Chcesz kupić nową grę na PlayStation? Z zazdrością patrzysz na instastories znajomego, który właśnie wyjechał na obóz do Hiszpanii? A może chcesz iść na koncert ulubionego artysty, ale bilet na miejsce pod sceną kosztuje 450 zł? Jeśli chcesz być bardziej niezależny od swoich rodziców, powinieneś pomyśleć o sposobie na zarobek. Tylko czy osoba nieletnia w ogóle może pracować?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Na jakich zasadach może pracować 13-, 14-, 15-, 16- czy 17-latek?
- Jakie formy pracy dla nieletnich są najpopularniejsze?
- Gdzie szukać ofert pracy dla niepełnoletnich?
- Jak napisać list motywacyjny i CV dla nastolatka, aby szybciej dostać pracę?
Podjęcie pierwszej pracy nie tylko pozwala zdobyć pieniądze na swoje wydatki, ale również uczy samodzielności i daje możliwość zdobycia doświadczenia. W Polsce obowiązkiem każdej osoby poniżej 18 roku życia jest nauka, dlatego należy wybrać taką pracę, która będzie pasowała do rozkładu zajęć szkolnych.
Coraz więcej nastolatków decyduje się na pierwszą pracę - i to nie tylko w wakacje. Praca dla nieletnich to nie tylko szansa na własne pieniądze, ale też nauka odpowiedzialności i pierwszy krok w stronę dorosłości.
Czy nieletni może pracować w Polsce?
Tak, osoby niepełnoletnie mogą podejmować pracę w Polsce, ale ich zatrudnienie podlega szczególnym regulacjom prawnym. Przepisy Kodeksu pracy określają warunki, jakie muszą zostać spełnione, aby osoba poniżej 18. roku życia mogła legalnie pracować.
W jakim wieku można legalnie podjąć pracę?
W Polsce wyróżniamy trzy grupy wiekowe w kontekście pracy:
- Osoby poniżej 15. roku życia - mogą pracować tylko w wyjątkowych przypadkach, np. w działalności artystycznej, sportowej, kulturalnej lub reklamowej, ale wymaga to zgody rodzica oraz inspektora pracy.
- Młodociani (15-18 lat) - mogą podejmować legalne zatrudnienie na określonych warunkach, np. w formie umowy o pracę przy pracach lekkich.
- Osoby powyżej 18. roku życia - mogą pracować bez ograniczeń, podlegając standardowym przepisom Kodeksu pracy.
Zgodnie z Kodeksem pracy, pracownikiem młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat. W potocznym języku określenie "pracownik nieletni" zastępuje prawidłową według kodeksu pracy nazwę „pracownik młodociany”.
Od 1 września 2018 r. na podstawie umowy o pracę może pracować już 15-latek. W przypadku 13- i 14-latków możliwe jest zatrudnienie np. na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło.
W przypadku dzieci poniżej 13. roku życia umowy są zawierane w ich imieniu przez ustawowych przedstawicieli - najczęściej rodziców lub opiekunów.
Najważniejsze przepisy dotyczące pracy dla osób niepełnoletnich
Zatrudnianie osób nieletnich w Polsce regulują przepisy Kodeksu pracy. Jakie są kluczowe zasady?
- Praca nie może utrudniać nauki - młodociani pracownicy muszą mieć możliwość realizowania obowiązku szkolnego.
- Ograniczenia godzinowe - osoby poniżej 16. roku życia mogą pracować maksymalnie 6 godzin dziennie, a młodociani powyżej 16. roku życia - do 8 godzin dziennie.
- Zakaz prac uciążliwych i niebezpiecznych - młodociani nie mogą wykonywać prac, które mogą zagrażać ich zdrowiu, bezpieczeństwu lub prawidłowemu rozwojowi.
- Konieczność badań lekarskich - przed podjęciem pracy młodociany musi przejść badania lekarskie potwierdzające, że nie ma przeciwności zdrowotnych do pracy.
- Obowiązek podpisania umowy - umowa o pracę dla osoby niepełnoletniej musi być zawarta na piśmie i określać warunki zatrudnienia.
Warunki zatrudnienia 15-, 16- i 17-latka
15-, 16- i 17-latek może zostać zatrudniony na podstawie umowy o pracę, jeśli:
- Warunek 1. Ukończył co najmniej 8-letnią szkołę podstawową.
- Warunek 2. Przedstawił świadectwo lekarskie stwierdzające, że dany rodzaj pracy nie zagraża jego zdrowiu.
- Warunek 3. Zostaje zatrudniony w celu przygotowania zawodowego. Wyjątek stanowią tzw. prace lekkie, czyli takie, które nie powodują zagrożenia dla życia, zdrowia i rozwoju psychofizycznego młodocianego i nie utrudniają mu wypełniania obowiązków szkolnych.
- Warunek 4. Młodociany może aplikować do pracy, która nie jest wskazana w rozporządzeniu Rady Ministrów jako tzw. praca wzbroniona. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy młodociany ma powyżej 16 lat i wykonywanie pracy wzbronionej jest niezbędne do odbycia przygotowania zawodowego (Rada Ministrów określa wówczas warunki zapewniające szczególną ochronę zdrowia młodocianych zatrudnionych przy tych pracach).
Zatrudnianie osób poniżej 16. roku życia
Praca dla 13-, 14- i 15-latków jest regulowana jeszcze bardziej szczegółowo. Przede wszystkim młodociany poniżej 16. roku życia może wykonywać pracę tylko na rzecz podmiotu prowadzącego działalność kulturalną, artystyczną, sportową lub reklamową.
Ponadto wymagana jest zgoda przedstawiciela ustawowego lub opiekuna nieletniego, a także zezwolenie właściwego inspektora pracy. Czas pracy nieletniego do 16. roku życia nie może wynosić więcej niż 6 godz. na dobę.
Zatrudnianie nieletnich a czas pracy
Ściśle ustalone reguły dotyczą również czasu pracy młodocianych.
Maksymalny czas pracy dla nieletnich
Pracownik do ukończenia 16. roku życia może pracować maksymalnie 6 godzin na dobę. Starszy nieletni natomiast może być zatrudniony w wymiarze 8-godzinnym, ale tylko wtedy, gdy odbywa się to w ramach przygotowania zawodowego (praktyki). W żadnym przypadku osoba nieletnia nie może pracować w godzinach nadliczbowych.
Jeśli młodociany jest zatrudniony w innym celu niż przygotowanie zawodowe i jest w trakcie odbywania zajęć szkolnych, czas jego pracy nie może przekraczać 12 godzin tygodniowo (w dniu lekcyjnym dozwolone są maksymalnie 2 godziny pracy).
W okresie ferii szkolnych czas pracy to maksymalnie 7 godzin na dobę i 35 godzin w tygodniu (a w przypadku osób do 16. roku życia - maksymalnie 6 godzin na dobę).
Przerwy i odpoczynek
Nie wolno zatrudniać młodocianego na nocną zmianę, czyli między 22 a 6 rano. Przerwa w pracy, obejmująca porę nocną, powinna trwać nieprzerwanie nie mniej niż 14 godzin. W tygodniu niepełnoletni powinien mieć również zapewnioną 48-godzinną przerwę w pracy obejmującą niedzielę (czyli np. weekend).
Młodociani pracownicy mają prawo do przerw. Jeśli ich czas pracy przekracza 4,5 godziny, przysługuje im co najmniej 30-minutowa przerwa.
Praca dla nieletnich - pomysły na zarabianie
O dziwo, nieletnim wcale nie jest tak trudno znaleźć pracę. Pracodawcy doceniają ich entuzjazm i dyspozycyjność. A przede wszystkim, nie ukrywajmy tego, niewielkie oczekiwania finansowe.
Najpopularniejsze zajęcia dla niepełnoletnich
- Praca w restauracji lub fast foodzie. Możesz wybrać zarówno pracę na kasie np. w McDonald’s czy KFC, jak również pracę kelnera w klasycznej restauracji. Zarobki: ok. 15 zł brutto za godzinę + ewentualne napiwki.
- Zbiory warzyw i owoców. To popularna sezonowa praca dla nieletnich - np. na wakacje. Zarobki: ok. 10 zł brutto za litr/kilogram zebranych owoców lub warzyw.
- Praca w sklepie, wykładanie towaru i inwentaryzacja. Zarobki: ok. 15 zł brutto za godzinę.
- Rozdawanie ulotek. Jest to jedna z najprostszych zajęć dla nieletnich. Zarobki: ok. 12-20 zł brutto za godzinę.
- Wyprowadzanie psów i opieka nad zwierzętami. To świetne zajęcie dla młodych osób, które kochają zwierzęta. Zarobki: ok. 15-25 zł brutto za godzinę spaceru lub opieki nad zwierzakiem.
- Pomoc sąsiedzka. Może to być np. sprzątanie, mycie samochodu, odśnieżanie, prasowanie lub koszenie trawy. Zarobki: zależą od indywidualnych ustaleń, nie powinny być jednak niższe niż 15-20 zł brutto za godzinę.
Inne pomysły na pracę dla młodocianych
- Prowadzenie bloga, kanału YouTube lub profilu na Instagramie. Zarobki: zależne od popularności, rodzaju reklamodawców itp.
- Praca jako make-up artist. Zarobki: w zależności od rodzaju makijażu i Twoich umiejętności - 25-60 zł brutto od klientki.
- Hostessa. Zarobki: 15-50 zł brutto za godzinę.
- Sprzedaż internetowa. Zarobki: uzależnione od ilości i rodzaju sprzedawanego towaru.
- Statystowanie. Zarobki: statysta może zarobić ok. 40-90 zł brutto za dzień zdjęciowy, a epizodysta nawet 500 zł brutto.
- Fotografia. Zarobki: ok. 300-500 zł brutto za imprezę.
- Montowanie audio i wideo. Zarobki: ok. 30 zł brutto za godzinę montażu.
- Grafika komputerowa i programowanie. Zarobki: zależne od rodzaju pracy.
- Testowanie gier. Zarobki: ok. 15-20 zł brutto za godzinę.
7 BŁĘDÓW w CV - tego UNIKAJ! Jak napisać dobre CV?
Gdzie szukać ofert pracy dla nieletnich?
Wielu nastolatków szukając pracy po prostu wpisuje w Google „praca dla nieletnich Warszawa", „praca dla 16-latka Kraków", „McDonald's praca dla nieletnich" czy też „praca dla 15-latka". Nie jest to zły sposób, jednak w ten sposób trafisz na najbardziej rozchwytywane oferty pracy.
W pierwszej kolejności najlepiej zajrzeć na strony internetowe firm, w których chciałbyś pracować najbardziej. Znajdziesz tam takie podstrony jak Praca, Kariera lub Dołącz do nas.
Nie udało Ci się znaleźć pracy w ten sposób? Skorzystaj z pomocy wyszukiwarek ofert z branży, która Cię interesuje. Najpopularniejsze portale z ogłoszeniami to:
- OLX
- Gumtree
- Pracuj.pl
- Infopraca.pl
- Indeed
Możesz również szukać przez Google’a. Wystarczy, że wpiszesz w wyszukiwarce np. "praca dla nieletnich". W serwisach społecznościowych znajdziesz dedykowane grupy z propozycjami zatrudnienia dla osób przed 18. rokiem życia, np.:
- Praca dla młodych, nieletnich i studentów (CAŁA POLSKA)
- Prace dla nieletnich 13-18
- Praca dla Młodych!
- Praca dla nieletnich 14-18 lat.
Pamiętaj, że czasami lepiej zacząć od wolontariatu, praktyk lub stażu. Te formy pracy, niestety zazwyczaj bezpłatnej, pozwolą Ci zdobyć pierwsze doświadczenia w wymarzonym zawodzie i zwiększą szanse na pełne zatrudnienie w przyszłości.
Jak napisać list motywacyjny i CV nieletniego?
Główny problem podczas pisania CV lub listu motywacyjnego dla nieletniego to… brak doświadczenia zawodowego. Wiele młodych osób nie wie, o czym pisać, jeśli nigdy wcześniej nie pracowały.
Na szczęście są sposoby na to, aby CV i list motywacyjny osoby bez doświadczenia nie ustępowały dokumentom innych kandydatów. W CV przede wszystkim powinieneś skupić się na konkretnych umiejętnościach, wykształceniu, a nawet… zainteresowaniach! Nie możesz też zapomnieć o tzw. podsumowaniu zawodowym i dopasowaniu życiorysu do oferty pracy.
Pamiętaj również, że CV i list motywacyjny to Twoja wizytówka. Dlatego te dokumenty muszą być schludne, czytelne i dobrze sformatowane. Musisz też unikać literówek i błędów ortograficznych. Warto więc skorzystać z dostępnych online szablonów CV.
Chcesz przygotować CV i list motywacyjny dla nieletniego? Skorzystaj z naszego kreatora, w którym znajdziesz gotowe wzory do uzupełnienia, wskazówki oraz przykłady. Stwórz CV i list motywacyjny w 5 minut tutaj.
tags: #placa #dla #niepelnoletnich