W Polsce, od 17 czerwca 2013 roku, weszły w życie znaczące zmiany w Kodeksie pracy dotyczące urlopów związanych z rodzicielstwem. Ustawa z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw wprowadziła nowy rodzaj urlopu - urlop rodzicielski, który wraz z urlopem macierzyńskim i dodatkowym urlopem macierzyńskim, umożliwił sprawowanie opieki nad nowo narodzonym dzieckiem przez okres nawet 52 tygodni.
Zmiany te objęły rodziców wszystkich dzieci urodzonych po 31 grudnia 2012 roku. Potocznie zaczęto posługiwać się pojęciem tzw. rocznego urlopu rodzicielskiego, choć takie określenie nie wynikało bezpośrednio z przepisów prawa pracy. Pojęcie „rocznego urlopu” jest potocznie używanym pojęciem, którego definicja nie wynika z żadnych przepisów prawa.
Przed wprowadzeniem nowelizacji, wymiar urlopu macierzyńskiego wynosił 20 tygodni, do których można było dodać 4 tygodnie dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Po zmianach, dodatkowy urlop macierzyński został wydłużony o 2 tygodnie, a wprowadzono 26-tygodniowy urlop rodzicielski. Nowe przepisy miały zastosowanie również do osób, które opłacały ubezpieczenie chorobowe, w tym pracujących na umowach zlecenia i samozatrudnionych.
Kluczowe zmiany w przepisach:
- Wprowadzenie 26-tygodniowego urlopu rodzicielskiego.
- Możliwość skorzystania z urlopu rodzicielskiego przez matkę i ojca dziecka.
- Urlop macierzyński w wymiarze 20 tygodni (w tym 14 zarezerwowanych dla matki).
- Dodatkowy urlop macierzyński w wymiarze 6 tygodni (w przypadku urodzenia jednego dziecka) lub 8 tygodni (w przypadku wieloraczków).
- Łączny wymiar urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego wynosił do 52 tygodni.
Urlop rodzicielski - nowe możliwości dla rodziców
Urlop rodzicielski stał się urlopem do dyspozycji zarówno matki, jak i ojca. Rodzic, który decydował się na półroczny pobyt z dzieckiem, otrzymywał 100% wynagrodzenia. Mógł on jednak przedłużyć urlop o kolejne pół roku, otrzymując wtedy 60% pensji. Z kolei rodzic, który od razu decydował się na roczny urlop (pół roku macierzyńskiego i pół roku rodzicielskiego), otrzymywał 80% wynagrodzenia.
Przewidziano również możliwość elastycznego korzystania z urlopów. Istniały dwie ścieżki wnioskowania: osobne wnioski o każdy urlop lub złożenie jednego wniosku o wszystkie urlopy z góry. Istniała także możliwość łączenia pracy maksymalnie na pół etatu z korzystaniem z dodatkowego urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego, przy czym pracodawca nie musiał wyrazić zgody na takie rozwiązanie.
Wysokość zasiłku macierzyńskiego po nowelizacji:
- 100% wynagrodzenia: przez pierwsze 26 tygodni urlopu.
- 60% wynagrodzenia: przez kolejne 26 tygodni urlopu rodzicielskiego.
- 80% wynagrodzenia: w przypadku deklaracji skorzystania z pełnego 52-tygodniowego urlopu z góry.
Warto zaznaczyć, że jeśli kobieta po złożeniu wniosku o 80% zasiłek zrezygnowała z części lub całości dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub urlopu rodzicielskiego, przysługiwało jej wyrównanie pobranego zasiłku do 100% podstawy wymiaru.
Proces legislacyjny i reakcje
Projekt nowelizacji Kodeksu pracy został przyjęty przez rząd i uzyskał szerokie poparcie w Sejmie. Za ustawą głosowało 409 posłów, nikt nie był przeciw, nikt też się nie wstrzymał od głosu. Minister pracy Władysław Kosiniak-Kamysz wyraził zadowolenie z przyjęcia rozwiązań, podkreślając ich znaczenie dla polskiej polityki rodzinnej.
Nie obyło się jednak bez głosów krytyki. Pojawiły się głosy rodziców dzieci urodzonych przed 1 stycznia 2013 roku, którzy czuli się pokrzywdzeni, nazywając siebie "matkami gorszego roku". Odrzucono poprawkę, która zakładała objęcie ich nowymi przepisami. Mimo rozczarowania, część z nich zapowiadała dalsze działania, w tym możliwość zaskarżenia ustawy do Trybunału Konstytucyjnego.
Rodzice dzieci urodzonych w 2013 roku przyjęli nowe rozwiązania z radością, podkreślając możliwość dłuższego pozostania z dzieckiem w domu i opieki nad nim. Posłowie PO określali nowelizację jako "historyczną, rewolucyjną zmianę", na którą nie było stać poprzednich rządów.
Stalinizm w Polsce [Co za historia odc.44]
Podsumowanie zmian prawnych
Ustawa z dnia 28 maja 2013 r. była przełomowa dla polskiego systemu prawnego dotyczącego urlopów rodzicielskich. Wprowadzone zmiany, które weszły w życie 17 czerwca 2013 roku, znacznie wydłużyły okres, w którym rodzice mogli sprawować opiekę nad nowo narodzonym dzieckiem, zapewniając im jednocześnie wsparcie finansowe. Nowe przepisy objęły szerokie grono osób, w tym nie tylko pracowników zatrudnionych na etatach, ale także osoby wykonujące umowy cywilnoprawne oraz samozatrudnione.
Szczególne znaczenie miało wprowadzenie urlopu rodzicielskiego, który mógł być dzielony między rodziców, co sprzyjało równouprawnieniu płci w opiece nad dzieckiem. Możliwość elastycznego korzystania z urlopów, w tym łączenia ich z pracą w niepełnym wymiarze, stanowiła dodatkowe ułatwienie dla wielu rodzin.
Ważne było również to, w jakim terminie pracownik złożył wniosek o urlop. Złożenie wniosku w ciągu 14 dni od porodu umożliwiało skorzystanie z preferencyjnych warunków finansowych oraz możliwość rezygnacji z części urlopu rodzicielskiego i scedowania go na ojca. Złożenie wniosku po tym terminie wiązało się z brakiem możliwości rezygnacji z urlopu rodzicielskiego.
tags: #od #kiedy #weszly #roczne #urlopy #macierzynskie