Renta rodzinna stanowi ważne wsparcie finansowe dla wielu studentów, którzy w trakcie nauki podejmują dodatkowe zatrudnienie. Kluczowe jest zrozumienie, w jaki sposób umowa zlecenie może wpłynąć na wysokość otrzymywanego świadczenia, zwłaszcza w kontekście statusu studenta.
Aktem prawnym regulującym problematykę renty rodzinnej jest ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zasadniczą funkcją renty rodzinnej jest dostarczenie członkom rodziny zmarłego środków utrzymania niezbędnych do zaspokojenia ich podstawowych potrzeb. Renta rodzinna przysługuje dzieciom zmarłego, który w chwili śmierci miał prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy albo choćby spełniał warunki do uzyskania jednego z tych świadczeń.
Przepisy ustanawiają jednak granicę wiekową, po przekroczeniu której świadczenie to już nie przysługuje. Granicę tę wyznacza ukończenie przez ucznia lub studenta 25 roku życia. Jeżeli dziecko osiągnęło 25 lat, będąc na ostatnim roku studiów, prawo do renty rodzinnej przedłuża mu się do zakończenia tego roku edukacji. Pobieranie nauki w szkole lub na uczelni umożliwia uzyskanie i wypłatę renty rodzinnej aż do czasu ukończenia nauki lub zakończenia programowego toku studiów, wskazanego w zaświadczeniu odpowiedniej placówki.
Dla prawa do renty rodzinnej nie ma znaczenia to, czy dziecko uzyskuje jakieś własne dochody, np. ze stosunku pracy lub umów-zleceń. W ustawie nie ma takiego warunku. Osiąganie określonego przychodu może wpływać jedynie na zawieszenie ustalonego prawa lub zmniejszenie świadczenia.
Jak umowa zlecenie wpływa na rentę rodzinną?
W myśl art. 104 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego.
Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, osoby wykonujące pracę na podstawie umowy-zlecenia nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli są uczniami szkół lub studentami, do ukończenia 26 lat. To kluczowa informacja dla studentów.
Wyjątek stanowi umowa zlecenia zawarta z uczniem lub studentem do 26 roku życia, która nie rodzi obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. To oznacza, że przychody osiągane z takiej umowy co do zasady nie są wliczane do limitu przychodów, od których zależy zmniejszenie lub zawieszenie renty rodzinnej.
Limity przychodów a wysokość renty rodzinnej
Studenci otrzymujący rentę rodzinną mogą do niej dorabiać, ale muszą pamiętać, że po przekroczeniu określonych progów dodatkowe zarobki mogą skutkować zmniejszeniem, a nawet zawieszeniem świadczenia.
Górna granica bezpiecznego dorabiania to 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Dodatkowy miesięczny przychód do tej kwoty nie spowoduje zmniejszenia wypłacanej przez ZUS renty rodzinnej. Świadczenie może być zawieszone, jeśli przekroczenie będzie wyższe niż 130% przeciętnego wynagrodzenia.
Aktualnie (stan na grudzień 2024 r. do końca lutego 2025 r.) górna granica przychodu, jaka nie wpływa na wypłatę renty rodzinnej, to kwota 5 713,20 zł brutto. Jeśli przychód dorabiającego studenta przekroczy 70% miesięcznego wynagrodzenia (5 713,20 zł brutto), ale będzie niższy niż 130% tego wynagrodzenia (10 610,20 zł brutto), to renta rodzinna zostanie zmniejszona o kwotę przekroczenia, nie więcej jednak niż o kwotę maksymalnego zmniejszenia (w przypadku renty rodzinnej dla jednej osoby jest to kwota 757,08 zł).
Jeśli przychód studenta przekroczy 10 610,20 zł brutto, czyli będzie wyższy niż 130% przeciętnego wynagrodzenia, wówczas wypłata renty rodzinnej dla takiej osoby zostanie zawieszona.
Przykłady sytuacji studentów pobierających rentę rodzinną
- Karolina, 22-letnia studentka psychologii, od dwóch lat pobiera rentę rodzinną po zmarłym ojcu. Aby pokryć koszty życia i studiów, podjęła pracę na umowie-zleceniu w lokalnej kawiarni. Jako studentka do 26 roku życia, jej przychody z tej umowy nie wpływają na wysokość renty.
- Jakub, 24-letni student informatyki, po śmierci matki stał się beneficjentem renty rodzinnej. Zdecydował się na pracę na umowie-zleceniu jako programista w start-upie, aby zdobyć doświadczenie zawodowe. Po konsultacji z ZUS-em dowiedział się, że jako student pełnoetatowy, jego dochody z umowy-zleceniu nie wpływają na wysokość otrzymywanej renty.
- Ania, która studiuje medycynę i pobiera rentę rodzinną po swojej babci, zdecydowała się na dodatkową pracę na umowie-zleceniu w lokalnej aptece. Początkowo martwiła się, że jej dochody mogą wpłynąć na wysokość renty rodzinnej. Jednak po konsultacji z doradcą ZUS-u, zostało jej wyjaśnione, że status studenta uniwersytetu medycznego pozwala jej na utrzymanie pełnej wysokości renty bez względu na dochody z umowy-zlecenie, o ile umowa ta nie podlega obowiązkowym składkom społecznym.
- Pani Aldona studiuje i pracuje jako kelnerka w restauracji na podstawie umowy zlecenie. Z uwagi na zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia zawartej ze studentem do 26. roku życia, która nie rodzi obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, przychody nie są wliczane do limitu przychodów, od których zależy zmniejszenie lub zawieszenie renty rodzinnej.
Co robić w przypadku obniżenia renty?
Jeśli ZUS obniżył Twoją rentę rodzinną ze względu na przychody z umowy-zlecenia, a jednocześnie jesteś studentem do 26 roku życia, powinieneś zwrócić się do ZUS z prośbą o ponowne przeliczenie świadczenia.
W takiej sytuacji należy przedstawić zaświadczenie ze szkoły potwierdzające status studenta oraz wyjaśnić, że umowa zlecenie nie podlega obowiązkowym składkom na ubezpieczenia społeczne. Powołaj się na przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które wyłączają studentów do 26 roku życia z obowiązku tych składek w przypadku umów-zleceń.
Umowa zlecenia – błędy, które mogą Cię sporo kosztować!
Kto ma prawo do renty rodzinnej?
Do renty rodzinnej mają prawo:
- Dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione:
- do ukończenia 16 lat;
- jeżeli się uczą - do ukończenia 25 lat (jeżeli dziecko ukończyło 25 lat na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, prawo do renty przedłużamy do zakończenia tego roku studiów);
- bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy przed ukończeniem 16 lat lub w przypadku kontynuowania nauki w szkole przed ukończeniem 25 lat.
- Wnuki i rodzeństwo - przyjęte co najmniej na rok przed śmiercią na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności.
- Inne dzieci - przyjęte co najmniej na rok przed śmiercią na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności, z wyjątkiem dzieci które były wychowywane i utrzymywane w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka.
- Małżonek (wdowa lub wdowiec), który do dnia śmierci pozostawał we wspólności małżeńskiej, jeżeli:
- w chwili śmierci małżonka miał skończone 50 lat lub był niezdolny do pracy;
- wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym współmałżonku, które nie ukończyło 16 lat, a jeśli uczy się w szkole - 18 lat;
- sprawuje pieczę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy i do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy, uprawnionym do renty rodzinnej;
- ukończył 50 lat lub stał się niezdolny do pracy już po śmierci współmałżonka, lecz nie później niż 5 lat od jego śmierci albo od zaprzestania wychowywania dzieci.
Wdowa lub wdowiec, który nie spełnia tych warunków i nie ma źródła utrzymania, ma prawo do renty rodzinnej przez rok od śmierci współmałżonka lub przez okres uczestniczenia w zorganizowanym szkoleniu kwalifikującym do wykonywania pracy zarobkowej - nie dłużej niż przez 2 lata od śmierci współmałżonka.
Artykuł porusza ważną kwestię dotyczącą studentów na umowie-zleceniu i ich prawa do renty rodzinnej. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, status studenta pozwala na utrzymanie pełnej kwoty renty rodzinnej, niezależnie od dochodów uzyskiwanych z umów-zleceń, pod warunkiem, że umowa ta nie podlega obowiązkowym składkom społecznym.
tags: #renta #rodzinna #umowa #zlecenie