Każdy pracownik podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu. Ubezpieczenie to trwa od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania. Rozwiązanie umowy o pracę powoduje zatem ustanie ubezpieczenia chorobowego.
Prawo do zasiłku chorobowego nabywasz po upływie ustalonego okresu ubezpieczenia, zwanego okresem wyczekiwania. Jeśli jesteś pracownikiem lub wykonujesz pracę nakładczą, za czas niezdolności do pracy, która trwa łącznie do 33 dni w ciągu roku kalendarzowego (a jeśli ukończyłeś 50. rok życia - łącznie do 14 dni), przysługuje Ci prawo do wynagrodzenia na podstawie Kodeksu pracy.
Zasiłek chorobowy, finansowany ze środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przysługuje od 34. lub odpowiednio od 15. dnia niezdolności do pracy w roku kalendarzowym.
Okres zasiłkowy - ile trwa i kiedy się liczy?
Okres zasiłkowy to czas, w którym pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy. Wynosi on:
- 182 dni;
- 270 dni - jeżeli niezdolność do pracy jest spowodowana gruźlicą (Kod „D” na zwolnieniu lekarskim) oraz ciążą (Kod „B” na zwolnieniu lekarskim).
Wszystkie okresy zasiłkowe się sumują i nie ma znaczenia, jaka choroba spowodowała orzeczenie niezdolności do pracy, o ile przerwa między zwolnieniami nie jest dłuższa niż 60 dni. Zmiana wprowadzona w 2022 roku ma ogromne znaczenie dla osób często chorujących na różne choroby, gdyż może ona spowodować, że po wyczerpaniu okresu zasiłkowego w danym roku pracownik zostanie pozbawiony prawa do świadczeń z tytułu choroby.
Przed wejściem w życie znowelizowanych przepisów pracownik mógł przebywać na zwolnieniu lekarskim przez 182 dni. Następnie mógł wrócić na jeden dzień do pracy i zachorować na inną chorobę, a okres 182 dni liczony był na nowo. W obecnym stanie prawnym jest to niemożliwe.
Przykład 2. Pani Urszula przebywała na zwolnieniu lekarskim przez 182 dni z powodu problemów z kręgosłupem. Następnie przeszła kontrolne badania lekarskie, uzyskała zdolność do wykonywania pracy i podjęła ją. Pracowała przez kolejne 50 dni i zachorowała na serce. Mimo że to jest inna choroba, pani Urszula nie ma prawa do zasiłku chorobowego, gdyż wyczerpała już 182-dniowy okres zasiłkowy, a od zakończenia tego okresu nie minęło jeszcze 60 dni.
Okres zasiłkowy wynosi 182 dni i wliczają się do niego wszystkie okresy choroby, o ile przerwa między nimi nie jest dłuższa niż 60 dni.
Jeżeli pracownik jest nieobecny w pracy z powodu choroby, a nie przysługuje mu zasiłek chorobowy z powodu wyczerpania 182-dniowego okresu zasiłkowego, pracodawca może rozliczyć taką nieobecność jako nieobecność usprawiedliwioną niepłatną.
Zwolnienie lekarskie po wyczerpaniu okresu zasiłkowego
Należy pamiętać, że po wyczerpaniu 182 dni okresu zasiłkowego pracownik ma prawo do skorzystania ze świadczenia rehabilitacyjnego. Jest ono przyznawane osobie, która przebywała na zwolnieniu lekarskim przez 182 dni i nadal jest niezdolna do pracy, ale rokuje powrót do zdrowia.
Przykład 3. Pan Józef ciężko zachorował i przebywał na zwolnieniu lekarskim przez 182 dni. Po zakończeniu okresu zasiłkowego wystąpił do ZUS-u o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego. Po przeprowadzeniu badań lekarskich lekarz orzecznik ZUS stwierdził, że pan Józef nie spełnia warunków do otrzymania świadczenia rehabilitacyjnego. Wówczas pan Józef wystąpił do ZUS-u z wnioskiem o przyznanie renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.
W tym przypadku pracodawca może zwolnić pracownika z pracy z powodu nieuzyskania przez niego zdolności do niej. Wcześniej powinien wysłać pracownika na badania kontrolne i po uzyskaniu orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak możliwości zatrudnienia pracownika na dotychczasowym stanowisku wręczyć mu wypowiedzenie umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Co istotne, w przypadku tej opcji pracownikowi należy się normalne wynagrodzenie, jakie otrzymałby, gdyby pracował.
Pracodawca może także zaproponować pracownikowi inne stanowisko pracy, na którym mógłby pracować po uzyskaniu renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Oczywiście zgodę na pracę na innym stanowisku powinien wydać lekarz medycyny pracy po zapoznaniu się z czynnikami szkodliwymi na danym stanowisku. Pracownik pobierający rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy może pracować na specjalnie dostosowanym stanowisku pracy, a orzeczenie ZUS-u o rencie jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.
Oznacza to między innymi, że norma czasu takiego pracownika wynosi 7 godzin na dobę, że nie może on pracować w nadgodzinach, w porze nocnej bez zgody lekarza medycyny pracy. Dla pracodawcy zatrudnienie takiego pracownika wiąże się natomiast z możliwością uzyskania dofinansowania z PFRON.
Należy pamiętać też o tym, że w razie rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem posiadającym prawo do renty pracodawca ma obowiązek wypłacić odprawę emerytalno-rentową, która w niektórych sytuacjach (np. w przypadku pracowników samorządowych) wynosi 6-krotność wynagrodzenia pracownika.
W sytuacji wyczerpania okresu zasiłkowego oraz otrzymania z ZUS-u decyzji o odmowie świadczenia rehabilitacyjnego pracodawca może także zwolnić pracownika w trybie natychmiastowym zgodnie z art. 53 § 1 pkt 1b Kodeksu pracy - rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia bez winy pracownika.
Reasumując, pracodawca ma kilka możliwości do wyboru w sytuacji, gdy pracownik wyczerpie 182-dniowy okres pobierania zasiłku chorobowego i nadal jest niezdolny do pracy. Od zwolnienia go z pracy z powodu braku zdolności do pracy za wypowiedzeniem po natychmiastowe zwolnienie z pracy z przyczyn niezawinionych. Z chwilą wyczerpania okresu zasiłkowego oraz w sytuacji, gdy pracownik nie otrzyma świadczenia rehabilitacyjnego, kończy się jego ochrona przed zwolnieniem.
Świadczenie rehabilitacyjne - kiedy i komu przysługuje?
Dla ubezpieczonego, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy, przewidziane zostało świadczenie rehabilitacyjne. Można pobierać je maksymalnie przez 12 miesięcy.
Świadczenie rehabilitacyjne może zostać przyznane również osobom ubiegającym się o rentę, w przypadku gdy lekarz orzeknie, że dana osoba dobrze rokuje, jeśli chodzi o odzyskanie zdolności do pracy.
Kto może ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne?
Tylko osoby objęte ubezpieczeniem chorobowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym mają prawo ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne. Oznacza to, że prawo do tego świadczenia posiadają:
- Pracownicy i zleceniobiorcy,
- Osoby zatrudnione w ramach umowy agencyjnej lub aktywizującej,
- Osoby wykonujące pracę nakładczą,
- Przedsiębiorcy,
- Osoby współpracujące,
- Członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych,
- Osoby wykonujące odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,
- Osoby odbywające służbę zastępczą,
- Duchowni.
Jednocześnie warto wspomnieć, że o świadczenie rehabilitacyjne nie mogą ubiegać się:
- Osoby pobierające emeryturę,
- Osoby pobierające rentę z tytułu niezdolności do pracy,
- Osoby pobierające zasiłki lub świadczenia przedemerytalne,
- Bezrobotni pobierający zasiłek dla bezrobotnych,
- Nauczyciele pobierający świadczenie kompensacyjne,
- Osoby na urlopie dla poratowania zdrowia, urlopie bezpłatnym lub wychowawczym,
- Osoby odbywające karę pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowane niemające skierowania do pracy,
- Osoby zachowujące prawo do wynagrodzenia,
- Osoby, których niezdolność do pracy powstała w wyniku umyślnego przestępstwa lub wykroczenia.
Wniosek o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego
Pracownik posiadający prawo do świadczenia rehabilitacyjnego w celu jego uzyskania powinien złożyć do ZUS odpowiednie dokumenty. Pracownik powinien złożyć do ZUS wniosek ZNp-7 w celu uzyskania świadczenia rehabilitacyjnego bezpośrednio po okresie zasiłkowym, na 6 tygodni przed zakończeniem okresu pobierania zasiłku chorobowego. Wnioskować o świadczenie rehabilitacyjne można najpóźniej 18 miesięcy po zakończeniu okresu zasiłkowego.
Do wniosku ZNp-7 pracownik powinien dołączyć niezbędne dokumenty, w tym:
- ZUS OL-9 - zaświadczenie o stanie zdrowia (wypełnia lekarz prowadzący),
- ZUS OL-10 - wywiad z miejsca pracy (nie obowiązuje przedsiębiorców i w przypadku, gdy niezdolność do pracy powstała po ustaniu tytułu ubezpieczenia),
- Zaświadczenie Z-3 w przypadku pracownika albo ZUS Z-3a w przypadku innego ubezpieczonego niż pracownik.
Jeżeli długoterminowa niezdolność do pracy powstała w wyniku wypadku przy pracy, pracownik powinien dodatkowo złożyć w ZUS:
- Protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy (dotyczy osób zatrudnionych w ramach stosunku pracy),
- Kartę wypadku przy pracy (dotyczy osób innych niż pracownicy),
- Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej wydaną przez inspektora sanitarnego (w przypadku choroby zawodowej).
Decyzja o przyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego jest uzależniona od opinii lekarza orzecznika ZUS.
Wysokość świadczenia rehabilitacyjnego
Kwota świadczenia rehabilitacyjnego jest uzależniona od podstawy wymiaru zasiłku chorobowego pobieranego przed świadczeniem. Dokładne zasady ustalania tej kwoty zostały ujęte w odpowiednich przepisach.
Świadczenie rehabilitacyjne wynosi 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za okres pierwszych trzech miesięcy, 75% tej podstawy za pozostały okres, a jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży - 100% tej podstawy.
Co istotne, podstawa wymiaru zasiłku chorobowego obowiązująca przed świadczeniem podlega waloryzacji. Przeprowadza się ją z wykorzystaniem wskaźnika obowiązującego w kwartale, w którym przypada pierwszy dzień świadczenia chorobowego. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje za każdy dzień niezdolności do pracy, w tym za weekendy oraz dni ustawowo wolne.
Obowiązki pracownika w okresie pobierania zasiłku
Pracownik w okresie pobierania świadczenia zobowiązany jest do odbywania zabiegów rehabilitacyjnych zaleconych przez lekarza. Zakazane jest w okresie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego wykonywanie jakiejkolwiek pracy o charakterze zarobkowym. W przypadku złamania tego zakazu w efekcie kontroli z ZUS może dojść do utraty prawa do świadczenia.
ZUS informuje: Choroba się przedłuża świadczenie rehabilitacyjne
Zasiłek chorobowy po ustaniu ubezpieczenia
Rozwiązanie umowy o pracę powoduje ustanie ubezpieczenia chorobowego. Drugi przypadek to taki, w którym były pracownik otrzymał zwolnienie lekarskie już po ustaniu stosunku pracy. Jeśli pracownik idzie na zwolnienie lekarskie po rozwiązaniu umowy o pracę, pierwsze zwolnienie lekarz wystawi jeszcze wskazując NIP byłego już pracodawcy.
Za okres niezdolności do pracy przypadający po ustaniu ubezpieczenia zasiłek chorobowy przysługuje nie dłużej niż przez 91 dni. Twoja niezdolność do pracy została spowodowana nadużyciem alkoholu (fakt ten jest stwierdzony przez lekarza kodem "C" w zaświadczeniu lekarskim lub w odpowiednim postępowaniu). Wówczas zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres pierwszych pięciu dni, jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana nadużyciem alkoholu.
Lekarz orzecznik ZUS może skrócić okres Twojego zwolnienia lekarskiego poprzez określenie wcześniejszej daty ustania niezdolności do pracy.
ZUS nie wypłaca zasiłku chorobowego z urzędu.
Prawo do zasiłku chorobowego - okres wyczekiwania
Zgodnie z art. 4 pkt 1 Ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa prawo do zasiłku chorobowego nabywa osoba ubezpieczona po upływie:
- 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego - w przypadku obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego - dotyczy pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę;
- 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego - w przypadku dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego - dotyczy m.in.
Przykład 1. Pan Piotr w ubiegłym roku ukończył studia i był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia do 25 września 2026 roku. Z tego tytułu opłacał dobrowolną składkę na ubezpieczenie chorobowe. 15 października został zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Już po dwóch dniach pracy zachorował i otrzymał zwolnienie lekarskie. W związku z tym, że przerwa pomiędzy poprzednim ubezpieczeniem chorobowym z tytułu umowy zlecenia a tym z tytułu umowy o pracę jest krótsza niż 30 dni, panu Piotrowi należy się wynagrodzenie chorobowe bez okresu wyczekiwania.
Bez okresu wyczekiwania zasiłek chorobowy przysługuje:
- Absolwentom szkoły lub uczelni w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu;
- Jeżeli niezdolność do pracy powstała w związku z wypadkiem w drodze do lub z pracy;
- Obowiązkowo ubezpieczonym, którzy posiadają 10-letni staż pracy;
- Posłom i senatorom, którzy przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od ukończenia kadencji;
- Funkcjonariuszom Służby Celnej, którzy podjęli pracę w jednostce organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej.
Co to jest e-ZLA i jak uzyskać zwolnienie lekarskie online?
W dzisiejszych czasach, kiedy dostęp do opieki medycznej staje się coraz bardziej cyfrowy, możliwość uzyskania e-ZLA online to ogromne ułatwienie. Szczególnie w sytuacjach, gdy choroba uniemożliwia osobistą wizytę w gabinecie lekarskim.
Konsultacja telemedyczna w Med24 to proces, który został zaprojektowany z myślą o wygodzie pacjenta. Następnie pacjent wybiera dogodną dla siebie metodę kontaktu z lekarzem - czat, wideo lub telefon. Podczas rozmowy telefonicznej lub wideokonferencji lekarz przeprowadza wywiad medyczny, analizuje przesłaną dokumentację (jeśli jest dostępna) i ocenia, czy przedłużenie zwolnienia lekarskiego jest uzasadnione. Jeśli tak, wystawia e-ZLA, które automatycznie trafia do ZUS i pracodawcy. Med24 przykłada ogromną wagę do bezpieczeństwa danych osobowych i poufności informacji medycznych. Wszystkie dane przesyłane podczas konsultacji są szyfrowane i przechowywane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Platforma Med24 posiada certyfikaty bezpieczeństwa, które potwierdzają, że spełnia najwyższe standardy ochrony danych.
Konsultacja telemedyczna w Med24 to nowoczesna i skuteczna forma opieki medycznej, zapewniająca szybki dostęp do specjalisty bez wychodzenia z domu.
Tak, lekarz ma prawo odmówić wystawienia e-ZLA online, jeśli uzna, że nie ma ku temu medycznych wskazań. Decyzja lekarza jest podyktowana obowiązkiem rzetelnej oceny stanu zdrowia pacjenta i zgodności z zasadami etyki lekarskiej.
Jak przygotować się do konsultacji telemedycznej?
Konsultacja telemedyczna to coraz popularniejsza forma kontaktu z lekarzem, która pozwala na uzyskanie porady medycznej bez wychodzenia z domu. Aby jednak taka konsultacja była efektywna, warto się do niej odpowiednio przygotować.
- Dokumentacja medyczna: Przed konsultacją telemedyczną warto przygotować wszelką dokumentację medyczną, która może być przydatna lekarzowi. Należą do niej wyniki badań laboratoryjnych, zdjęcia rentgenowskie, karty informacyjne z pobytów w szpitalu oraz spis przyjmowanych leków. Jeśli posiadasz dokumentację w formie elektronicznej, możesz ją przesłać lekarzowi przed konsultacją. W przypadku dokumentów w formie papierowej, warto zrobić zdjęcia lub skany i mieć je pod ręką podczas rozmowy.
- Lista pytań: Przed konsultacją telemedyczną warto sporządzić listę pytań, które chcesz zadać lekarzowi. Zastanów się, co Cię niepokoi, jakie masz wątpliwości dotyczące swojego stanu zdrowia i jakie informacje chcesz uzyskać.
- Warunki: Podczas konsultacji telemedycznej ważne jest, aby zadbać o odpowiednie warunki. Wybierz ciche i spokojne miejsce, w którym nikt nie będzie Ci przeszkadzał. Sprawdź, czy kamera i mikrofon działają poprawnie. Przygotuj sobie szklankę wody i chusteczki higieniczne. Zadbaj o to, aby podczas rozmowy nikt nie przerywał i nie rozpraszał Twojej uwagi.
Nagrywanie konsultacji telemedycznej bez zgody lekarza jest niedozwolone. Zarówno pacjent, jak i lekarz mają prawo do prywatności i ochrony swoich danych osobowych. Nagrywanie rozmowy bez zgody obu stron może naruszać przepisy prawa.
tags: #przedluzony #zasilek #chorobowy