Od pojawienia się koronawirusa w Polsce minął już rok. Początki pandemii sparaliżowały nie tylko działanie przedsiębiorstw, ale także urzędów. W zeszłym roku ogromna ilość ubezpieczonych czekała nawet kilka miesięcy na wypłatę świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, w szczególności zasiłku chorobowego i macierzyńskiego. Wydawać by się mogło, że w ciągu ubiegłego roku ZUS powinien już wypracować schemat postępowania, aby nie dochodziło do tak dramatycznych opóźnień. Nic bardziej mylnego. Co można zrobić, gdy ZUS zwleka z wypłatą zasiłku?
Przykra rzeczywistość opóźnień w ZUS
W chwili obecnej wciąż wiele osób czeka na rozpatrzenie przez ZUS wniosków, w szczególności o wypłatę zasiłków z ubezpieczenia chorobowego. Podobny problem dotyczy wniosków o wypłatę renty. Czas oczekiwania na decyzję organu jest de facto nieokreślony, a ZUS nie musi płacić odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczeń. Najczęściej jedyną informacją, jaką osoba ubezpieczona może uzyskać od organu, jest to, że „sprawa jest w opracowaniu, data wypłaty nie została jeszcze ustalona„.
Ponadto, jak wskazał mi sam ZUS „obecnie w okresie pandemii, mimo upływu ustawowego terminu na rozpatrzenie sprawy, może zdarzyć się, że wniosek będzie rozpatrzony po tym terminie [ustawowym - przyp. aut.]. Aktualnie odczuwamy znaczny wzrost wniosków o zasiłki, co niewątpliwie wpływa na czas rozpatrzenia spraw„.
Czy ZUS może w taki sposób tłumaczyć swoją bezczynność? Moim zdaniem natłok spraw do rozpatrzenia i sytuacja związana z COVID-19 nie powinna mieć wpływu na wydawanie decyzji w ustawowym terminie. Rozpoznawanie wniosków o wypłatę świadczeń należy do kompetencji ZUS jako organu administracji publicznej. W sytuacji, gdy wniosków tych jest dużo lub brakuje pracowników z powodu pandemii, organ powinien wypracować taki schemat postępowania, aby mimo obecnej sytuacji świadczenia były wypłacane osobom potrzebującym w terminie. Bądź co bądź, ZUS miał bardzo dużo czasu na przeorganizowanie się i dostosowanie swojego trybu działania do sytuacji związanej z koronawirusem.
Termin na rozpatrzenie sprawy przez ZUS
Zgodnie z art. 35 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane te sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 KPA).
Z kolei załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, co będzie dotyczyć większości spraw prowadzonych przed ZUS o wypłatę zasiłku chorobowego lub macierzyńskiego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 KPA).
Obowiązki organu po upływie terminu
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ (ZUS) jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 KPA). Co istotne, ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn od niego niezależnych (art. 36 § 2 KPA).
Ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie
Od 1 czerwca 2017 r. strona postępowania administracyjnego ma prawo wniesienia ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Jest to warunek późniejszego złożenia skargi do sądu administracyjnego. Dotyczy to spraw ZUS rozpatrywanych w trybie administracyjnym (m.in. specjalny zasiłek opiekuńczy). W przypadku spraw ZUS, w których właściwe są sądy powszechne (m.in. zasiłek chorobowy i macierzyński), nie ma konieczności składania ponaglenia.
Ponaglenie należy złożyć bezpośrednio do ZUS (art. 37 § 3 KPA), który będzie miał 7 dni na jego rozpatrzenie (art. 37 § 5 KPA). Pismo należy uzasadnić.
Bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - właściwość sądu
W niektórych sprawach, takich jak świadczenia przyznawane w drodze wyjątku (np. specjalny zasiłek opiekuńczy) lub umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, wnosi się skargę na bezczynność ZUS lub przewlekłe prowadzenie postępowania w trybie administracyjnym, po wyczerpaniu przysługujących środków. Właściwy jest tutaj sąd administracyjny. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy należy złożyć do sądu administracyjnego za pośrednictwem ZUS.
ZUS pozostaje w bezczynności, jeżeli nie załatwi sprawy w ustawowym terminie 1 miesiąca lub, w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej, w terminie 2 miesięcy bądź też, o ile poinformował o nowym terminie rozpatrzenia sprawy, po upływie tego terminu. Z kolei postępowanie prowadzone przez ZUS popadnie w przewlekłość, gdy organ będzie je prowadził dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Będzie to miało miejsce w szczególności, gdy ZUS będzie podejmował czynności pozorne, aby nie popadać w bezczynność, przy czym czynności te nie będą de facto dążyły do załatwienia sprawy, czyli wypłaty świadczenia. Są to sprawy rzadkie. Najczęściej organ będzie pozostawał w bezczynności, a więc przysługiwać będzie skarga na bezczynność organu.
Właściwość sądu powszechnego
W pozostałych sprawach co do zasady właściwe do rozpoznania sprawy o bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez ZUS (m.in. zasiłek chorobowy i macierzyński) są sądy powszechne. Stosuje się w tym przypadku przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (KPC).
Zgodnie z art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, odwołanie do sądu przysługuje w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Dotyczy to m.in. niewydania decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku chorobowego lub macierzyńskiego. W takiej sytuacji nie ma konieczności wnoszenia ponaglenia, ponieważ sprawa toczyć się będzie w ramach postępowania cywilnego, a nie administracyjnego.
Po upływie ww. 2 miesięcy można wnieść odwołanie do sądu powszechnego, za pośrednictwem ZUS. Zgodnie z art. 477(9) § 4 KPC, jeżeli organ nie wydał decyzji lub orzeczenia w terminie 2 miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu. W takiej sytuacji, sąd w razie uwzględnienia odwołania zobowiązuje organ do wydania decyzji w określonym terminie, zawiadamiając o tym organ nadrzędny, albo orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie stwierdza, czy niewydanie decyzji przez organ nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.
Wniosek o interwencję RPO
Każda osoba pokrzywdzona bezczynnością organu, zwłaszcza gdy nie może uzyskać rzetelnej informacji o terminie rozpatrzenia jej sprawy, może złożyć do Rzecznika Praw Obywatelskich wniosek o zajęcie się sprawą. Pismo takie jest wolne od opłat. Powinno zawierać oznaczenie wnioskodawcy oraz osoby, której wolności i praw sprawa dotyczy, a także określać przedmiot sprawy.
Wniosek można złożyć między innymi w formie elektronicznej za pośrednictwem formularza. Biuro RPO nawet tego samego lub następnego dnia roboczego od wpłynięcia wniosku kieruje do organu (ZUSu) zapytanie z prośbą o przedstawienie szczegółowego stanu sprawy w oparciu o posiadane akta i przekazanie odpowiedzi.
Bardzo rekomenduję tę drogę postępowania w sytuacji, gdy ZUS pozostaje w bezczynności, a ubezpieczony czeka na wypłatę świadczenia z przez kilka miesięcy. Najczęściej po wystosowaniu przez RPO zapytania do organu, wniosek o wypłatę świadczenia jakimś dziwnym trafem odnajduje się i (ba!) nawet znajduje się pracownik, który go rozpozna, a świadczenie zostaje wypłacone w ciągu zaledwie kilku dni.
Co zrobić, gdy pieniądze z ZUS nie przychodzą?
Brak wypłaty świadczenia w terminie nie oznacza, że musisz bezczynnie czekać. Istnieją konkretne kroki, które warto podjąć, aby sprawa ruszyła szybciej.
- Sprawdź dokumenty
- Upewnij się, że lekarz wystawił i przesłał e-ZLA (zwolnienie L4).
- Zapytaj pracodawcę, czy dostarczył do ZUS formularz Z-3 lub Z-3a.
- Sprawdź, czy nie brakuje dodatkowych dokumentów (np. Z-10 po ustaniu zatrudnienia).
- Skontaktuj się z ZUS
- Zadzwoń na infolinię ZUS (22 560 16 00) - konsultant sprawdzi status Twojej sprawy.
- Możesz też zalogować się na Platformę Usług Elektronicznych (PUE ZUS) i tam śledzić, czy dokumenty zostały zarejestrowane.
- Złóż pisemne zapytanie lub ponaglenie
- Jeśli ZUS przekracza 30-dniowy termin, masz prawo złożyć pisemną skargę lub ponaglenie.
- Urząd ma obowiązek odpowiedzieć i wyjaśnić przyczyny opóźnienia.
- Pracownik ZUS powinien pomóc przygotować skargę lub ponaglenie.
- Skorzystaj z pomocy prawnej
- W przypadku długotrwałych problemów warto powierzyć sprawę specjaliście - prawnik może pomóc w przygotowaniu odwołania lub skargi.
- Profesjonalna obsługa sprawy prawne ZUS często przyspiesza rozstrzygnięcie sprawy.
- Odwołanie do sądu
- Jeśli ZUS odmawia wypłaty lub bezzasadnie przedłuża postępowanie, przysługuje Ci prawo do odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
- Odwołanie jest bezpłatne i można je wnieść samodzielnie lub z pomocą prawnika.
Warto wiedzieć: Samo złożenie skargi często powoduje, że sprawa nabiera tempa - ZUS stara się wówczas jak najszybciej zakończyć postępowanie.
Najczęstsze powody opóźnień i co zrobić
| Powód opóźnienia | Twoje działanie |
|---|---|
| Brak formularza Z-3 / Z-3a od pracodawcy | Skontaktuj się z działem kadr, przypomnij o obowiązku wysyłki dokumentu do ZUS. |
| Brak dodatkowych dokumentów (np. Z-10, zaświadczenie o pobycie w szpitalu) | Sprawdź w PUE ZUS listę dokumentów, złóż brakujące załączniki. |
| Błędy formalne w dokumentacji | Popraw błędy we wniosku, skoryguj dane, złóż ponownie. |
| Wątpliwości co do zasadności świadczenia | Przygotuj dodatkową dokumentację medyczną, w razie potrzeby skorzystaj z pomocy prawnika. |
| Opóźnienia organizacyjne w ZUS | Złóż skargę lub ponaglenie na piśmie - ZUS ma obowiązek odpowiedzieć. |
Kluczowe informacje dotyczące zasiłku chorobowego
ZUS ma 30 dni na wypłatę świadczenia od momentu otrzymania kompletu dokumentów. Najczęstszym powodem opóźnień jest brak formularza Z-3 od pracodawcy. Zawsze sprawdzaj status sprawy w PUE ZUS. W razie przewlekłości postępowania masz prawo złożyć skargę, a w ostateczności - odwołać się do sądu.
Prawo do zasiłku chorobowego pojawia się dopiero po określonym czasie podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Przy umowie o pracę jest to 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia, a przy ubezpieczeniu dobrowolnym, na przykład u przedsiębiorców, 90 dni. Do tego okresu wliczają się wcześniejsze ubezpieczenia, jeśli przerwa między nimi była krótka albo wynikała z urlopu wychowawczego, bezpłatnego lub służby wojskowej.
Przez pierwsze dni choroby pieniądze wypłaca pracodawca, a dopiero później przejmuje to ZUS. W ciągu roku kalendarzowego pracownik otrzymuje wynagrodzenie chorobowe maksymalnie przez 33 dni. U osób, które ukończyły 50 lat, okres ten jest krótszy i wynosi 14 dni, licząc od kolejnego roku po ukończeniu tego wieku.
W większości przypadków zasiłek chorobowy wynosi 80 procent wcześniejszych zarobków. Podstawą jest przeciętne wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy przed miesiącem, w którym powstała niezdolność do pracy. Stawka w wysokości 100 procent obowiązuje wyłącznie w ściśle określonych sytuacjach, takich jak ciąża, wypadek w drodze do pracy lub z pracy oraz niektóre procedury medyczne związane z dawstwem.
ZUS wypłaca zasiłek chorobowy po przekazaniu kompletu wymaganych dokumentów, w tym wniosku. W praktyce obowiązek ten dotyczy przede wszystkim przedsiębiorców, osób współpracujących, duchownych oraz osób, które zachorowały po zakończeniu zatrudnienia. W przypadku pracowników etatowych dokumenty do ZUS przekazuje zazwyczaj pracodawca. We wniosku należy wskazać numer rachunku bankowego, w przeciwnym razie pieniądze zostaną wysłane przekazem pocztowym. Dokumenty można złożyć osobiście, wysłać pocztą lub przekazać elektronicznie przez PUE ZUS.
Osoby samodzielnie opłacające składki tracą prawo do zasiłku, jeśli zadłużenie przekracza 1 procent minimalnego wynagrodzenia. ZUS weryfikuje ten stan na dzień powstania prawa do świadczenia. Spłata całości zadłużenia w ciągu 6 miesięcy pozwala odzyskać świadczenie za cały okres choroby.
Zasiłek chorobowy przysługuje maksymalnie przez 182 dni, a w ciąży lub przy gruźlicy do 270 dni. Do tego okresu wliczają się wszystkie dni niezdolności do pracy, również te opłacane przez pracodawcę. Po ustaniu ubezpieczenia chorobowego świadczenie co do zasady może być wypłacane nie dłużej niż przez 91 dni.
FPP chce, by ZUS wypłacał chorobowe od pierwszego dnia zwolnienia
Jeśli czujesz, że sprawa jest celowo przeciągana lub ZUS odmawia świadczenia bezpodstawnie, warto skorzystać z profesjonalnego wsparcia. Doświadczeni prawnicy specjalizujący się w sprawach prawnych ZUS pomogą przygotować dokumenty, złożyć odwołanie i skutecznie dochodzić Twoich praw.
tags: #problem #z #wyslaniem #wniosku #o #zasilek