Nowelizacja przepisów o VAT w zakresie opodatkowania wyrobów medycznych postawiła podmioty z branży medycznej w niełatwej sytuacji. W praktyce pojawiły się uzasadnione wątpliwości, czy po nowelizacji dostawcy wyrobów medycznych mogą nadal stosować obniżoną stawkę VAT. Poczucie bezpieczeństwa podatkowego utraciły również te podmioty, które wcześniej uzyskały wiążące informacje stawkowe (WIS) dotyczące wyrobów medycznych, rozstrzygające o ich właściwej klasyfikacji oraz stawce VAT.
Problem niemożności rozliczenia podatku VAT przez podmioty lecznicze był wielokrotnie już analizowany i omawiany. Średnio szpital płaci bez możliwości odliczenia 1,5 mln podatku VAT rocznie. Te pieniądze publiczne, które z całą pewnością by się w tych placówkach przydały, szczególnie w dobie postępu i konieczności inwestycji. Obecny stan prawny w dużej mierze determinuje Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej.
Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 19 lit. c ustawy o VAT, zwalnia się od podatku usługi w zakresie opieki medycznej służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, świadczone w ramach wykonywania zawodów medycznych. Jednakże, w ocenie organów podatkowych, usługi te nie mogą korzystać ze zwolnienia, jeśli nie są podejmowane działania spełniające cel terapeutyczny.
W przypadku usług medycznych świadczonych online, istotny jest charakter i cel świadczonej usługi, a nie fakt jej świadczenia za pośrednictwem sieci internetowej. Sieć stanowi jedynie narzędzie, jakie można wykorzystać w celu świadczenia usługi mającej na celu zachowanie, ratowanie, przywracanie i poprawę zdrowia pacjentów.
Zmiany w opodatkowaniu wyrobów medycznych
26 maja 2022 r. weszła w życie nowa ustawa o wyrobach medycznych, zastępując poprzednio obowiązującą w tym zakresie ustawę z 20 maja 2010 r. Możliwość stosowania stawki 8% uzależniona została od spełnienia nowej definicji wyrobu medycznego - w tym zakresie ustawa o VAT odsyła do rozporządzeń unijnych 2017/745 oraz 2017/746.
Dodane zostały przepisy przejściowe, przewidujące stosowanie do 27 maja 2025 r. dotychczasowych zasad opodatkowania VAT wyrobów medycznych, dopuszczonych do obrotu na podstawie uchylonej ustawy o wyrobach medycznych (z 2010 r.). W istocie, przepisy szczególne zawarte w ustawie o VAT przewidują taką możliwość w okresie przejściowym, trwającym do 27 maja 2025 r.
Należy pamiętać, że certyfikaty CE są ważne przez wskazany w nich okres, nieprzekraczający pięciu lat. Dokonując oceny możliwości stosowania obniżonej stawki VAT w okresie przejściowym, należy mieć na uwadze, że uzyskane certyfikaty CE mogą utracić ważność przed upływem tego okresu. Część wyrobów może nie spełniać kryterium nowej definicji, skutkując wykluczeniem ich z aktualnego katalogu wyrobów medycznych objętych stawką obniżoną.
Należy mieć na uwadze, iż w związku z wygaśnięciem WIS wydanych dla wyrobów medycznych na gruncie poprzednio obowiązujących regulacji, podatnik nie może już powoływać się na ochronę z WIS uzyskanej przed zmianą przepisów - nawet, jeśli aktualnie stosuje obniżoną stawkę VAT według dotychczasowych zasad (na podstawie przepisów przejściowych). Stosując obniżoną stawkę VAT dla wyrobów medycznych, należy pamiętać o zgromadzeniu stosowanej dokumentacji.
W toku postępowania w sprawie wydania WIS, organy podatkowe zwracają się do Prezesa Urzędu z prośbą o zajęcie stanowiska w kwestii spełnienia przez wyrób definicji wyrobu medycznego. Konsekwentnie, jak wynika z najnowszych WIS dotyczących wyrobów medycznych, wydanych po wejściu w życie znowelizowanych przepisów, organy podatkowe opierają swoje rozstrzygnięcie na stanowisku Prezesa Urzędu.
Pomimo nowelizacji przepisów VAT w zakresie opodatkowania wyrobów medycznych, dostawcy tych wyrobów mogą nadal stosować obniżoną stawkę VAT, w okresie przejściowym trwającym do 27 maja 2025 r. W odniesieniu do wyrobów niepodlegających przepisom przejściowym, możliwe jest kontynuowanie stosowania stawki preferencyjnej - pod warunkiem, że wyroby te spełniają nową definicję wyrobu medycznego. Istotne jest przy tym posiadanie dokumentacji dotyczącej wyrobu medycznego, potwierdzającej prawo do stosowania obniżonej stawki VAT.
Problem zwolnienia z VAT usług medycznych
Zgodnie z polską ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1221) w art. 43 zwalnia od podatku VAT ponad 40 rodzajów usług i dostawy towarów. Są to m.in. różnorodne formy świadczeń zdrowotnych.
Jednakże, katalog usług zwolnionych z podatku jest zbyt mały, a w szczególności zbyt mały jeśli chodzi o usługi finansowane ze środków publicznych. Paradoksem jest, że w praktyce właśnie te instytucje (szpitale, szkoły, domy opieki, przedszkola, żłobki, instytucje kultury) zostają pozbawione możliwości rozliczenia podatku VAT z fiskusem, mimo że sami są podatnikami podatku VAT, a przedsiębiorcy - dostawcy towarów i usług wystawili im faktury powiększone o podatek VAT.
Dla przykładu: szpital samorządowy X, którego budżet wynosi 100 mln zł i pochodzi niemal w całości ze środków publicznych, kupuje od swoich dostawców towary i usługi za kwotę stanowiącą ok. 1/3 budżetu. Ponieważ dostarczone towary i usługi są powiększone o podatek VAT, szpital X, mimo że jest podatnikiem VAT, ale jest podmiotowo zwolniony z tego podatku, nie ma żadnej możliwości rozliczenia (zwrotu) tego podatku. Oznacza to, że owoce 100 mln zł dotacji zostaje faktycznie pomniejszone o ok. 5 mln zł, które są zwracane do budżetu.
Można naprawić, czyli zmienić polską ustawę o podatku od towarów i usług. Ponieważ Dyrektywa zabrania nakładania na usługi społeczne jakiejkolwiek stawki VAT, można zaproponować mechanizm zwrotu tym podmiotom, których działalność jest szczególnie ważna ze względu na interes publiczny. Możliwe są różne rozwiązania techniczne: np. konsekwentne zaniechanie doliczania podatku VAT przez dostawców, jeżeli dana usługa lub dostawa jest sfinansowana w całości ze środków publicznych, albo zwrot podatku z urzędu skarbowego.
Jak lekarze mogą płacić mniej podatków? Porady ekspertów
Usługi dietetyczne a zwolnienie z VAT
Zwolnienie z VAT usług medycznych jest możliwe, jeśli spełnione są łącznie dwie przesłanki: przedmiotowa (rodzaj świadczonych usług) i podmiotowa (kto świadczy usługę). Usługi w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, świadczone przez podmioty lecznicze lub wykonujące zawody medyczne, co do zasady korzystają ze zwolnienia.
Jednakże, w ostatnich latach nastąpiło zaostrzenie interpretacji przepisów przez organy podatkowe, w szczególności w odniesieniu do usług dietetycznych. Kluczowe znaczenie ma cel świadczenia usług - jeśli usługa ma na celu profilaktykę, leczenie lub rehabilitację, może być zwolniona z podatku. Nowa linia interpretacyjna, oparta na orzecznictwie TSUE, kładzie nacisk na to, że usługi medyczne muszą mieć charakter diagnostyczny lub terapeutyczny (leczniczy).
Brak bezpośredniego związku usługi dietetycznej z leczeniem lub diagnozowaniem choroby wyklucza zastosowanie zwolnienia z VAT. Oznacza to, że pojęcie "profilaktyki" zostało zawężone do profilaktyki wtórnej (działań zapobiegawczych w kontekście już istniejącego problemu zdrowotnego), nie obejmując już szeroko rozumianej profilaktyki pierwotnej (działań mających na celu zapobieganie chorobom u osób zdrowych).
W wyroku z dnia 29 stycznia 2025 r. WSA w Gliwicach podzielił aktualne stanowisko organów podatkowych, że trzeba uzależnić stosowanie zwolnienia z VAT od tego, czy usługi dietetyczne realizują cel terapeutyczny, a więc czy są wykonywane na rzecz osób z problemami zdrowotnymi w celu poprawy ich zdrowia (zwolnienie przysługuje) czy też na rzecz osób zdrowych w celu profilaktyki zachorowań (zwolnienie nie przysługuje).
| Przesłanka | Opis | Konsekwencje |
|---|---|---|
| Przedmiotowa | Usługi w zakresie opieki medycznej służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia. | Usługa musi mieć cel terapeutyczny lub diagnostyczny. |
| Podmiotowa | Usługi świadczone przez podmioty lecznicze lub wykonujące zawody medyczne. | Świadczeniodawca musi posiadać odpowiednie uprawnienia. |
Podsumowując, istotny jest charakter i cel świadczonej usługi. Jeżeli podstawowym celem danego świadczenia nie są diagnoza, opieka bądź leczenie chorób lub zaburzeń zdrowia, świadczenie takie nie podlega zwolnieniu z VAT.
tags: #niepewna #stawka #vat #w #ochronie #zdrowia