Umowa o pracę na okres próbny to rodzaj umowy o pracę, która jest zawierana na samym początku zatrudnienia. Jej głównym celem jest sprawdzenie wzajemnych oczekiwań pracodawcy i pracownika, a także ocena kwalifikacji i dopasowania kandydata do stanowiska. Regulowana jest przepisami Kodeksu pracy.
Czym jest umowa o pracę na okres próbny?
Umowa o pracę na okres próbny jest jednym z rodzajów umów o pracę, regulowanym przez przepisy Kodeksu pracy. Zawiera się ją jednorazowo, co do zasady, na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. Najważniejszym celem zawarcia takiego kontraktu jest sprawdzenie obu stron: pracodawca może ocenić umiejętności i zaangażowanie pracownika, a pracownik ma możliwość zorientowania się, czy odpowiada mu atmosfera, tryb pracy i zakres obowiązków.
Umowa na okres próbny jest zazwyczaj pierwszym kontraktem, który otrzymujemy w nowym miejscu pracy. Dzięki niej pracownik może sprawdzić, czy dobrze czuje się na nowym stanowisku, a pracodawca ma szansę ocenić kwalifikacje nowego członka zespołu.
Strony i przedmiot umowy
Stronami umowy pracy na okres próbny są pracodawca i pracownik. Pracownik wykonuje określoną w umowie pracę na rzecz i pod kierownictwem pracodawcy, w wyznaczonym miejscu i wymiarze czasu. Pracodawca natomiast zapewnia warunki do wykonywania obowiązków i wypłaca wynagrodzenie. Przedmiotem umowy jest stosunek pracy, czyli więź między pracownikiem a pracodawcą, składająca się ze świadczonej przez pracownika pod kierownictwem pracodawcy pracy, wykonywanej we wskazanym przez niego miejscu i określonym wymiarze czasu.
Wymiar i system czasu pracy
W umowie o pracę na okres próbny musi znaleźć się oznaczenie wymiaru czasu pracy, określone na takich samych zasadach, jak w umowie o pracę. Przeciętnie jest to 8 godzin dziennie, 40 godzin tygodniowo w pięciodniowym tygodniu pracy, z okresem rozliczeniowym zgodnym z czasem trwania umowy. Jeżeli umowa jest na część etatu, wymiar czasu pracy jest proporcjonalnie zmniejszony. Ważne jest również uwzględnienie systemu czasu pracy, który powinien odpowiadać systemowi, w którym pracownik pracowałby w przypadku dalszego zatrudnienia.
Długość umowy na okres próbny
Umowa o pracę na okres próbny, zgodnie z Kodeksem pracy, może być zawarta na okres nieprzekraczający 3 miesięcy. Istnieją jednak wyjątki i dodatkowe uregulowania:
- Umowę o pracę na okres próbny zawiera się na okres nieprzekraczający:
- 1 miesiąca - w przypadku zamiaru zawarcia umowy o pracę na czas określony krótszy niż 6 miesięcy;
- 2 miesięcy - w przypadku zamiaru zawarcia umowy o pracę na czas określony wynoszący co najmniej 6 miesięcy i krótszy niż 12 miesięcy.
- Strony mogą jednokrotnie wydłużyć w umowie o pracę na okres próbny okresy, o których mowa wyżej, nie więcej jednak niż o 1 miesiąc, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy.
- Umowa na okres próbny może być zawarta tylko raz z tym samym pracodawcą, chyba że pracownik się przekwalifikował lub rozpoczął pracę na nowym stanowisku w zupełnie innym charakterze. Ponowne zawarcie umowy na okres próbny na tym samym stanowisku jest możliwe po upływie co najmniej 3 lat od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniej umowy.
Wzór umowy na okres próbny
Przepisy stanowią, że umowa na okres próbny powinna być sporządzona na piśmie i zawierać następujące elementy:
- Dane stron umowy.
- Rodzaj umowy.
- Datę jej zawarcia.
- Warunki pracy i wynagrodzenia.
- Określenie stanowiska lub zakresu obowiązków.
- Miejsce wykonywania pracy.
- Wymiar czasu pracy.
- Wskazanie daty rozpoczęcia pracy.
- Inne warunki zatrudnienia.
- Podpisy stron.
Po nowelizacji przepisów z 26 kwietnia 2023 roku, w umowie na okres próbny można (a czasem trzeba) zawrzeć dodatkowe postanowienia, takie jak:
- Możliwość przedłużenia umowy.
- Deklarowana długość kolejnego zatrudnienia na czas określony po zakończeniu okresu próbnego.
Przykładowy wzór umowy o pracę na okres próbny:
UMOWA O PRACĘ NA OKRES PRÓBNY
zawarta w [miejsce zawarcia] dnia [data zawarcia] między [Dane pracodawcy], zwanym dalej Pracodawcą, reprezentowanym przez [imię i nazwisko reprezentanta], a [Dane pracownika], zamieszkałym przy [adres pracownika], PESEL [numer PESEL], zwanym dalej Pracownikiem.
§ 1
Pracodawca zatrudnia Pracownika na okres próbny wynoszący [liczba] miesięcy od dnia [data rozpoczęcia] r. do dnia [data zakończenia] r. na stanowisku [nazwa stanowiska].
§ 2
Pracodawca powierza Pracownikowi wykonywanie obowiązków związanych z [zakres obowiązków].
§ 3
Miejscem wykonywania pracy jest [adres miejsca pracy].
§ 4
Wymiar czasu pracy Pracownika wynosi [liczba] godzin dziennie, w przeciętnym pięciodniowym tygodniu pracy.
§ 5
Dniem rozpoczęcia pracy przez Pracownika jest [data rozpoczęcia pracy].
§ 6
Wysokość wynagrodzenia Pracownika wynosi [kwota] zł brutto miesięcznie.
§ 7
Umowę sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach po jednym dla każdej ze stron.
[Podpis pracodawcy] [Podpis pracownika]
Rozwiązanie umowy o pracę na okres próbny
Umowa wygasa po upływie czasu, na jaki została zawarta. Każda ze stron może jednak rozwiązać umowę z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Kwestię tę reguluje art. 34 Kodeksu pracy:
- Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na okres próbny wynosi:
- 3 dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni;
- 1 tydzień, jeżeli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie;
- 2 tygodnie, jeżeli okres próbny wynosi 3 miesiące.
Pracownikowi, który był zatrudniony na okres próbny na 3 miesiące, przysługują w okresie wypowiedzenia 2 dni wolne na poszukiwanie pracy.
Umowę o pracę na okres próbny można także rozwiązać przed jej końcem za porozumieniem stron lub bez wypowiedzenia. Do rozwiązania umowy stosuje się przepisy dotyczące umowy o pracę. Pracodawca może wypowiedzieć umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia m.in. w przypadku:
- Popełnienia przez pracownika ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych.
- Popełnienia przez pracownika przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku.
- Zawinionej przez pracownika utraty uprawnień, koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.
Pracownik natomiast może wypowiedzieć umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia, gdy:
- Uzyska orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ pracy na jego zdrowie, a pracodawca nie przeniesie go do innej, odpowiedniej pracy.
- Pracodawca dopuścił się poważnego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika.
O czym należy pamiętać zawierając umowę na okres próbny?
Umowa na okres próbny a inne aspekty zatrudnienia
Przedłużenie umowy
Umowa na okres próbny co do zasady nie przedłuża się automatycznie. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy okres próbny ciężarnej pracownicy trwa co najmniej miesiąc, a koniec umowy przypadałby na trzeci lub późniejszy miesiąc ciąży - pracodawca ma obowiązek wydłużyć umowę do dnia porodu. Umowa może również zostać wydłużona o czas przebywania pracownika na zwolnieniu lekarskim lub urlopie, jeśli taka możliwość została wcześniej wskazana w umowie.
Staż pracy
Tak, każda umowa na okres próbny, podobnie jak zwykła umowa o pracę, wlicza się do stażu pracy. Będzie ona brana pod uwagę przy obliczaniu przyszłej emerytury.
Limit umów
Nie, umowa o pracę na okres próbny nie wlicza się do limitu umów czasowych (tzw. „3+33”). Są to inne rodzaje kontraktów, uregulowane odrębnymi przepisami.
Urlop
Osoba zatrudniona na okres próbny ma prawo do urlopu wypoczynkowego. Liczba dni wolnych obliczana jest proporcjonalnie do czasu pracy - za każdy miesiąc okresu próbnego pracownik ma prawo do 1/12 swojej puli urlopu. Okres próbny może zostać wydłużony o czas spędzony na urlopie, jeśli zezwala na to umowa.
Ciąża
Kobieta w ciąży na umowie na okres próbny nabywa prawo do zasiłku macierzyńskiego, ale nie do urlopu macierzyńskiego. Jeśli umowa na okres próbny przekracza jeden miesiąc i kończy się po trzecim miesiącu ciąży, jest ona przedłużana do dnia porodu.
Wynagrodzenie
Wynagrodzenie pracownika na umowie na okres próbny nie może być niższe od minimalnego wynagrodzenia ustalonego na dany rok.
Czy umowa na okres próbny obliguje pracodawcę do dalszego zatrudnienia?
Nie, pracodawca nie ma obowiązku dalszego zatrudnienia pracownika po upływie okresu, na jaki została zawarta umowa na okres próbny. Podobnie pracownik może odmówić zawarcia kolejnej umowy, jeśli rodzaj wykonywanej pracy mu nie odpowiada. Obie strony podejmują decyzję o ewentualnym podpisaniu umowy o pracę całkowicie samodzielnie.
tags: #umowa #na #czas #okreslony #na #probe