W codziennym prowadzeniu działalności gospodarczej amortyzacja decyduje o tym, jak przedsiębiorca ujmuje zużycie środka trwałego w kosztach uzyskania przychodów. Amortyzacja to rozłożenie kosztu w czasie. Amortyzacja (odpis amortyzacyjny) środka trwałego to koszt odzwierciedlający planowe, stopniowe i systematyczne rozłożenie w czasie wartości podlegającej amortyzacji, następujące na skutek używania środka trwałego lub upływu czasu przez okres jego ekonomicznej użyteczności. Amortyzacja, w przeciwieństwie do utraty wartości, odzwierciedla stopniowe wykorzystanie potencjału korzyści ekonomicznych właściwych danemu obiektowi inwentarzowemu, a nie utratę całości lub części tego potencjału. Amortyzację z reguły nalicza się w ratach miesięcznych.
Wydatki, które zostały poniesione w związku z nabyciem (lub wytworzeniem) majątku trwałego firmy, co do zasady nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu z chwilą, gdy powstały. Wlicza się je do kosztów stopniowo - przez cały okres ich użytkowania - przez tzw. odpisy amortyzacyjne. Amortyzacja środków trwałych odbywa się po to, aby w sposób racjonalny ukazać utratę wartości tych składników majątku.
Amortyzacji podlegają środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, których wartość początkowa jest wyższa od 10 tys. zł. Jeżeli jednak przedmiot ma wartość niższą i spełnia definicję środka trwałego, również możemy objąć go amortyzacją (wówczas możliwe jest dokonanie jednorazowego odpisu amortyzacyjnego w wysokości 100 proc. wartości początkowej).
Metoda degresywna - zasady i zastosowanie
Wiele firm wybiera klasyczne rozwiązania, jednak amortyzacja degresywna daje zupełnie inną dynamikę rozliczeń. Amortyzacja degresywna opiera się na założeniu, że zużycie środka trwałego jest najwyższe w początkowym etapie użytkowania. Właśnie dlatego przedsiębiorca ujmuje większą część wartości początkowej w pierwszych latach, a kolejne odpisy stopniowo maleją. Istotą amortyzacji degresywnej jest fakt, iż zużycie danego środka trwałego następuje najszybciej w pierwszym okresie jego użytkowania. Oznacza to, że jego wartość spada zaraz na początku, znacznie bardziej niż ma to miejsce w późniejszych okresach. Stosując metodę degresywną, mamy możliwość szybszego zamortyzowania środka trwałego.
Metoda degresywna (zwana także metodą malejącego salda) zakłada, że przydatność ekonomiczna obiektu majątku trwałego maleje w miarę jego starzenia się. Oznacza to, że dokonywane odpisy amortyzacyjne w początkowych latach użytkowania są wyższe niż w kolejnych. Dzięki temu możliwe jest szybsze niż w przypadku np. metody liniowej zamortyzowanie składnika majątku. Dzieje się tak dlatego, że podstawa dokonywania odpisów amortyzacyjnych jest zmniejszana w każdym roku podatkowym o sumę odpisów dokonanych w roku poprzednim. Podstawę ustaloną w ten sposób mnoży się następnie przez stawkę amortyzacyjną określoną w Wykazie stawek amortyzacyjnych, którą można podwyższyć odpowiednim współczynnikiem.
Stopniowe zmniejszanie się odpisów amortyzacyjnych następuje do momentu, gdy wartość odpisywanej raty staje się mniejsza od raty ustalanej za pomocą metody liniowej. Jeżeli dojdzie do takiej sytuacji, wówczas podatnik zobowiązany jest do dokonywania dalszych odpisów za pomocą amortyzacji liniowej, bez stosowania już współczynnika podwyższonego oraz zasadniczo bez obniżania podstawy. W degresywnej metodzie amortyzacji, stawka amortyzacyjna (współczynnik) jest wyższa w początkowych okresach użytkowania aktywu, a następnie maleje wraz z upływem czasu.
Warto zwrócić uwagę na fakt, iż w trakcie amortyzowania środka trwałego nie można dobrowolnie zmienić metody degresywnej na inną (poza sytuacją opisaną powyżej) - raz wybrana metoda obowiązuje do pełnego zamortyzowania danego składnika majątku. W przypadku metody degresywnej nie można ponadto zmieniać wysokości współczynnika. Jego wartość przyjęta na początku powinna być stosowana do pełnego zamortyzowania środka trwałego.
Amortyzacja degresywna zmienia sposób rozkładania kosztów w czasie. Wyższe odpisy na początku okresu amortyzacji środka trwałego zwiększają koszty uzyskania przychodów w pierwszych latach działalności sprzętu. W pierwszem roku podatkowym metoda degresywna umożliwia wykorzystanie podwyższonego współczynnika, dzięki czemu odpis przyjmuje wyższą wartość niż w metodzie liniowej. Taki mechanizm zmniejsza dochód do opodatkowania w początkowym okresie, co często ułatwia stabilizację finansową firmy w czasie intensywnego wdrażania nowego środka trwałego.
Podstawa kolejnych odpisów zmniejsza się z roku na rok, ponieważ amortyzacja degresywna wykorzystuje wartość początkową pomniejszoną o dotychczasowe odpisy amortyzacyjne. Taki proces prowadzi do zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów w dalszych latach podatkowych. Gdy wysokość odpisu liczonego metodą degresywną staje się niższa niż wartość naliczana według metody liniowej, następuje przejście na amortyzację równych rat. Ta część okresu amortyzacji charakteryzuje się stabilnością, ponieważ odpisy nie zmieniają się do końca eksploatacji środka trwałego.
Metoda degresywna wspiera środki, które tracą swoją wartość szybciej, na przykład urządzenia zaliczone do grupy 8 klasyfikacji środków trwałych. Amortyzacja degresywna sprawdza się w działalnościach, w których środek trwały pracuje intensywnie już od momentu wprowadzenia go do firmy. Przedsiębiorcy uzyskują wtedy większą wartość odpisów w pierwszych latach, co zwiększa koszty uzyskania przychodów w okresach wymagających większych nakładów. Maszyny, urządzenia techniczne czy kotły i maszyny energetyczne wykazują największą intensywność pracy na początku okresu użytkowania. Amortyzacja metodą degresywną odzwierciedla ten rytm i pozwala ująć większą część wartości początkowej w pierwszych latach.
W wielu branżach pierwsze lata funkcjonowania przynoszą intensywne nakłady finansowe. Podwyższona stawka amortyzacji w metodzie degresywnej pomaga złagodzić te obciążenia i ułatwia osiągnięcie stabilności finansowej. Amortyzacja degresywna trafniej odwzorowuje zużycie środka trwałego, gdy jego intensywność maleje z upływem lat. Wartość raty ustalanej na początku pozostaje wyższa, a późniejsze odpisy przyjmują coraz niższą wartość.
Metoda degresywna jest polecana przede wszystkim przedsiębiorcom, którzy uzyskują ze swojej działalności gospodarczej relatywnie wysokie przychody, zaczynają swoją działalność. W porównaniu do metody liniowej, metoda degresywna powoduje szybsze umorzenie środka trwałego w pierwszych etapach podatkowych od momentu jego zakupu.
Metoda podwójnie malejącego salda przyspiesza amortyzację aktywów poprzez zastosowanie dwukrotności stawki liniowej do wartości księgowej aktywów każdego roku. Metoda podwójnie malejącego salda jest jedną z najpowszechniej stosowanych technik przyspieszonej amortyzacji w rachunkowości. Pozwala ona przedsiębiorstwom alokować większą część kosztu aktywów na wczesne lata ich użytkowania. Metoda DDB (DDB) polega na wstępnym obciążeniu amortyzacji, zmniejszając dochód do opodatkowania w pierwszych latach działalności. Może to poprawić przepływy pieniężne na reinwestycje lub zrekompensować wyższe wydatki początkowe.
Stopę (%) amortyzacji degresywnej metodą malejącego salda ustala się jako iloczyn stopy amortyzacji liniowej i wskaźnika przyspieszającego. Wskaźnik przyspieszający jest ustalany w wysokości pozwalającej na jak najdokładniejsze odzwierciedlenie szybszego konsumowania korzyści ekonomicznych z danego środka trwałego w początkowych okresach jego użytkowania. Wskaźnik przyspieszający może być również ustalony w wysokości 1 - wówczas stopa amortyzacji degresywnej malejącego salda będzie równa stopie amortyzacji liniowej.
Na początek każdego roku ustala się nową stawkę (kwotę) amortyzacji z uwagi na malejącą wartość księgową netto środka trwałego.
Odpisy amortyzacyjne dokonywane metodą degresywną malejącego salda nie umożliwiają odpisanie pełnej wartości środka trwałego podlegającego amortyzacji. Dlatego po zakończeniu okresu użytkowania środka trwałego, jego pozostałą wartość księgową netto odpisuje się jednorazowo w ciężar kosztów amortyzacji.
W przypadku stosowania metody degresywno-liniowej amortyzacji stopę i stawkę amortyzacji ustala się analogicznie jak przy metodzie amortyzacji degresywnej malejącego salda, ale stosuje się ją tylko do czasu, w którym stawka amortyzacji wynikająca z tej metody zrówna się bądź będzie niższa od kwoty odpisu, jaka byłaby ustalona gdyby stosowano metodę liniową. Począwszy od tego okresu jednostka ustala stawkę amortyzacji metodą liniową.
Porównanie z metodą liniową
W metodzie liniowej przedsiębiorca stosuje jedną stawkę amortyzacyjną przez cały okres użytkowania środka trwałego, natomiast metoda degresywna umożliwia szybsze ujęcie kosztów w pierwszych latach. Amortyzacja liniowa opiera się na równych ratach, które nalicza się przez cały okres amortyzacji środka trwałego. Stawka amortyzacyjna pozostaje niezmienna, a podstawę stanowi wartość początkowa środka trwałego. W przypadku amortyzacji liniowej koszty pozostają stałe.
Obie metody prowadzą do stopniowego rozliczania wartości początkowej środka trwałego, jednak ich przebieg różni się dynamiką i wpływem na koszty uzyskania przychodów.
Do jakich środków trwałych stosuje się metodę degresywną?
Metoda degresywna znajduje zastosowanie w pozostałych przypadkach, a jej jednolite tempo sprawdza się tam, gdzie rytm zużycia sprzętu pozostaje równomierny. Amortyzacja degresywna będzie miała zastosowanie w przypadku środków transportu (z wyłączeniem samochodów osobowych) oraz maszyn i urządzeń, które zaliczane są do grupy 3-6 i 8 Klasyfikacji Środków Trwałych. Zgodnie z art. 22k ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dokonywanie odpisów metodą degresywną, zostało ograniczone. A więc amortyzacja dotyczy: maszyn i urządzeń o charakterze produkcyjnym zaliczone do grupy 3-6 i 8 klasyfikacji rodzajowej środków trwałych oraz środków transportu z wyjątkiem samochodów osobowych, które zostały przyjęte do użytkowania po dniu 1 stycznia 1991r. Kotły i maszyny energetyczne (grupa 3); maszyny, urządzenia i aparaty ogólnego zastosowania (grupa 4); specjalistyczne maszyny, urządzenia i aparaty (grupa 5); urządzenia techniczne (grupa 6); narzędzia, przyrządy ruchomości i wyposażenia (grupa 8).
Stosuje się ją najczęściej do takich maszyn, urządzeń i środków transportu, które w początkowych okresach użytkowania podlegają szybszemu zużyciu niż w okresach późniejszych. Metoda ta pozwala m.in. skompensować zmniejszającymi się w czasie kosztami amortyzacji potencjalnie wyższe koszty eksploatacji środka trwałego w późniejszych okresach jego użytkowania, wynikające z wyższych kosztów remontów.
Przykład zastosowania metody degresywnej
Przedsiębiorstwo XYZ w grudniu 2008 roku nabyło i wprowadziło do ewidencji środek trwały - maszynę produkcyjną o wartości początkowej 90 000zł. Całkowity okres użytkowania tego ŚT został oszacowany na 10 lat. Stawka amortyzacyjna z wykazu stawek wynosi 10%. Stawka amortyzacyjna podwyższona współczynnikiem 2,0 wynosi 2 * 10% = 20% Roczny odpis amortyzacyjny ustalony metodą liniową wynosiłby 10% z 90 000zł = 9000 zł Miesięczny odpis amortyzacyjny ustalony metodą liniową wynosiłby (9000zł/12 m-cy) = 750 zł Amortyzacja ustalona metodą degresywną w poszczególnych latach wynosiłaby: 2009 - 20% z 90 000 zł = 18 000 zł 2010 - wartość netto 90 000 zł - 18 000 zł = 72000 zł 20% z 72 000 zł = 14 400 zł 2011 - 72 000 zł - 14 400 zł = 57 600 zł 20% z 57 600 zł = 11 520 zł 2012 - 57 600 zł - 11 520 zł = 46 080 zł 20% z 46 080zł = 9 216 zł 2013 - 46 08 0zł - 9 216 zł = 36 864 zł 20% z 36 864zł = 7 372,80 zł Odpis amortyzacyjny obliczony metodą liniową (9 000zł) jest wyższy niż odpis amortyzacyjny ustalony w 2013 r.
W grudniu 2020 r. jednostka zakupiła nową maszynę do produkcji paneli ogrodzeniowych o wartości: 100.000 zł. W jednostce nie stwierdzono, aby pozostałość środka trwałego miała istotną wartość. Przewidywany okres ekonomicznej użyteczności wynosi 4 lata. Współczynnik podwyższający stawkę amortyzacyjną wynosi 2. Stopa amortyzacji degresywnej malejącego salda: 2 × 25% = 50%.
W grudniu 2020 r. jednostka zakupiła nową maszynę o wartości: 70.000 zł. W jednostce nie stwierdzono, aby pozostałość środka trwałego miała istotną wartość. Przewidywany okres ekonomicznej użyteczności wynosi 4 lata.
W grudniu 2020 r. jednostka zakupiła nową maszynę o wartości: 60.000 zł. Dokonywanie odpisów amortyzacyjnych metodą degresywną rozpoczęła od stycznia 2021 r. W jednostce nie stwierdzono, aby pozostałość środka trwałego miała istotną wartość. Współczynnik podwyższający stawkę amortyzacyjną wynosi 2. Roczna kwota amortyzacji z zastosowaniem metody liniowej: 60.000 zł : 10% = 6.000 zł.
Zrozumienie wpływu amortyzacji na sprawozdania finansowe, obliczenia podatkowe i… zarządzanie przepływem środków pieniężnych jest niezbędny do podejmowania świadomych decyzji biznesowych. Amortyzacja pomaga w ocenie rzeczywistej wartości ekonomicznej aktywów. Zapewnia, że sprawozdania finansowe przedstawiają realistyczny obraz wartości netto i rentowności firmy.
WYJAŚNIENIE AMORTYZACJI DLA MAŁYCH FIRM! (PODSTAWY)
tags: #metoda #malejacego #salda #stawka #amortyzacji