Osobom uczącym się lub studiującym, które nie ukończyły 26 lat, a wykonują umowy zlecenia, przepisy prawa ubezpieczeń społecznych przyznają szczególny status - odmienny od innych zleceniobiorców. Z artykułu można dowiedzieć się, czy umowa zlecenia ze słuchaczem zaocznego liceum podlega oskładkowaniu.
Czym jest umowa zlecenie?
Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie. Jeżeli nie ma obowiązującej taryfy, a nie umówiono się na wysokość wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy. Do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 734, 735 i 750 Kodeksu cywilnego).
Umowę zlecenie zalicza się do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania.
Ubezpieczenia społeczne a umowa zlecenie
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 Ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlegają osoby fizyczne zwane zleceniobiorcami, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej wykonują pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
Jednak przepis art. 6 ust. 4 wspomnianej ustawy wprowadza wyjątek od tej zasady, stanowiąc, że zleceniobiorcy nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, jeżeli są uczniami szkół ponadpodstawowych lub studentami, do ukończenia 26 lat.
Unormowań art. 6 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie stosuje się do osób świadczących pracę na podstawie umowy uaktywniającej określonej w Ustawie z dnia 4 lutego 2011 roku o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, czyli umowy o świadczenie usług zawieranej z nianią w przedmiocie sprawowania opieki nad dziećmi.
Kto ma status ucznia?
Uczniem szkoły ponadpodstawowej jest osoba, która uczy się w jednej ze szkół wymienionych w art. 18 ust. 1 pkt 2 Ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku - Prawo oświatowe, czyli w:
- czteroletnim liceum ogólnokształcącym;
- pięcioletnim technikum;
- trzyletniej branżowej szkole I stopnia;
- trzyletniej szkole specjalnej przysposabiającej do pracy;
- dwuletniej branżowej szkole II stopnia;
- szkole policealnej dla osób posiadających wykształcenie średnie lub wykształcenie średnie branżowe, o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku.
Szkoła specjalna przysposabiająca do pracy, o której mowa w lit. d, jest szkołą specjalną przeznaczoną wyłącznie dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi. W szkole podstawowej, liceum ogólnokształcącym, technikum, branżowej szkole I stopnia, szkole specjalnej przysposabiającej do pracy oraz w szkołach artystycznych kształcenie odbywa się w formie dziennej, a w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej kształcenie może odbywać się w formie dziennej, stacjonarnej lub zaocznej. W szkole dla dorosłych kształcenie odbywa się w formie stacjonarnej lub zaocznej (art. 18 ust. 2-2b Prawa oświatowego).
Umowa o pracę i umowa zlecenia z tym samym podmiotem
Jeżeli uczeń lub student, który nie ukończył 26 lat, ma zawartą umowę zlecenia z podmiotem, z którym łączy go jednocześnie umowa o pracę, to podlega on obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym zarówno z tytułu umowy o pracę, jak i umowy zlecenia. Wynika to z rozszerzonej definicji pracownika zawartej w art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że za pracownika w rozumieniu tej ustawy uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
Umowa zlecenia ze słuchaczem zaocznego liceum - studium przypadku
Na pytanie o podleganie obowiązkowi ubezpieczeń społecznych przez zleceniobiorcę będącego słuchaczem zaocznego liceum udzielił odpowiedzi Oddział ZUS w Lublinie w interpretacji indywidualnej z 13 stycznia 2022 roku (WPI/200000/43/888/2021) - decyzja Nr 888/2022 - odnosząc się do następującego stanu faktycznego (opisu zdarzenia przyszłego).
Przedsiębiorca, który wystąpił z wnioskiem o wydanie interpretacji, zamierza zawrzeć umowę zlecenia na wykonywanie określonych czynności ze słuchaczem zaocznego liceum ogólnokształcącego. Przyszły zleceniobiorca nie ukończył 26. roku życia i nadal się uczy, co potwierdził, przedstawiając zaświadczenie ze szkoły oraz wypełnił oświadczenie zleceniobiorcy, w którym zaznaczył, że jest uczniem szkoły ponadpodstawowej i nie ukończył 26. roku życia.
Według poglądu przedsiębiorcy zleceniobiorcy nie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, jeżeli są uczniami szkół ponadpodstawowych lub studentami do ukończenia 26 lat. Ponieważ zleceniobiorcy ci nie spełniają warunków do podlegania ubezpieczeniom społecznym - ani obowiązkowo, ani dobrowolnie - to nie podlegają również obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Z uwagi na to, że pojęcie ucznia obejmuje również słuchacza i wychowanka, przedsiębiorca nie jest zobligowany do zgłoszenia i opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne z tytułu umowy zlecenia ze słuchaczem zaocznego liceum ogólnokształcącego. Do momentu, kiedy przyszły zleceniobiorca będzie posiadał status ucznia potwierdzony aktualnym zaświadczeniem i nie ukończy 26 lat, nie będzie podlegał on obowiązkowym ani dobrowolnym ubezpieczeniom społecznym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywanej umowy.
Oddział ZUS w Lublinie, odnosząc się do stanowiska wyrażonego przez przedsiębiorcę, powołał się na przytoczony wyżej art. 6 ust. 4 ustawy stanowiący, że zleceniobiorcy nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli są uczniami szkół ponadpodstawowych lub studentami, do ukończenia 26 lat. W konsekwencji nie trzeba również takiego ucznia lub studenta zgłaszać do ubezpieczeń w ZUS-ie. Szkołą ponadpodstawową jest w szczególności czteroletnie liceum ogólnokształcące, którego ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego, natomiast osoba ucząca się w takiej szkole ma status ucznia. Osoby zatrudnione w formie umowy zlecenia nie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu, jeżeli są uczniami szkół ponadpodstawowych lub studentami, do ukończenia 26 lat. Dodać trzeba, że osoby, które nie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, nie podlegają również ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zgodnie z ustawą Prawo oświatowe rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy - z dniem 31 sierpnia następnego roku. W przypadku ucznia, warunkiem niezbędnym braku obowiązku ubezpieczeniowego jest kontynuacja nauki. Do celów ubezpieczeń społecznych uczniem do 31 sierpnia każdego roku jest osoba, która zaliczyła kolejny rok szkolny kontynuując naukę w tej samej szkole, ukończyła szkołę i nie kontynuuje nauki lub dalszą naukę po zmianie szkoły rozpoczyna od 1 września. W myśl, ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są min. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej „zleceniobiorcami”, oraz osobami z nimi współpracującymi. Zatem, uczniowie gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych, szkół ponadpodstawowych oraz studenci do ukończenia 26 lat, wykonujący pracę na podstawie umowy-zlecenia, nie podlegają ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu. Należy także podkreślić, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają min. Uczeń - student może posiadać status członka rodziny ubezpieczonego. Osoba do 26 roku życia zatrudniona na umowę zlecenie musi przedstawić zleceniodawcy zaświadczenie o przyjęciu na studia, wówczas składki nie będą obowiązkowe.
Podatek dochodowy od umowy zlecenia dla studenta lub ucznia
Kwestia naliczania, pobierania i odprowadzania podatku dochodowego od wynagrodzenia zatrudnionego w formie umowy zlecenia ucznia-studenta uregulowana jest w art. 21 ust. Zgodnie z treścią tego przepisu wolne od podatku dochodowego są przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy oraz umów zlecenia (przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od: a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością, c) przedsiębiorstwa w spadku - z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej), otrzymane przez podatnika do ukończenia 26. Jednakże, jeśli uczeń - student złoży płatnikowi pisemny wniosek o pobór zaliczek bez stosowania zwolnienia od podatku, zleceniodawca-płatnik ma obowiązek pobierać zaliczki bez stosowania tego zwolnienia najpóniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymał wniosek. Wniosek ten składa się odrębnie dla każdego roku podatkowego. Takie rozwiązanie zapisane jest w art. 32 ust. 1f.
Osoba do 26 roku życia zatrudniona na umowę zlecenie, która ukończyła szkołę średnią, po czym została przyjęta na studia nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Kiedy umowę zlecenie ze studentem należy oskładkować?
Umowa zlecenie ze studentem lub uczniem nie stanowi podstawy do objęcia jej obowiązkowymi składkami ZUS. Jest jednak sytuacja, gdy należy taką umowę oskładkować - kiedy umowa zlecenie jest podpisana ze studentem, z którym zleceniodawca ma już podpisaną umowę o pracę. Wtedy podstawę oskładkowania stanowi suma wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę oraz umowy zlecenia.
W sytuacji, gdy pracownik, który nie ukończył 26. roku życia w trakcie miesiąca utraci status studenta to składki za ten miesiąc powinny być naliczone proporcjonalnie od dnia następującego po dniu utraty statusu studenta. Natomiast w przypadku ukończenia 26. roku życia przez studiującego zleceniobiorcę w trakcie miesiąca składki również nalicza się za ten miesiąc proporcjonalnie, od dnia 26. urodzin.
Przykład 1.
Maciej jest studentem II roku, zatrudnionym na podstawie umowy o pracę i jego wynagrodzenie wynosi 5000 zł brutto. Z tym samym pracodawcą ma podpisaną również umowę zlecenie z wynagrodzeniem 700 zł brutto. Pracodawca Macieja, ustalając jego wynagrodzenie, oblicza składki ZUS od podstawy 5700 zł (5000 zł + 700 zł).
Wynagrodzenie studenta, czyli minimalna stawka godzinowa
Jak zostało wspomniane, umowa zlecenie może być wykonywana bezpłatnie. Jeśli jednak strony umowy zdecydują się na zawarcie jej odpłatnie, muszą pamiętać o zachowaniu minimalnej stawki godzinowej. Wynagrodzenie zleceniobiorcy nie może być mniejsze niż określona przepisami stawka godzinowa obowiązująca w danym roku. Zatem wynagrodzenie zleceniodawcy stanowi liczba przepracowanych godzin pomnożona przez ustaloną stawkę godzinową. Wynagrodzeniem może również zostać określona kwota za wykonanie całego zlecenia, jednak w takim przypadku należy wykazać liczbę przepracowanych przez zleceniobiorcę godzin.
Standardowe opodatkowanie umowy zlecenia
Przychody wynikające z umowy zlecenia kwalifikuje się do przychodów z działalności wykonywanej osobiście. Płatnikiem jest tutaj zakład pracy, a więc to on jest zobowiązany naliczyć, pobrać oraz odprowadzić do urzędu skarbowego zaliczkę na podatek dochodowy od wypłaconego wynagrodzenia. Opodatkowanie takiego przychodu może mieć formę ryczałtu lub opodatkowania na zasadach ogólnych (12%).
W sytuacji, gdy kwota należności, która została ustalona w umowie zawartej z osobą niebędącą pracownikiem płatnika nie przekracza 200 zł brutto, obowiązkiem płatnika jest pobranie zryczałtowanego podatku (12% przychodu). Jest on pobierany od przychodu, którego nie pomniejsza się o koszty uzyskania przychodu.
Inaczej kwestia opodatkowania kształtuje się, jeżeli wynagrodzenie ustalone w umowie przekracza 200 zł. Zadaniem płatnika jest wówczas obliczenie oraz pobranie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Oznacza to, iż przychód (wynikający z umowy zlecenia) przed obliczaniem zaliczki jest pomniejszony o koszty uzyskania przychodu (art. 22 ust. 9 ustawy o PIT; zazwyczaj 20% przychodu pomniejszonego o składki ZUS), a także o potrącone w danym miesiącu składki na ubezpieczenia społeczne (jeśli występują).
Jeżeli dochód został ustalony w powyższy sposób, płatnik pobiera od niego zaliczkę na podatek, którą liczy się według stawki 12% lub 32%. Wyższa jest stosowana tylko na wniosek zleceniobiorcy.
Opodatkowanie umowy zlecenia studenta lub ucznia do 26 roku życia
Zleceniobiorcy spełniający odpowiednie warunki mogą skorzystać z ulgi zwolnienie z PIT dla młodych. Ulga ta polega na zwolnieniu z obowiązku opłacania zaliczek na podatek dochodowy od określonej grupy osób.
Czy student poniżej 26 lat płaci podatki lub ZUS?
Szkoła państwowa jako zleceniodawca
Zatrudnienie ucznia lub studenta to dla firmy często okazja na uzupełnienie braków kadrowych. Pracownik taki nie może pochwalić się doświadczeniem, w zamian za to koszty jego zatrudnienia są dużo niższe niż w przypadku zatrudnienia wykwalifikowanej kadry. Dla pracodawcy jest to szansa na zmniejszenie kosztów, ponieważ od pensji dla ucznia lub studenta niekiedy nie musi opłacać składek na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne - dotyczy to głównie przypadków gdy zawierana jest umowa zlecenie. Młode osoby mogą przy określonych warunkach korzystać również z ulgi bez PIT dla młodych.
Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp z 2004 r., ustawę stosuje się do udzielania zamówień publicznych przez jednostki sektora finansów publicznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 17 z późn. Jednocześnie, zgodnie z art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych jednostki budżetowe wchodzą w skład sektora finansów publicznych. Tym samym, publiczna szkoła podstawowa jest zamawiającym w rozumieniu art. 2 pkt 12 ustawy Pzp z 2004 r. Przez zamówienia publiczne, należy rozumieć zgodnie z art.
Pytanie dotyczące zawierania umów zlecenia przez szkoły
Pytanie: Mam pytanie odnośnie zawierania umowy zlecenia pomiędzy osobą fizyczną a szkołą, która nie ma osobowości prawnej. Czy jest taka możliwość zawarcia umowy zlecenia na podstawie uzyskanego pełnomocnictwa (Burmistrza Gminy) przez dyrektora jako kierownika jednostki? Jeśli tak, to kto jest płatnikiem i rozlicza taką umowę, czy dana szkoła/dyrektor ją reprezentujący czy też gmina jako jst? Czy szkoła może zawrzeć umowę zlecenie z nauczycielem tej szkoły zatrudnionym na podstawie mianowania, na wykonywanie całkiem innych czynności związanych z BHP i kto rozlicza taką umowę?
Odpowiedź:
- Tak - szkoła, w imieniu której działa dyrektor, ma możliwość zawarcia przez dyrektora jako kierownika gminnej jednostki organizacyjnej umowy zlecenia na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez wójta/burmistrza/prezydenta.
- W przypadku umów cywilno-prawnych zawieranych przez dyrektora jednostki (szkoły), stroną umów zlecenia/o dzieło jest gmina i dyrektor szkoły zawiera umowę jako jej reprezentant na podstawie pełnomocnictwa. Skoro umowy zlecenia i umowy o dzieło zawiera gmina (jednostka samorządu terytorialnego posiadająca zdolność do czynności prawnych), to na gminie - stronie umowy zlecenia bądź umowy o dzieło - ciążą wynikające z przepisów prawa podatkowego obowiązki płatnika. Obowiązki płatnika są konsekwencją czynności prawnej i obarczają stronę umowy. Nie ma przy tym znaczenia, który podmiot dokonuje fizycznie wypłaty należności, jest to bowiem jedynie kwestia organizacyjno-techniczna. Co prawda gmina w celu wykonywania zadań może tworzyć jednostki organizacyjne celem przekazania tym podmiotom pewnych czynności do wykonywania, jednak obowiązki podatkowe są ściśle określone, wynikają z przepisów prawa podatkowego i nie podlegają przeniesieniu na inne podmioty.
tags: #szkola #panstwowa #a #umowa #zlecenie