Umowa o dzieło jest popularnym rozwiązaniem stosowanym zarówno przez osoby fizyczne, jak i prowadzące działalność gospodarczą. Mimo że bywa czasem nazywana potocznie „umową śmieciową”, jej zastosowanie może być bardzo korzystne dla obu stron - przyjmującego zamówienie oraz zamawiającego. Umowa cywilnoprawna, jaką jest umowa o dzieło, różni się znacznie od innych form zatrudnienia, takich jak umowa zlecenie czy umowa o pracę.
Przedmiotem umowy o dzieło jest wykonanie określonego dzieła przez wykonawcę. Dzieło może być zarówno materialne, jak i niematerialne, a jego przedmiotem może być wytworzenie, naprawa lub przerobienie przedmiotów, lub świadczenie usług. Powinien zawierać wszystkie istotne ustalenia dotyczące wykonania dzieła, takie jak specyfikacje techniczne, standardy jakości, terminy realizacji oraz ewentualne wymagania dotyczące materiałów.
Stronami umowy o dzieło są zamawiający oraz przyjmujący zamówienie, czyli wykonawca dzieła. Zamawiający to osoba lub podmiot, który zleca wykonanie określonego dzieła, natomiast wykonawca zobowiązuje się do jego realizacji. Strony umowy mogą być zarówno osobami fizycznymi, jak i prawnymi, a także jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej.
Umowa o dzieło jest idealna, gdy przedmiotem umowy jest wykonanie oznaczonego dzieła, które ma przynieść konkretny, mierzalny rezultat. Niebezpieczeństwo przyjmującego zamówienie lub zamawiającego wzrasta, jeśli umowa nie precyzuje najważniejszych kwestii. Wykończeniem dzieła zajmuje się wykonawca, który musi dopilnować, aby końcowy rezultat spełniał wszystkie ustalone w umowie wymagania jakościowe. Jednak nie tylko wykonawca ma obowiązki. Materiały niezbędne na wykonanie dzieła dostarcza zamawiający, chyba że strony postanowią inaczej w umowie. Wykonawca może wyznaczyć zamawiającemu odpowiedni termin na dostarczenie niezbędnych materiałów, szczególnie jeśli ten nie współpracuje przy realizacji dzieła i celowo ją opóźnia.
Prawa autorskie w umowie o dzieło
Szczególnie ważnym aspektem umowy o dzieło są prawa autorskie. Charakter pracy wykonywanej w ramach takiej umowy najczęściej wymaga uwzględnienia tej kwestii. Umowa powinna jasno określać, czy i w jakim zakresie prawa autorskie są przenoszone na zamawiającego. Należy szczegółowo wymienić pola eksploatacji, na których prawa są przenoszone (np. prawo do reprodukcji, dystrybucji, publicznego wyświetlania). Strony powinny ustalić, czy wynagrodzenie za dzieło obejmuje również przeniesienie praw autorskich. Umowa powinna precyzować, kiedy następuje przeniesienie praw. Należy pamiętać, że autorskie prawa osobiste są niezbywalne i zawsze pozostają przy twórcy. Umowa może jednak regulować kwestie związane z wykonywaniem tych praw.
Wynagrodzenie i podatki
Wynagrodzenie za wykonanie dzieła może być określone w formie pieniężnej lub ryczałtowej. Zgodnie z artykułem 628 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli w umowie nie zostało określone wynagrodzenie ani podstawy do jego ustalenia, wykonawcy należy się zwykła zapłata za dzieło tego rodzaju. Warto również uwzględnić koszty uzyskania przychodu, które mogą być istotnym elementem umowy o dzieło. W przypadku umowy o dzieło z przeniesieniem praw autorskich, koszty uzyskania przychodu wynoszą 50% od wynagrodzenia.
Podatek dochodowy jest nieodłącznym elementem umowy o dzieło. Za jego odprowadzenie odpowiedzialny jest zamawiający. W przypadku, gdy kwota zamówienia nie przekracza 200 zł brutto, stosuje się tzw. zryczałtowany podatek, który wynosi 17%. Dla umów o dzieło zawartych na kwotę powyżej 200 zł obowiązuje podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT). Stawka podatku wynosi 12% przy dochodach do 120 000 zł rocznie, a powyżej tej kwoty - 32%. Przy obliczaniu podatku uwzględnia się koszty uzyskania przychodu, co może znacząco wpłynąć na wysokość należnego podatku.
Przy umowie o dzieło nie płaci się składek ZUS. Obowiązuje za to podatek dochodowy. Jeśli wynagrodzenie nie przekracza 200 zł, płacisz tzw. zryczałtowany podatek. W przypadku umów o dzieło zawartych na kwotę powyżej 200 zł brutto zaliczka na podatek dochodowy wynosi 12% lub po przekroczeniu progu - 32%. W tradycyjnej umowie o dzieło stosowane są koszty uzyskania przychodu w wysokości 20%, natomiast w przypadku umowy o dzieło z prawami autorskimi, koszty uzyskania przychodu wynoszą 50%.
Umowa o dzieło a umowa zlecenie
Czym różni się umowa o dzieło od umowy zlecenia? Wiele osób nie widzi różnicy między jedną a drugą formą zatrudnienia. Najprościej mówiąc, umowa o dzieło opiera się na wykonaniu danego zlecenia. Jest to tzw. umowa rezultatu, gdzie najważniejszy jest efekt. Zleceniodawca nie określa zatem warunków, miejsca ani godzin, w trakcie których będzie wykonywane dzieło. Czymś innym jest za to umowa zlecenie. Definicja mówi o tym, że jest to zobowiązanie do wykonania opisanej w umowie czynności na określonych w warunkach. Ważne jest zaangażowanie oraz staranne podejście do pracy.
Jesteś grafikiem komputerowym. Nie prowadzisz jednak działalności gospodarczej. Twoi klienci proszą Cię o wykonanie pojedynczych grafik i na tym kończy się Twoja współpraca. Nie jesteś rozliczany z tego, gdzie i w jaki sposób zrealizujesz zamówienie. Możesz pracować w kawiarni w ciągu dnia lub w domu późnym wieczorem. Kluczowy jest efekt. Czym innym jest jednak sytuacja, kiedy pracujesz jako osoba udzielająca cyklów wykładów na temat grafiki komputerowej. Efekt takiej pracy jest ciężko zmierzyć. Dlatego odpowiadasz za należycie wykonane obowiązki. Nie bierzesz jednak odpowiedzialności za rezultat tych działań.
Jeśli Twoje obowiązki mają charakter pracy na etat, pracujesz stale w wyznaczonym miejscu oraz w określonych godzinach, umowa może zostać przekwalifikowana. Tym samym Twój pracodawca będzie musiał opłacić wszystkie zaległe składki wraz z odsetkami.
Obowiązki i odpowiedzialność stron
Wykonawca dzieła ponosi odpowiedzialność za ostateczny efekt swojej pracy. Zleceniodawca ma w tym przypadku bardzo szerokie możliwości zgłaszania reklamacji. Wykonawca odpowiada za wady wykonanego dzieła, jednak nie w każdym przypadku. Nie będzie bowiem odpowiedzialny, jeśli przyczyna tkwi w dostarczonym mu wadliwym lub nieodpowiednim materiale. Osoba podejmująca się pracy w ramach umowy o dzieło będzie zwolniona z odpowiedzialności, jeśli nie wykona jej na skutek zaistnienia przeszkód ze strony zamawiającego.
Umowa o dzieło może zawierać załączniki, np. w postaci specyfikacji. Warto pamiętać, że jeśli dzieło zamawia przedsiębiorca, do rozliczenia niezbędny jest rachunek. Poza umową sporządza się także protokół odbioru dzieła. Dopiero w momencie odebrania dzieła przez zamawiającego można mówić o wywiązaniu się stron z umowy.
Zgłaszanie umów o dzieło do ZUS
Z dniem 1 stycznia 2021 roku masz obowiązek poinformowania ZUS o zawarciu nowej umowy o dzieło. Zrób to w ciągu 7 dni od jej podpisania. Opóźnienie lub brak zgłoszenia wiążą się z karą finansową, sięgającą 5 tys. złotych. Pracownik zatrudniony na podstawie umowy rezultatu nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu. Umowa o dzieło nie stanowi zatem tytułu do objęcia pracownika składkami ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego, zdrowotnego i wypadkowego. Jedyną sytuacją, gdy z wynagrodzenia odprowadzane będą wymienione składki, jest zatrudnienie na podstawie umowy o dzieło pracownika, który u tego samego przedsiębiorcy jest już zatrudniony na podstawie umowy o pracę.
Kiedy i jak zawrzeć umowę o dzieło?
Roszczenia i przedawnienie
Roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem 2 lat od dnia oddania dzieła. Jeśli przyjmujący zamówienie nie odda dzieła, okres przedawnienia jest taki sam, ale liczy się go od dnia, w którym dzieło miało zostać przekazane zamawiającemu zgodnie z umową. W przypadku niewykonania dzieła, zarówno zamawiający, jak i wykonawca mogą żądać odszkodowania za straty poniesione w wyniku przerwania współpracy.
Podsumowanie
Niewątpliwie jest wiele sytuacji, kiedy umowa o dzieło znajduje zastosowanie. Podobnie jak inne formy pracy wiąże się z pozytywnymi i negatywnymi konsekwencjami. Na pewno umowa o dzieło daje Ci swobodę wykonywania pracy bez ściśle określonych reguł. Możesz pracować w wybranym przez siebie miejscu i dogodnych dla Ciebie godzinach. Najważniejszy jest rezultat, a nie proces, jaki wykonasz, aby osiągnąć zamierzony efekt. Co również ważne, nie musisz wykonywać pracy osobiście. Kiedy decydujesz się na umowę o dzieło, weź pod uwagę minusy. Brak składek ZUS to brak świadczeń na wypadek choroby, wypadku czy urodzenia dziecka. Nie odkładasz także na swoją emeryturę. Z całą pewnością dla wielu pracodawców umowa o dzieło jest wygodną opcją. Podobnie jak w przypadku umowy zlecenia nie muszą oni stosować zapisów z Kodeksu Pracy.
Artykuły opublikowane na stronie pep.pl (Grupa Nexi) mają charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowią porady prawnej, podatkowej, inwestycyjnej czy finansowej. Prezentowane treści nie mogą być traktowane jako wytyczne do podejmowania decyzji związanych z finansami, inwestycjami, podatkami, prowadzeniem działalności gospodarczej lub innymi kwestiami biznesowymi. Każda decyzja powinna być podjęta po konsultacji z odpowiednim specjalistą, takim jak doradca podatkowy, inwestycyjny, prawnik czy inny profesjonalista w danej dziedzinie.
tags: #umowa #o #dzielo #dla #epizodysty