Podkreślony zapis problem ten eliminował.
Jak wcześniej pisałem, sesja miała odbyć się wolontariacko.
Nikt z osób ją przygotowujących nie oczekiwał za nią wynagrodzenia, na które zresztą jako początkująca firma nie moglibyśmy sobie pozwolić.
I wszystko było dobrze, jednak… w przypadku, gdybyśmy mieli jakąś kontrolę Urzędu Skarbowego i urzędnik zobaczyłby, że zorganizowaliśmy sesje mógłby stwierdzić, że nie uregulowaliśmy od niej podatków.
Wielu wydawać się może, że przecież podatków nie ma za co płacić, skoro sesje przeprowadzono bezopłatowo.
W końcu te zapłacimy w przyszłości, w postaci zysków ze sprzedaży produktów, częściowo będącą następstwem owej sesji.
Niemniej jak się okazało, Urząd Skarbowy może mieć do tego inne podejście.
Jeżeli coś zostało wykonane “darmo” US może wycenić to wg. własnego uznania, wg.
A co jeżeli urzędnik stwierdzi, że na skutek sesji powstało 40 zdjęć i spojrzy na wiszący nad nim billboard topowej marki i stwierdzi: “hmmm, to jest zdjęcie odzieżowe i to jest zdjęcie odzieżowe, w sumie podobne i o podobnej jakości”, następnie wyciągnie telefon i zadzwoni do osób odpowiedzialnych za stworzenie tego zdjęcia i zapyta: “jaka jest należność dla fotografa za to zdjęcie?
Aha 10 tyś zł?
A dla modelki?
Aha 8 tyś zł?
No dobrze, to dziękuję, wszystko już wiem”.
Więc porówna je do zdjęć naszego start-up’u stwierdzając, że “sesja przyniosła nam zysk w wysokości, np.
Dla spółki na tym etapie rozwoju, co nasza?
Plajta.
Nawet jakby zaskarżać tę decyzję i ostatecznie wygrać, to pół roku bez środków na spółce, z blokadą na rachunkach bankowych nie pozwoliłoby jej przetrwać.
Przykład może i skrajny, ale nie niemożliwy.
No chociażby samemu wyceniając sesję i uiszczając za to opłatę.
Jeżeli swoje działania wycenimy, to mniej prawdopodobnym jest, że urzędnik widząc konkretne kwoty będzie je podważał.
Oczywiście wciąż może to zrobić, po prostu prawdopodobieństwo jest już dużo mniejsze lub bardziej znikome.
A płatność przecież nie musi następować w gotówce.
W następstwie tych rozważań ustaliliśmy z księgowymi, że płatność odbędzie się barterem.
W tym przypadku sesja stanowić będzie zarówno przychód jak i koszt o równoważnej wartości.
Osoby zaangażowane w jej przygotowanie dostaną nasze produkty, a także możliwość wykorzystania zdjęć z sesji do portfolio.
Otrzymywali więc zarówno wartości materialne, jak i niematerialne o z góry ustalonych kwotach, które jedynie w miejscu: “…” należało wypisać.
Ryzyko i zabezpieczenia
Wykonanie sesji zdjęciowej, na której skupiliśmy się od strony realizacyjnej, a zupełnie lekko podeszliśmy od strony formalnej, niosło za sobą wiele zagrożeń.
Mogły na sesji nie stawić się kluczowe dla jej przebiegu osoby, jak makijażystka, stylistka, fotograf czy modele.
Osoby te mogły po wykonaniu pracy zażądać nieustalonego wcześniej “na piśmie” wynagrodzenia.
Modele/modelki mogli zrzucić, że w nieuprawniony sposób wykorzystuje się ich wizerunek; mogli zakwestionować takie czy inne wykorzystanie zdjęć na których występują.
Fotograf również mógł zakwestionować wykorzystanie stworzonych przez niego zdjęć.
Zdjęcia mogłyby też zostać wykorzystane bez naszej zgody i w sposób psujący naszą koncepcję marketingową.
Na koniec sesja mogła nieść za sobą również konsekwencje skarbowe.
Na szczęście wszelkich tych zagrożeń można było uniknąć; a jeżeli nie samych zagrożeń, to przynajmniej ich konsekwencji.
Wymagało to jednak trochę pracy oraz wiedzy ludzi znających się na swojej materii.
Wniosek mój był z tego taki, że warto mieć zaplecze w postaci zarówno prawników, jak i księgowych/finansistów.
Ich pracę również należy odpowiednio skoordynować ze sobą, aby uzyskać świetne efekty.
`
tags: #umowa #o #dzielo #na #sesje #z