W dzisiejszych czasach coraz więcej Polaków decyduje się na podjęcie dodatkowego zatrudnienia. Jest to popularny sposób na poprawę swojej sytuacji finansowej, ale także na rozwój zawodowy czy realizację pasji. Zjawisko to, znane jako "polyworking", staje się coraz bardziej powszechne, zwłaszcza wśród pracowników umysłowych. Niemal co trzeci badany deklaruje, że nie jest w stanie utrzymać się z jednego źródła dochodu.
Decyzja o podjęciu pracy na drugim etacie może być podyktowana różnymi motywacjami. Dla wielu osób jest to konieczność finansowa, wynikająca z niewystarczających dochodów z głównego zatrudnienia, aby godnie żyć. Inni widzą w tym szansę na szybsze oszczędzanie lub zgromadzenie środków na "czarną godzinę".
Jednak aspekt finansowy to nie jedyny powód. Praca dodatkowa może być również postrzegana jako szansa na rozwój zawodowy. Dla studentów czy osób planujących zmianę branży, dodatkowe zatrudnienie, praktyki czy wolontariat mogą stanowić klucz do zdobycia cennego doświadczenia i przygotowania do przyszłej kariery.
Badania wskazują, że ponad połowa pracowników umysłowych podejmuje dodatkowe aktywności zawodowe poza głównym miejscem zatrudnienia. Zjawisko to ma wyraźne podłoże ekonomiczne - niemal co trzeci badany (28,6%) deklaruje, że nie jest w stanie utrzymać się z jednego źródła dochodu. Problem ten dotyka częściej kobiety (33,4% wobec 22,7% mężczyzn) oraz starszych millenialsów.
Motywacje stojące za podejmowaniem dodatkowej pracy są zróżnicowane, ale dominuje aspekt finansowy. Dla 29,8% badanych polyworking jest sposobem na szybsze zwiększenie dochodów, a dla 22,1% stanowi wręcz konieczność finansową. Dla części pracowników polyworking ma też wymiar rozwojowy - 12,4% traktuje tę formę pracy jako sposób na sprawdzenie się w innej branży lub przygotowanie do zmiany zawodu, a 12,1% widzi w nim możliwość realizacji szerokich zainteresowań.
Dodatkowe aktywności zawodowe to nie tylko praca w tej samej branży. W 41,2% przypadków obejmują one zupełnie inne specjalizacje niż główny etat. Najpopularniejsze obszary dodatkowej aktywności to IT i nowe technologie (22,9%), handel i sprzedaż (13,7%), edukacja i szkolenia (13,1%) oraz marketing, media i komunikacja (9,1%).
Badanie ujawnia, że 40% osób pracujących dodatkowo poświęca na wszystkie aktywności zawodowe około 50 godzin tygodniowo, a niemal co czwarty - 60 godzin. Paulina Świątkiewicz, HR business partner w portalach pracy rocketjobs.pl i justjoin.it, zauważa, że polyworking przestaje być niszą i staje się wyraźnym efektem presji finansowej oraz zmiany podejścia do kariery. Umiarkowana aktywność poza etatem może wspierać rozwój kompetencji, ale dodatkowa praca z konieczności, kosztem odpoczynku i regeneracji, zwiększa ryzyko zmęczenia, błędów i wypalenia.
Jak pogodzić pracę na dwóch etatach?
Praca na dwóch etatach jednocześnie, zwłaszcza w tych samych godzinach, budzi poważne wątpliwości prawne. Zgodnie z Kodeksem pracy, pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem. Oznacza to podporządkowanie pracodawcy w czasie, miejscu i sposobie świadczenia pracy. Zawarcie dwóch umów o pracę, które miałyby być wykonywane w tym samym czasie i w tym samym miejscu, jest niemożliwe, ponieważ pracownik nie może być jednocześnie podporządkowany dwóm różnym pracodawcom.
W takiej sytuacji dochodzi do naruszenia przepisów o czasie pracy. Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy. Ponadto, pracownikowi przysługuje prawo do co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego i co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku tygodniowego.
Wyroki sądowe potwierdzają, że zatrudnianie pracowników poza normalnym czasem pracy na podstawie umów cywilnoprawnych przy pracach tego samego rodzaju co objęte stosunkiem pracy stanowi obejście przepisów o czasie pracy w godzinach nadliczbowych. Z kolei świadczenie tej samej rodzajowo pracy, co określona w umowie o pracę, poza normalnym czasem pracy, na podstawie kolejnej umowy o pracę lub umów cywilnoprawnych, jest kontynuowaniem stosunku pracy w godzinach nadliczbowych. Zawieranie takich umów stanowi obejście przepisów o czasie pracy, przy czym nie ma tu znaczenia wola pracownika i pracodawcy.
Sąd Najwyższy stwierdził również, że z tym samym pracodawcą, w zakresie wykonywania pracy tego samego rodzaju, pracownik może pozostawać tylko w jednym stosunku pracy. W konsekwencji, jeden z tak nawiązanych stosunków pracy musiałby zostać uznany za nieważny z mocy prawa jako umowa sprzeczna z ustawą lub mająca na celu obejście przepisów prawa.
Przykładem takiej sytuacji może być przypadek Marka, który zatrudnił się jednocześnie w dwóch konkurencyjnych firmach kurierskich. Obaj kierownicy oczekiwali od niego pełnego zaangażowania i natychmiastowej dostępności, co doprowadziło do komplikacji.
Inny przykład to Anna, która została zatrudniona w dwóch różnych jednostkach wojskowych w tym samym kompleksie, obie oferowały jej pełen etat w tych samych godzinach. Mimo zgody przełożonych, ZUS zakwestionował podwójne zatrudnienie, uznając, że jednostki mają wspólnego płatnika i jest to obejście przepisów o czasie pracy.
Tomasz podpisał dwie umowy o pracę - jako informatyk i jako magazynier - z dwoma różnymi firmami wynajmującymi biura w tym samym budynku. Prace miały być wykonywane w tych samych godzinach, co doprowadziło do sprzecznych poleceń od pracodawców.
Możliwości dodatkowego zatrudnienia
Mimo prawnych ograniczeń dotyczących pracy na dwóch etatach w tym samym czasie, istnieje wiele możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia, które nie narusza przepisów prawa. Najczęściej wygląda to tak, że pracownik pracuje w jednej firmie na jeden etat i przez kilka godzin w kolejnej, np. na ¾ etatu. Może również dodatkowo wykonywać w domu zlecenia.
Przykładowe oferty pracy, które mogą stanowić drugi etat:
- Lektor/Lektorka języka angielskiego (ONLINE): Elastyczne godziny pracy, możliwość uczenia kiedy chcesz i ile chcesz.
- Osoba Fundraiserska: Pozyskiwanie osób darczyńskich na ulicach miast, przeprowadzanie rozmów na temat kampanii.
- Praca z asortymentem: Uzupełnianie i obsługa automatów vendingowych, utrzymanie ciągłości sprzedaży.
- Prace pomocnicze przy pakowaniu: Konfekcjonowanie, oklejanie, składanie i sortowanie produktów.
- Kierowca Taxi Uber, Bolt: Praca z własnym autem, elastyczne godziny.
- Kurier/Kurierka: Doręczanie i odbiór paczek.
- Dostawca - Kurier: Dostarczanie zamówień do klientów, restauracji i sklepów.
Wiele z tych ofert pracy pozwala na elastyczne dopasowanie godzin pracy do głównego etatu, co czyni je idealnym rozwiązaniem dla osób szukających dodatkowego źródła dochodu.
Jak radzić sobie z wieloma obowiązkami?
Pogodzenie dodatkowych obowiązków może być wyzwaniem. Kluczowe jest dobre planowanie i organizacja pracy. Warto ustalić, który z etatów jest najcenniejszy i na który chcemy poświęcić najwięcej czasu, jednocześnie nie zaniedbując pozostałych.
Mobilizacja i koncentracja na zadaniach są niezbędne. Unikanie rozpraszaczy, takich jak media społecznościowe czy oglądanie filmików, pozwoli na efektywniejsze wykorzystanie czasu. Tworzenie list zadań do wykonania pomoże oszacować potrzebny czas i uporządkować myśli. Należy jednak pamiętać o zostawieniu marginesu błędu i nie zapełnianiu listy do granic możliwości, aby uniknąć frustracji.
Ważne jest, aby znaleźć najlepszy czas na pracę. Jeśli jesteś rannym ptaszkiem, wstań godzinę wcześniej, aby nadgonić zlecenia lub przygotować się do pracy. Jeśli preferujesz pracę nocą, odpoczywaj rano. Wyrobienie pewnych nawyków i powtarzanie ich ułatwi skupienie się na zadaniach.
Należy pamiętać o umiarze i dbać o zdrowie. Odpoczynek i regeneracja są kluczowe, aby uniknąć wypalenia. Dodatkowe zajęcia i wizja dodatkowych pieniędzy nie powinny przysłonić troski o własne samopoczucie.
8 ZASAD ZARZĄDZANIA CZASEM - GDYBYM TO WIEDZIAŁ WCZEŚNEJ #1
Praca na drugim etacie może być korzystna, ale wymaga odpowiedzialnego podejścia i dobrej organizacji. Ważne jest, aby znać swoje prawa i obowiązki, a także dbać o równowagę między życiem zawodowym a prywatnym.
Polski rynek pracy coraz wyraźniej dzieli się na tych, którzy mogą sobie pozwolić na jeden etat, i tych, dla których dodatkowa praca stała się koniecznością. W obliczu rosnących kosztów utrzymania, polyworking przestaje być wyborem - dla wielu staje się jedynym sposobem na utrzymanie dotychczasowego standardu życia.
tags: #praca #po #godzinach #drugi #etat