Na całym świecie od ponad stu lat pracownicy zrzeszają się w związkach zawodowych by mieć wpływ na warunki pracy i płacę. Podobnie jak związki zawodowe w innych demokratycznych krajach Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Solidarność stara się pomagać pracownikom w prowadzeniu dialogu z pracodawcą. Pracownikom, którzy organizują się w związek zawodowy polskie prawo umożliwia szerokie możliwości działania.
Powstanie i Podstawy Działalności NSZZ „Solidarność”
Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Solidarność powstał w wyniku protestu robotniczego w 1980 roku. Swoją działalność prowadzi na podstawie Konstytucji RP, Ustawy o związkach zawodowych oraz innych aktów prawnych regulujących stosunki pracownicze. Podstawowym celem działalności NSZZ Solidarność jest obrona praw, godności i interesów pracowników.
Bądźmy Solidarni nie tylko w sytuacjach trudnych, ale również wtedy, kiedy kłopoty szczęśliwie nas omijają.
Struktura Organizacyjna NSZZ „Solidarność”
Podstawową jednostką organizacyjną NSZZ Solidarność jest organizacja zakładowa zrzeszająca pracowników zatrudnionych w danym zakładzie pracy bez względu na zawód. Status organizacji zakładowej posiada również międzyzakładowa organizacja związkowa zrzeszająca członków związku zatrudnionych w miejscach pracy nie objętych działalnością zakładowej organizacji związkowej. Osoby, które nie mogą się zrzeszać w macierzystych zakładach pracy, mogą tworzyć organizacje związkowe przy terenowych strukturach związku.
Jeśli nie jesteś jeszcze członkiem NSZZ Solidarność, jeśli w Twoim zakładzie pracy nie działa jeszcze NSZZ Solidarność, z naszą pomocą możesz założyć zakładową organizację związkową.
Historyczne Upamiętnienie Działalności w Katowicach
16 września na ścianie zabytkowego budynku przy ulicy Pawła Stalmacha uroczyście odsłonięto tablicę upamiętniającą działalność Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” Katowice. W latach 1980-81 w budynku tym znajdowała się siedziba MKZ, a następnie drukarnia Zarządu Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ „Solidarność”.
Wydarzenie zorganizowane przez katowicki oddział Instytutu Pamięci Narodowej i Stowarzyszenie „Porozumienie Katowickie 1980” rozpoczęła msza św. odprawiona w kościele pw. św. Piotra i Pawła w Katowicach pod przewodnictwem biskupa pomocniczego archidiecezji katowickiej Marka Szkudły.
Zwracając się do uczestników uroczystości, dyrektor katowickiego oddziału IPN dr Andrzej Sznajder podkreślił, że pamiątkowa tablica jest podziękowaniem dla wszystkich, którzy tworzyli MKZ. „Nieliczna grupa ludzi pracujących w tym miejscu podołała niezwykłemu zadaniu, jakim było stworzenie związku zawodowego o takiej sile, takiej liczbie i obejmującego tak wiele zakładów pracy. Była to praca tytaniczna, wymagająca nierzadko postawienia spraw związku zawodowego przed sprawami osobistymi” - powiedział dr Sznajder. Podkreślił, że to właśnie członkowie MKZ położyli fundament pod „Solidarność”. Było to możliwe dzięki temu, że idea „Solidarności” połączyła ich, mimo różnorodności.
Jan Cegielski, przewodniczący Stowarzyszenia „Porozumienie Katowickie 1980” podkreślił, że starania o upamiętnienie działalności MKZ osiem lat temu rozpoczął nieżyjący już Andrzej Rozpłochowski, przywódca strajku w Hucie Katowice, jeden z głównych sygnatariuszy Porozumienia Katowickiego i przewodniczący MKZ.
„To właśnie tutaj, w tym budynku mieścił się jeden z najważniejszych ośrodków „Solidarności” w naszym regionie. Nasza „Solidarność” powstała jako związek zawodowy, niezależny od partii komunistycznej i władzy.”
Śląsko-dąbrowską „Solidarność” reprezentował wiceprzewodniczący Artur Braszkiewicz, który odczytał list skierowany do uczestników uroczystości przez przewodniczącego Zarządu Regionu Dominika Kolorza. Szef śląsko-dąbrowskiej „S” przypomniał, że 2 z 4 porozumień społecznych zawartych na przełomie sierpnia i września 1980 roku zostały sygnowane w naszym regionie.
„Opowiadając historię na wiele sposobów, utrwalamy i przekazujemy ją kolejnym pokoleniom. Ważne są słowa, książki i zdjęcia, ale ważne są również takie tablice, jak ta.”
Międzyzakładowy Komitet Robotniczy i Jego Transformacja
Międzyzakładowy Komitet Robotniczy przy Hucie Katowice, któremu przewodniczył Andrzej Rozpłochowski, reprezentował robotników strajkujących w wielu zagłębiowskich zakładach pracy. To właśnie w ich imieniu, 11 września 1980 roku MKR podpisał z ówczesną władzą umowę społeczną, która przeszła do historii pod nazwą Porozumienie Katowickie.
23 września 1980 roku, dzień po uzgodnieniu przez przedstawicieli komisji zakładowych z całej Polski statutu NSZZ „Solidarność”, Międzyzakładowy Komitet Robotniczy przy Hucie Katowice został przekształcony w Międzyzakładowy Komitet Założycielski NSZZ „Solidarność” Katowice z tymczasową siedzibą w Hucie Katowice. Była to zarazem jedna z pięciu regionalnych struktur „Solidarności” w ówczesnym województwie katowickim. Na początku 1981 roku był on największą ponadzakładową organizacją „Solidarności” w regionie. Działalność zakończył po I Walnym Zebraniu Delegatów NSZZ „Solidarność” województwa katowickiego, zorganizowanym w sierpniu 1981 roku.
W budynku na Stalmacha mieściła się drukarnia Zarządu Regionu. Pierwsze starcia opozycjonistów z siłami milicji w grudniu 1981 roku miały miejsce właśnie w tym miejscu. 12 grudnia o godzinie 21 drukarnia została zajęta przez funkcjonariuszy MO.
Historia 8 [Lekcja 25 - Powstanie "solidarności"]
Rola i Funkcje Związku Zawodowego
Związki zawodowe odgrywają kluczową rolę w obronie praw pracowniczych oraz w negocjacjach z pracodawcami. W dzisiejszych czasach, gdy rynek pracy ulega ciągłym zmianom, istnienie i działanie związków zawodowych jest równie istotne, co kiedyś.
Rola Związku Zawodowego
Związek zawodowy to organizacja, która reprezentuje interesy pracowników. Jego podstawową rolą jest ochrona praw pracowniczych, co obejmuje:
- Negocjowanie umów zbiorowych, które określają płace, godziny pracy, świadczenia, warunki pracy i procesy rozwiązywania sporów.
- Reprezentowanie pracowników w sporach z pracodawcami, w tym w postępowaniach sądowych.
- Promowanie bezpieczeństwa i zdrowia w miejscu pracy.
- Lobbying na rzecz ustawodawstwa, które wspiera interesy pracownicze.
Funkcje Związku Zawodowego
- Reprezentacja w negocjacjach: Związki zawodowe uczestniczą w negocjacjach zbiorowych, aby zapewnić pracownikom uczciwe wynagrodzenie i dobre warunki pracy.
- Negocjowanie umów zbiorowych: Jednym z najważniejszych zadań związku zawodowego jest negocjowanie umów zbiorowych, które ustalają warunki zatrudnienia, płace, benefity i godziny pracy.
- Ochrona prawna: Związki oferują swoim członkom pomoc prawną w przypadku konfliktów związanych z prawem pracy.
- Wsparcie socjalne: Członkowie związków zawodowych często mają dostęp do specjalnych funduszy socjalnych, które mogą pomagać w trudnych sytuacjach życiowych.
- Wpływanie na politykę: Związki zawodowe mają wpływ na kształtowanie polityki społecznej i pracowniczej, działając na poziomie lokalnym, krajowym i międzynarodowym.
- Edukacja i szkolenia: Związki zawodowe organizują kursy i szkolenia, które pomagają pracownikom rozwijać umiejętności zawodowe.
- Ochrona przed dyskryminacją: Związki działają na rzecz równości w miejscu pracy, walcząc z dyskryminacją i promując politykę równych szans.
- Solidarność społeczna: Związki budują solidarność wśród pracowników, wzmacniając wspólne działanie i podnosząc morale w miejscu pracy.
- Rozwój osobisty: Przez uczestnictwo w związku zawodowym, pracownicy mają możliwość rozwoju osobistego i angażowania się w działania społeczne.
Wyzwania i Perspektywy Związków Zawodowych
W obliczu globalizacji i zmieniającego się świata pracy związki zawodowe stoją przed nowymi wyzwaniami. Muszą one adaptować swoje strategie, aby skutecznie chronić pracowników w erze cyfryzacji, automatyzacji i elastycznych form zatrudnienia.
Prawa i Obowiązki Pracodawcy oraz Pracownika
Katalog podstawowych obowiązków pracodawcy zawarty został w art. 94 k.p. Jednakże wyliczenie kodeksowe ma charakter wyłącznie przykładowy, nie stanowi pełnego zakresu obowiązków pracodawcy.
Ochrona Prawa Pracy
Za naruszenie przepisów prawa pracy prawo przewiduje kary. Ich wysokość waha się od 1.000 zł do 30.000 zł. Nad przestrzeganiem prawa pracy czuwają również specjalnie powołane do tego instytucje: Państwowa Inspekcja Pracy i Rada Ochrony Pracy.
Co grozi pracodawcy za łamanie praw pracowników?
Kara grzywny od 1.000 zł do 30.000 zł grozi pracodawcy lub osobie działającej w jego imieniu za:
- zawieranie umowy cywilnoprawnej w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 powinna być zawarta umowa o pracę,
- nie potwierdzenie na piśmie zawartej z pracownikiem umowy o pracę,
- wypowiedzenie lub rozwiązanie z pracownikiem stosunku pracy bez wypowiedzenia z naruszeniem w sposób rażący przepisów prawa pracy,
- stosowanie wobec pracowników innych kar niż przewidziane w przepisach prawa pracy o odpowiedzialności porządkowej pracowników,
- naruszanie przepisów o czasie pracy lub przepisów o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem i zatrudnianiu młodocianych,
- nieprowadzenie dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracowników,
- pozostawianie dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracowników w warunkach grożących uszkodzeniem lub zniszczeniem.
Karze grzywny od 1.000 zł do 30.000 zł podlega nieprzestrzeganie obowiązku:
- wypłacania w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi albo uprawnionemu do tego świadczenia członkowi rodziny pracownika, wysokość tego wynagrodzenia lub świadczenia bezpodstawnie obniża albo dokonuje bezpodstawnych potrąceń,
- udzielania przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego lub bezpodstawnie obniżania wymiaru tego urlopu,
- wydania pracownikowi świadectwa pracy,
- wykonania orzeczenia sądu pracy lub ugody zawartej przed komisją pojednawczą lub sądem pracy.
Taka sama kara grozi za nieprzestrzeganie przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy.
Prawa i Obowiązki Pracownika
Do podstawowych obowiązków pracownika należy:
- przestrzeganie czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy;
- przestrzeganie regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku;
- przestrzegania przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy;
- dbanie o dobro zakładu pracy, ochrona jego mienie oraz zachowanie w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę;
W zakresie określonym w odrębnej umowie, pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani też świadczyć pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność (zakaz konkurencji).
Odpowiedzialność porządkowa pracowników
Zgodnie z art. 108 k.p. za nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych, a także przyjętego u danego pracodawcy sposobu potwierdzania przez pracowników przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy, pracodawca może stosować:
- karę upomnienia
- karę nagany
Pracodawca może stosować kary pieniężne.
tags: #niezalezny #samorzadny #zwiazek #zawodowy #solidarnosc #katowic