Nowelizacja prawa energetycznego, zwana potocznie "pakietem antyblackoutowym", wprowadza szereg zmian mających na celu zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego kraju, ochronę odbiorców przed nagłymi podwyżkami cen prądu oraz usprawnienie procedur przyłączenia do sieci elektroenergetycznej. Przepisy te dostosowują polskie prawo do wymogów Unii Europejskiej i stanowią jeden z kluczowych elementów Krajowego Planu Odbudowy.
Kluczowe założenia nowelizacji Prawa energetycznego
Sejm zaakceptował poprawki Senatu do nowelizacji Prawa energetycznego, wprowadzając istotne zmiany w funkcjonowaniu rynku energii. Nowe regulacje mają na celu zwiększenie odporności Krajowego Systemu Elektroenergetycznego na zakłócenia, awarie i cyberataki, co jest odpowiedzią na rosnące ryzyko przerw w dostawach energii elektrycznej w Europie.
Istotnym elementem reformy jest walka z ubóstwem energetycznym poprzez precyzyjne określenie kryteriów wsparcia dla gospodarstw domowych o niskich dochodach. Nowe przepisy mają pomóc w dokładniejszym wskazaniu kryteriów, które będą decydowały o przyznaniu pomocy.
Nowe regulacje mają również na celu zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego kraju oraz zapobieganie manipulacjom na hurtowym rynku energii. Sprzedawca energii elektrycznej lub paliw gazowych będzie musiał wskazać odbiorcy maksymalną wysokość kary umownej, która nie może przekroczyć wartości bezpośrednich strat ekonomicznych poniesionych przez sprzedawcę oraz sposób wyliczenia tych strat.
Przed zawarciem umowy sprzedaży energii elektrycznej, odbiorca końcowy będzie musiał potwierdzić sprzedawcy, że zostały mu przedstawione niezbędne informacje. Istotnym elementem zmian jest również lepsze określenie zasad wsparcia dla gospodarstw domowych o niskich dochodach.
Ułatwienie procedur przyłączenia do sieci
Projekt przewiduje ograniczenie formalności, skrócenie terminów oraz wprowadzenie w pełni cyfrowej obsługi wniosków o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej. Nowe przepisy wprowadzają możliwość tymczasowego i elastycznego przyłączania do sieci w sytuacjach, gdy jej przepustowość jest ograniczona.
Dodatkowo wprowadzone zostaną mechanizmy zapobiegające blokowaniu mocy przyłączeniowych przez projekty, które nie są realizowane, co ma umożliwić podłączanie nowych inwestycji. Operatorzy sieci będą zobowiązani do publikowania informacji o dostępnych mocach przyłączeniowych oraz o statusie składanych wniosków. Rozwiązanie to ma zwiększyć przejrzystość systemu i ułatwić planowanie inwestycji.
Nowe przepisy mają także pozwolić na efektywniejsze wykorzystywanie istniejącej infrastruktury energetycznej, w tym poprzez stosowanie wspólnych przyłączy, tzw. cable poolingu, oraz przyspieszyć rozwój odnawialnych źródeł energii.
Zmiany w opłatach za przyłączenie
Nowelizacja wprowadza również zmiany w opłatach związanych z przyłączeniem do sieci elektroenergetycznej. Zgodnie z ustawą ma wzrosnąć kwota zaliczki na poczet opłaty za przyłączenie: z 30 zł do 60 zł za każdy kilowat wnioskowanej mocy przyłączeniowej. Maksymalna wysokość zaliczki wyniesie 6 mln zł.
Zaliczkę będą musiały wnosić wszystkie podmioty ubiegające się o przyłączenie do sieci o napięciu wyższym niż 1 kV. Pojawi się również bezzwrotna opłata za rozpatrzenie wniosku o określenie warunków przyłączenia, w wysokości 1 zł za każdy kilowat wnioskowanej mocy przyłączeniowej, jednak nie więcej niż 100 tys. zł.
Nowe mechanizmy ochrony odbiorców i stałe ceny energii
Projekt przewiduje wprowadzenie nowych mechanizmów ochrony odbiorców energii elektrycznej, w szczególności osób dotkniętych ubóstwem energetycznym. Przepisy mają zapobiegać jednorazowemu odcięciu prądu takim gospodarstwom.
Projekt wprowadza również prawo odbiorcy energii elektrycznej do zawarcia umowy po stałej cenie. Każdy odbiorca końcowy będzie mógł podpisać umowę na sprzedaż energii elektrycznej na czas określony - co najmniej na rok - po tej samej cenie. Rozwiązanie to ma chronić przed nagłymi podwyżkami cen energii i zwiększyć przewidywalność domowych wydatków.
Jak uchronić się przed podwyżkami cen prądu.
Wzrost stawek opłat mocowej i kogeneracyjnej od 2026 roku
Od stycznia 2026 roku odbiorcy energii w Polsce muszą liczyć się z kolejną podwyżką kosztów prądu. Urząd Regulacji Energetyki zatwierdził nowe, wyższe poziomy opłaty mocowej oraz opłaty kogeneracyjnej.
Średni wzrost opłaty mocowej sięga około 50 procent, co czyni tę podwyżkę największą od momentu jej wprowadzenia. Nowe stawki opłaty mocowej dla odbiorców domowych będą uzależnione od rocznego zużycia prądu:
- 4,29 zł przy zużyciu poniżej 500 kWh rocznie (obecnie 2,86 zł)
- 10,31 zł dla zużycia w przedziale 500-1200 kWh (dotychczas 6,86 zł)
- 17,18 zł przy zużyciu 1200-2800 kWh (zamiast 11,44 zł)
- 24,05 zł dla gospodarstw zużywających powyżej 2800 kWh rocznie (w miejsce 16,01 zł)
Dla statystycznej rodziny zużywającej około 1800 kWh prądu rocznie oznacza to podwyżkę rzędu 5,74 zł miesięcznie, czyli około 70 zł w skali roku.
Najbardziej podwyżki dotkną przedsiębiorców, szczególnie tych rozliczających się w taryfach C. Stawka dla dużych odbiorców wzrośnie z 0,1412 zł do 0,2194 zł za każdą kilowatogodzinę pobraną w dni robocze w godzinach szczytu od 7:00 do 22:00. To wzrost o około 55 procent.
Droższa będzie również opłata kogeneracyjna. Nowa stawka wyniesie 4,36 zł/MWh, podczas gdy obecnie obowiązuje 3 zł/MWh. Wyższa opłata ma wesprzeć produkcję energii elektrycznej i ciepła w wysokosprawnej kogeneracji.
Dlaczego płacimy opłatę mocową?
Opłata mocowa funkcjonuje od 2021 roku i została wprowadzona jako mechanizm finansowania tzw. rynku mocy. System ten ma zapewnić stabilność dostaw energii i zapobiegać sytuacjom, w których w kraju mogłoby zabraknąć prądu. Rynek mocy można porównać do energetycznego „systemu awaryjnego”. Gdy produkcja energii z bieżących źródeł jest niewystarczająca, uruchamiane są rezerwowe jednostki wytwórcze, których utrzymanie jest finansowane właśnie z opłaty mocowej.
Jak ograniczyć skutki rosnących opłat?
Specjaliści wskazują, że jedną z najbardziej opłacalnych strategii jest inwestycja w odnawialne źródła energii. Rosnące koszty mogą przyspieszyć decyzje o montażu instalacji fotowoltaicznych zarówno w firmach, jak i w prywatnych domach. Posiadanie własnych paneli pozwala zużywać część energii na bieżąco, co automatycznie zmniejsza ilość prądu pobieranego z sieci, a więc także kwotę opłaty mocowej.
Dobór odpowiedniej grupy taryfowej to dziś jeden z najskuteczniejszych sposobów na obniżenie rachunków za energię. Tauron oferuje narzędzia online, które pomagają dobrać najkorzystniejszą grupę taryfową dla domu, analizując indywidualny sposób korzystania z energii.
Warto rozważyć wybór wielostrefowych grup taryfowych (np. G12, G12w, G13), które pozwalają korzystać z tańszego prądu w określonych godzinach. Są one szczególnie opłacalne dla osób korzystających z energochłonnych urządzeń poza godzinami szczytu lub stosujących ogrzewanie elektryczne.
tags: #komu #zmieni #sie #stawka #pradu