Staż jest popularną formą wsparcia oferowaną przez urzędy pracy, mającą na celu ułatwienie osobom bezrobotnym wejścia na rynek pracy poprzez nabycie wiedzy i umiejętności praktycznych. Z dniem 1 czerwca 2025 roku weszła w życie ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, która zastąpiła dotychczasową ustawę o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Nowe przepisy wprowadzają szereg zmian i doprecyzowań, które warto poznać.
Czym jest staż i kto może go organizować?
Staż oznacza nabywanie przez bezrobotnego wiedzy i umiejętności przez wykonywanie zadań w miejscu pracy bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą. Jest to szansa na zdobycie doświadczenia zawodowego i zwiększenie szans na zatrudnienie.
Ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia zawiera katalog zamknięty podmiotów uprawnionych do organizacji stażu. Organizatorem stażu może być:
- Pracodawca.
- Przedsiębiorca niezatrudniający pracowników.
- Podmiot ekonomii społecznej, o którym mowa w art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o ekonomii społecznej, lub jednostka tworząca podmiot ekonomii społecznej.
- Rolnicza spółdzielnia produkcyjna.
- Pełnoletnia osoba fizyczna, niemająca statusu bezrobotnego, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej, w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym lub prowadząca dział specjalny produkcji rolnej, o którym mowa w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Organizator, który chce zorganizować staż dla bezrobotnych, musi pamiętać, aby złożyć do starosty wniosek o zawarcie umowy o zorganizowanie stażu.
Podstawa prawna i wymiar stażu
Nowa ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2025 r., poz. X) reguluje zasady odbywania stażu. Staż może trwać od 3 do 6 miesięcy. W przypadkach określonych w art. 119 ust. 1 ustawy, staż może trwać od 3 do 12 miesięcy, jeśli jest zakończony potwierdzeniem nabycia wiedzy lub umiejętności przeprowadzanym przez uprawnioną instytucję.
Czas realizacji programu stażu nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 3 miesięcy.
Zachowano dotychczasową zasadę, że u organizatora stażu będącego pracodawcą staż mogą odbywać bezrobotni w liczbie nieprzekraczającej liczby pracowników zatrudnionych u tego organizatora w dniu składania wniosku w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.
Umowa o organizację stażu i program stażu
Staż odbywa się na podstawie umowy zawartej przez starostę z organizatorem stażu i bezrobotnym, według przygotowanego przez organizatora stażu programu określonego w umowie. Przy ustalaniu programu stażu powinny być uwzględnione predyspozycje psychofizyczne i zdrowotne, wykształcenie oraz dotychczasowa wiedza i umiejętności bezrobotnego.
Uprzednio umowa o organizację stażu zawierana była między organizatorem stażu a urzędem pracy. Teraz ma to miejsce w oparciu o umowę zawieraną przez starostę z organizatorem stażu i bezrobotnym.
Stypendium dla stażysty
Podczas stażu stażyście przysługuje stypendium. Jego wysokość wynosi 160% zasiłku dla bezrobotnych. W 2025 roku wysokość stypendium stażowego dla pełnego wymiaru stażu wynosi 2659,20 zł. Stypendium wypłacane jest przez starostę.
Dodatkowo, bezrobotny, który ukończył staż zakończony potwierdzeniem nabycia wiedzy lub umiejętności, może otrzymać dodatek do stypendium. W 2025 roku dodatek wynosi 332,40 zł.
Prawa i obowiązki stażysty
Stażysta, choć nie jest pracownikiem, posiada szereg ustawowo zagwarantowanych praw:
- Prawo do stypendium: Wypłacane przez starostę.
- Prawo do ubezpieczeń społecznych: Starosta ustala i opłaca składki na ubezpieczenia społeczne od stypendiów.
- Prawo do 2 dni wolnych za każde 30 dni kalendarzowych stażu: Za ostatni miesiąc stażu dni wolne powinny zostać udzielone przed jego zakończeniem.
- Prawo do stypendium za czas niezdolności do pracy: W przypadku choroby stażysta zachowuje prawo do stypendium za okres udokumentowanej niezdolności do pracy.
- Prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków odbywania stażu: Obowiązkiem organizatora jest zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków, szkoleń BHP, odzieży roboczej, środków ochrony indywidualnej itp.
- Prawo do określonego czasu pracy: Wymiar czasu pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w tygodniu.
- Prawo do równego traktowania: Organizator stażu nie może dyskryminować stażysty.
Stażysta ma obowiązek przestrzegania ustalonego harmonogramu pracy i wykonywania powierzonych zadań.
Nowości w przepisach - staż zdalny i potwierdzenie kwalifikacji
Począwszy od 1 czerwca 2025 r. osoba bezrobotna może odbywać staż nie tylko stacjonarnie, ale również zdalnie lub w formie hybrydowej. Szczegółowe zasady odbywania stażu w formie zdalnej zostaną określone w umowie o organizację stażu.
Ustawa przewiduje możliwość ukończenia stażu z potwierdzeniem nabycia wiedzy lub umiejętności, przeprowadzanym przez uprawnioną instytucję (np. okręgową komisję egzaminacyjną czy izbę rzemieślniczą). W przypadku takiego stażu organizator może uzyskać premię finansowaną ze środków Funduszu Pracy.
Kiedy można odmówić przyjęcia stażu?
Kierując bezrobotnego na staż, pracownik urzędu pracy powinien brać pod uwagę jego predyspozycje psychofizyczne i zdrowotne, poziom wykształcenia oraz dotychczasowe kwalifikacje zawodowe. W uzasadnionych przypadkach staż zaproponowany przez urząd pracy nie musi być zgodny z wyuczonym zawodem bezrobotnego, stanowiąc szansę na zdobycie nowych kwalifikacji.
Bezrobotny powinien przeanalizować, z jakiego powodu zaproponowano mu staż niezgodny z wyuczonym zawodem, zanim podejmie decyzję o odmowie. Jeśli bezrobotny odmówi bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji stażu, straci prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Ponadto osoba bezrobotna, która po skierowaniu nie podjęła stażu, zostanie pozbawiona statusu bezrobotnego.
Rewolucja w obliczaniu stażu pracy. Umowa zlecenie i działalność gospodarcza.
Ograniczenia w ponownym odbywaniu stażu
Bezrobotny nie może odbywać stażu u tego samego organizatora, u którego wcześniej odbywał staż, był zatrudniony lub wykonywał inną pracę zarobkową, jeżeli od dnia zakończenia poprzedniej formy zatrudnienia u tego organizatora nie upłynęło co najmniej 24 miesiące.
Podsumowanie
Staż z urzędu pracy to cenne narzędzie wspierające powrót na rynek pracy. Nowe przepisy wprowadzają modernizacje, takie jak możliwość odbywania stażu w formie zdalnej, oraz doprecyzowują zasady jego organizacji i finansowania. Zrozumienie podstawy prawnej i przysługujących praw jest kluczowe dla efektywnego wykorzystania tej formy wsparcia.
tags: #skierowanie #na #staz #z #up #podstawa