Analiza prawna przypadków dotyczących sporów o charakter stosunku prawnego łączącego pracownika ochrony z pracodawcą, szczególnie w kontekście umów cywilnoprawnych, jest kluczowa dla zrozumienia praw i obowiązków obu stron.
Powód M. N. podał, iż w okresie od dnia 4 czerwca 2016 roku do dnia 30 czerwca 2016 roku wykonywał pracę na rzecz pozwanego na podstawie umowy Nr (...), zawartej w dniu 4 czerwca 2016 roku, w charakterze pracownika ochrony, na obiekcie E., położonym w G..
Powód wykonywał swoją pracę w miejscu i czasie wyznaczonym przez pozwanego, o czym świadczy zestawienie dyżurów pracownika ochrony za miesiąc czerwiec 2016 roku. W ocenie powoda praca przez niego świadczona w okresie objętym sporem, pomimo zawartej przez strony umowy zlecenia, była wykonywana w oparciu o umowę o pracę, albowiem zaistniały wszystkie przesłanki objęte treścią art. 22 § 1 kp. W związku z powyższym zasadnym jest również domaganie się przez powoda wypłaty na jego rzecz wynagrodzenia za wykonaną pracę za miesiąc czerwiec 2016 roku w kwocie objętej pozwem.
Pozwany (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. w uzasadnieniu pozwany podał, iż nie jest legitymowany biernie w niniejszej sprawie, albowiem powód nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, iż strony łączył jakikolwiek stosunek prawny. Pismo, które zostało załączone przez powoda do pozwu, pochodzi natomiast od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, o czym świadczy pieczątka tej spółki, znajdująca się w nagłówku pisma. Pozwany zaś jest odrębnym podmiotem od wyżej wymienionego. W takim stanie faktycznym skierowanie przez powoda roszczenia przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. jest nieuzasadnione.
W piśmie procesowym z dnia 26 czerwca 2016 roku powód wniósł w trybie art. 194 §1 kpc o wezwanie do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanego (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.. W tym zakresie powód podał, iż (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. podniosła zarzut braku legitymacji procesowej biernej w sprawie.
Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2017 roku na podstawie art. 194 §1 kpc, Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanego (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W..
W odpowiedzi na pozew pozwany (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. podał, iż powód świadczył usługi ochrony na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. w okresie od dnia 4 czerwca 2016 roku do dnia 30 czerwca 2016 roku w ramach umowy zlecenia. Powód został skierowany na obiekt E. w G. przy ul. (...). Powód świadczył usługi ochrony przez niepełny miesiąc tj. czerwiec, w trakcie którego wypracował wynagrodzenie na poziomie 972,80 złotych netto.
W dniu 30 czerwca 2016 roku powód wpuścił na teren obiektu osobę nieuprawnioną, nie odnotowując tego w książce służby, jak również nie informując o tym przełożonych. W związku z powyższym (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością została obciążona karą umowną na podstawie noty księgowej. Z uwagi na fakt, iż powód wykonywał usługi ochrony na obiekcie na rzecz pozwanego (...)spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, będącej podwykonawcą spółki(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, pozwany (...)był zobowiązany do zwrotu nałożonej kary umownej na rzecz spółki (...).
Pozwany (...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zaprzeczył również, aby w jakimkolwiek okresie łączyła go z powodem umowa o pracę. Potwierdza to w szczególności zawarta przez strony umowa zlecenia. Badając treść powyższej, jak również okoliczności wykonywania świadczeń przez powoda, w tym samodzielne ustalenie grafiku, dowolność w wyborze dni świadczenia usług i ich ilości, należy dojść do wniosku, iż stosunek prawny łączący strony nie miał charakteru opisanego w treści art. 22 kp, albowiem nie spełniał on warunków tam określonych, a dominującymi cechami były elementy cywilnoprawne.
Elementem istotnym odróżniającym umowę o pracę od umów cywilnoprawnych jest świadczenie pracy pod kierownictwem pracodawcy oraz obowiązek osobistego świadczenia pracy. Zgodnie zaś z treścią § 2 umowy zlecenia powód nie był zobowiązany do osobistego świadczenia usługi i mógł podzlecać wykonanie obowiązków innym osobom, spełniającym odpowiednie kwalifikacje. Brak bezwzględnego obowiązku świadczenia pracy wyklucza zatem możliwość zakwalifikowania stosunku prawnego, jako umowy o prace.
Pozwany podkreślił, iż nawet określenie w umowie czynności z zastrzeżeniem ich osobistego wykonywania w określonych dniach, czy godzinach nie przesądza jeszcze o nawiązaniu stosunku pracy, ponieważ takie elementy występują też w stosunkach cywilnoprawnych. Nadto o wyborze zatrudnienia decydują zainteresowane strony, kierując się przesłanką przedmiotu zobowiązania. Pozwany podkreślił, iż art. 1)kp nie stwarza prawnego domniemania zawarcia umowy o pracę. O rodzaju zawartej umowy rozstrzyga przede wszystkim zgodna wola stron, a następnie sposób jej wykonywania. Zgoda na nawiązanie tego typu kontraktu została wyrażona przez powoda w sposób swobodny, poprzez złożenie przez niego własnoręcznego podpisu. Oświadczenie nie było dotknięte wadami, które mogłyby ewentualnie wzruszyć moc umowy. Powód nie uchylił się również od skutków złożonego oświadczenia woli. W konsekwencji zawarta umowa zlecenia była ważna i wywołała skutki na gruncie prawa cywilnego.
Na rozprawie w dniu 16 października 2017 roku pełnomocnik powoda sprecyzował, iż podtrzymuje pozew co do pozwanego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., w odniesieniu zaś pozwanego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. cofa pozew.
Zgodnie z treścią § 2 umowy zleceniobiorca (powód) miał prawo powierzenia wykonania zlecenia osobie trzeciej (pod warunkiem, że osoba ta spełnia warunki wymagane od zleceniobiorcy np. posiadanie wpisu na listę kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej) lub dokonać zmiany terminów, w których będzie wykonywał zlecenie z innymi zleceniobiorcami wykonującymi podobne czynności dla zleceniodawcy. Zleceniobiorca i jego zastępca odpowiadają osobiście za ewentualne szkody wyrządzone zleceniodawcy przez siebie lub swojego zastępcę. Zleceniodawca nie odpowiada za szkody wyrządzone przez zleceniobiorcę lub jego zastępcę osobom trzecim.
Zgodnie z § 6 powyższej umowy zleceniobiorca (powód) oświadczył, iż jest w pełni świadomy tego, że niniejsza umowa nie jest umową o pracę i nie stosuje się do niej przepisów prawa pracy. Jest to umowa cywilnoprawna, do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego. Strony przewidziały również, iż w sprawach nieuregulowanych w niniejszej umowie zastosowanie mają odpowiednie przepisy Kodeksu Cywilnego.
Powód wykonywał obowiązki ochrony na obiekcie E. w G. przy ul. Na obiekt przyjeżdżał z ramienia pozwanej firmy J. S. Powyższe skutkowało nałożeniem kary na (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.
W swoich ustaleniach Sąd oparł się na zeznaniach powoda M. N. oraz świadka J. S. Podstawę ustaleń Sądu stanowiły również dokumenty złożone przez strony do akt prowadzonego postępowania. Dokumenty prywatne Sąd ocenił na podstawie art. 245 k.p.c. Wynika z niego, że dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała złożyła oświadczenie w nim zawarte.
Świadek J. S. w trakcie zeznań przed Sądem zeznał, iż w momencie rozmowy wstępnej z powodem poinformował go rodzaju umowy łączącej strony, w szczególności iż strony łączyć będzie umowa zlecenia. W/w wskazał również powodowi na wielkość stawki godzinowej za wykonywaną przez niego pracę. Świadek stanowczo zaprzeczył, aby kiedykolwiek informował powoda, iż strony będzie łączyć umowa o pracę. Świadek podkreślił, iż każda nowo przyjmowana osoba początkowo ma umowę zlecenia, gdy zaś sprawdzi się jest zatrudniana na podstawie umowy o pracę. Powód o powyższym również został poinformowany. Świadek zeznał nadto, iż powód nigdy nie kwestionował zawartej z pozwanym umowy zlecenia. Powód miał również możliwość swobodnego ustalania grafiku zmian.
Sąd odmówił wiary twierdzeniom powoda, iż nie miał świadomości, iż podpisana przez niego umowa stanowi umowę zlecenia, albowiem powyższej nie przeczytał, powyższe jest w ocenie Sądu sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego, zwłaszcza mając na uwadze fakt, iż powód powyższą umowę podpisał. Niniejsza w swej treści wyraźnie stanowiła natomiast o zawarciu umowy zlecenia. W ocenie Sądu obecne twierdzenia powoda w tym przedmiocie stanowią jedynie okoliczności prezentowane na potrzeby niniejszego postępowania. Nadto nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy okoliczności, iż przed podjęciem pracy u pozwanego był on informowany przez J. S., iż zostanie z nim zawarta umowa o pracę. Okoliczności tej w żadnej mierze nie potwierdził w/w świadek.
Sąd dał natomiast wiarę twierdzeniom powoda, iż jego praca na obiekcie nie była w żaden sposób kontrolowana. W odbiorze powoda sprawdzeniu podlegał jedynie stan trzeźwości ochroniarzy. Okoliczność ta koresponduje również z zeznaniami świadka J. S.
Zgodnie z treścią art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Na podstawie art. 189 k.p.c. (orzeczenie SN z 05.12.2002 r., I PKN 629/01). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wątpliwości nie budzi fakt, iż po stronie powoda zachodzi interes prawny w przyjęciu ustalenia wskazanego w treści żądania pozwu. Przyjęcie bowiem, iż stosunek łączący strony miał charakter umowy pracę ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia uprawnień osoby świadczącej pracę. Uprawnienia pracownicze, takie jak szczególna ochrona wynagrodzenia, płatny urlop wypoczynkowy, świadczenia ubezpieczeniowe w przypadku niezdolności do pracy i inne przysługują bowiem z mocy przepisów prawa pracy tylko osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę i nie znajdują zastosowania do osób świadczących pracę na podstawie innych umów.
Na gruncie niniejszej sprawy rozważenia wymagał art. 1 cyt. Zasada osobistego świadczenia pracy oznacza, że pracownik winien wykonywać pracę na rzecz pracodawcy osobiście i nie może tego obowiązku spełniać za pośrednictwem innej osoby. Związane jest to z osobistymi przymiotami pracownika, jak np. kwalifikacjami, sumiennością, starannością, wiekiem, płcią, itp. Zasada podporządkowania pracownika pracodawcy polega zwłaszcza na obowiązku stosowania się do poleceń przełożonego oraz postanowień regulaminu, które pozostają w związku z wykonywaną pracą.
Po pierwsze, pracodawca ponosi konsekwencje niemożności świadczenia przez pracownika pracy z przyczyn technicznych - niezawinionych przez pracownika (tzw. ryzyko techniczne). Pracodawca obciążony jest także skutkami niewłaściwej obsady stanowisk i zmuszony jest ponosić straty powstałe wskutek braku należytego przygotowania pracowników do pracy (tzw. ryzyko gospodarcze). Po trzecie, pracodawca obarczony jest skutkami ujemnych rezultatów prowadzonej działalności gospodarczej, które nie są przez pracowników zawinione i nie mogą w związku z tym powodować obniżenia ich wynagrodzenia za pracę (tzw. ryzyko gospodarcze). Na pracodawcy spoczywa również tzw. ryzyko personalne.
Zasadnym jest więc stwierdzenie, że brak choćby jednej z powyższych przesłanek decyduje o odmowie uznania łączącego strony stosunku prawnego jako umowy o pracę. Ze stosunkiem pracy mamy do czynienia wtedy, gdy cechy właściwe temu stosunkowi prawnemu przeważają.
W ocenie Sądu materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, iż pozwany narzucał powodowi określony sposób wykonywania przez niego obowiązków. Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż powód miał jasno określony zakres zadań- ochrona obiektu. Powyższy został jasno określony w treści umowy zlecenia z dnia 4 czerwca 2016 roku. Powód miał również możliwość swobodnego określania czasu świadczenia pracy, wyrazem czego była swoboda w zakresie ustalania grafików służb.
Brak podporządkowania powoda kierownictwu pracodawcy zdaniem Sądu bezsprzecznie wynika zarówno z zeznań samego powoda, jak również świadka J. S. Cechą odróżniającą stosunek cywilnoprawny od stosunku pracy nie jest jakikolwiek brak związania świadczącego pracę poleceniami, czy też życzeniami tego, który pracę powierza (zleca). Podkreślić należy, iż w niektórych umowach cywilnoprawnych, np. Przy ocenie charakteru stosunku prawnego łączącego strony (umowa o pracę, umowa zlecenia) należy uwzględnić również specyfikę funkcjonowania podmiotu zatrudniającego. W każdym jednakże przypadku w razie wątpliwości tj. Należy bowiem zastrzec, iż przepis art. 22 § 1 (1) k.p. Nadto co istotne w sprawie powód miał otrzymywać wynagrodzenie godzinowe, a zatem wynagrodzenie zależne od ilości przepracowanych przez niego godzin.
Osobiste wykonywanie powierzonych czynności jest charakterystyczne nie tylko dla stosunku pracy, ale również dla umów cywilnoprawnych np. zasadą jest przy wykonywaniu zlecenia, a możliwość powierzenia innej osobie wykonania zlecenia musi wynikać z treści umowy, ze zwyczaju lub być spowodowana okolicznościami.
The Power of Law - odc. 4 Różnice pomiędzy umową o pracę, zlecenie i o dzieło cz.I
Zgodnie z treścią orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 28 października 1998r. (sygn. W tym miejscu stanowczo podkreślić należy, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezsprzecznie potwierdził również fakt, iż wykonując czynności w ramach zawartej umowy zlecenia powód nie był zobowiązany...
tags: #praca #w #ochronie #orzecznictwo #umowa #zlecenie