Wydarzenia z 10 kwietnia 2010 roku, kiedy to rządowy samolot TU-154M z Prezydentem Lechem Kaczyńskim na pokładzie rozbił się w Smoleńsku, rzuciły nowe światło na obchody rocznicowe związane ze Zbrodnią Katyńską. W tym tragicznym dniu Polska delegacja, udająca się na obchody 70. rocznicy Zbrodni Katyńskiej, miała oddać hołd ofiarom tej zbrodni. W katastrofie zginęło 96 osób - 89 członków delegacji i 7 członków załogi.
Tego samego roku, 5 marca, przedstawiciele polskiego rządu oddali hołd ofiarom zbrodni katyńskiej na Polskim Cmentarzu Wojennym w Bykowni pod Kijowem. Uroczystości odbyły się dokładnie w 86. rocznicę decyzji władz sowieckich o rozstrzelaniu polskich jeńców wojennych. Delegację polską prowadził Lech Parell, szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, któremu towarzyszył Marek Krawczyk, podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
To właśnie 5 marca 1940 roku Biuro Polityczne KC WKP(b) podjęło decyzję o egzekucji polskich jeńców wojennych z obozów w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie oraz polskich więźniów przetrzymywanych przez NKWD w przedwojennych wschodnich województwach RP i w Kijowie. W Bykowni spoczywa około 150 tysięcy ofiar komunizmu różnych narodowości, w tym około 3,5 tysiąca Polaków z listy katyńskiej, zamordowanych przez Sowietów w 1940 roku.
Ze względu na trwającą wojnę w Ukrainie, cmentarz w Bykowni pozostaje obecnie jedynym dostępnym miejscem pamięci ofiar zbrodni katyńskiej na Ukrainie. Lech Parell podkreślił szczególne znaczenie tego miejsca, mówiąc: "Po raz kolejny stoimy na Polskim Cmentarzu Wojennym w Bykowni, w miejscu szczególnym, miejscu naznaczonym bólem, ale i pamięcią. To tutaj, na tej wielkiej nekropolii spoczywają ofiary zbrodni katyńskiej, wśród tysięcy innych ofiar terroru stalinowskiego. To wstrząsające świadectwo drogi, którą kroczył sowiecki komunizm i którą próbował narzucić naszej części Europy".
Szef Urzędu do Spraw Kombatantów zaznaczył, że "ten cmentarz łączy Polaków i Ukraińców, bo tu oprócz naszych ofiar, oprócz naszych jeńców, oprócz naszych oficerów zabitych leży jeszcze ponad 120 tysięcy ludzi różnych narodowości, których łączy to, że zamordowani zostali przez sowiecki system". Parell wyjaśnił również znaczenie daty uroczystości: "Jedyny względnie dostępny, bo w Ukrainie wiadomo, toczy się wojna, ale to miejsce jest możliwe do odwiedzenia. Dlatego tak bardzo nam zależy na tym, żeby być tutaj właśnie 5 marca".
Piotr Łukasiewicz, szef polskiej ambasady w Kijowie, skierował swoje słowa do Rosjan: "Nie powtórzycie tego, co powtarzaliście przez całą swoją historię budowy i rozszerzania swojego imperium. Nie zabierzecie tego, nie dacie rady (...), tutaj ten ciąg imperialny zostanie złamany", wzywając do tego, by "nigdy więcej wojny". W uroczystościach uczestniczył również Ołeksandr Ałfiorow, prezes Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej, reprezentujący władze ukraińskie.
Medale "Pro Patria" otrzymali między innymi Piotr Łukasiewicz, konsulowie RP w Kijowie Paweł Owad i Jan Zdanowski oraz Bohdan Netreba, dyrektor Narodowego Kompleksu Historyczno-Memorialnego "Groby Bykowni". Charkowskie Piatichatki to drugi cmentarz katyński na Ukrainie.
Zbrodnia Katyńska - kontekst historyczny
Zbrodnia katyńska to zbrodnia popełniona przez NKWD poprzez rozstrzelanie wiosną 1940 roku prawie 22 tysięcy obywateli Polski. Dokonała jej na mocy decyzji najwyższych władz ZSRR zawartej w tajnej uchwale Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku (tzw. „decyzja katyńska”). Przez 50 lat (1940-1990) władze ZSRR zaprzeczały swojej odpowiedzialności za zbrodnię katyńską. 13 kwietnia 1990 roku oficjalnie przyznały, że była to „jedna z ciężkich zbrodni stalinizmu”. Egzekucji ofiar, uznanych za „wrogów władzy sowieckiej”, NKWD dokonywało przez strzał w tył głowy z broni krótkiej. W języku mniej oficjalnym na określenie zbrodni katyńskiej używane są metonimiczne wyrażenia „Katyń” i „Las Katyński”.
Ofiarami zbrodni byli oficerowie, podoficerowie oraz szeregowi Wojska Polskiego, częściowo pochodzący z rezerwy (naukowcy, lekarze, inżynierowie, prawnicy, nauczyciele, urzędnicy państwowi, przedsiębiorcy, przedstawiciele wolnych zawodów). Po agresji ZSRR na Polskę, uzgodnionej przez ZSRR z III Rzeszą na podstawie paktu Ribbentrop-Mołotow, zostali po 17 września 1939 roku w różnych okolicznościach rozbrojeni i zatrzymani przez Armię Czerwoną na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako jeńcy wojenni. Zamordowano także kilkutysięczną grupę funkcjonariuszy Policji Państwowej, Korpusu Ochrony Pogranicza (KOP), Straży Granicznej i Służby Więziennej. Poza tym wśród ofiar było przeszło 7 tysięcy osób cywilnych, policjantów i oficerów bez statusu jeńca, osadzonych w więzieniach na terenie okupowanych przez ZSRR Kresów Wschodnich Rzeczypospolitej Polskiej.
Zbrodnia ta, ze względu na jej ideologiczne umotywowanie względami klasowymi, a faktycznie narodowymi, masowość i ówczesny sojusz ZSRR z III Rzeszą, jest według oceny prawnej Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - pionu śledczego Instytutu Pamięci Narodowej - uznawana za ludobójstwo, zbrodnię przeciwko ludzkości i zbrodnię wojenną. Polska ocena prawna zbrodni jest odrzucana przez Rosję, następcę prawnego ZSRR. 16 kwietnia 2012 roku Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu w wydanym przez siebie wyroku nazwał zbrodnię katyńską „zbrodnią wojenną popełnioną przez władze ZSRR”.
Polscy jeńcy wojenni wzięci do niewoli we wrześniu 1939 roku przez Armię Czerwoną zostali następnie wbrew konwencjom międzynarodowym przekazani NKWD, które skupiło ich w specjalnie utworzonym systemie obozów NKWD dla jeńców polskich. Nastąpiło to po oddzieleniu oficerów od szeregowych i podoficerów, których przekazano stronie niemieckiej, skierowano do pracy przymusowej w obozach Gułagu lub zwolniono. NKWD aresztowało również funkcjonariuszy Policji Państwowej, KOP i innych formacji mundurowych, a także osadników wojskowych, ziemian, fabrykantów i urzędników.
2 marca 1940 roku Ławrientij Beria - Ludowy Komisarz Spraw Wewnętrznych ZSRR (szef NKWD) - skierował do Józefa Stalina tajną notatkę nr 794/B, w której po zdefiniowaniu, że polscy jeńcy wojenni (14 736 osób) oraz więźniowie w więzieniach zachodniej Białorusi i zachodniej Ukrainy (18 632 osoby) stanowią „wrogi element narodowy”, zaproponował ich rozstrzelanie. Notatka posiada cztery zatwierdzające podpisy: Stalina, Woroszyłowa, Mołotowa i Mikojana oraz dopiski sekretarza: Kalinin - za, Kaganowicz - za.
Miejsca pamięci i uroczystości
W dniu dzisiejszym o godzinie 12.00 pod Pomnikiem Oficerów - Mieszkańców Żor pomordowanych w Katyniu odbyła się uroczystość upamiętniająca 69 rocznicę tragicznych wydarzeń. Po wysłychaniu hymnu narodowego, apelu wygłoszonego przez rzecznik prasową Komendy Miejskiej Policji w Żorach delegacje złożyły wiązanki. Uroczystość po raz kolejny wznieciła ogień historii i przyniosła zadumę nad losem ponad 22 tysięcy rodaków, którzy zginęli w imię Niepodległej, Demokratycznej i Suwerennej Polski.
W dniu dzisiejszym w Nowym Dworze Mazowieckim członkowie GRH Kampinos wzięli udział w uroczystościach Rocznicy Zbrodni Katyńskiej. O godz. 13 została odprawiona Mszy Św. w kościele pod wezwaniem św. Michała Archanioła. W uroczystości wzięły udział rodziny pomordowanych oraz zaproszeni goście. Następnie wszyscy wzięli udział w posadzeniu „Dębu Pamięci” poświęconego mjr. Czerwonoarmistom w Wojsku Polskim i Polakom w Armii Czerwonej.
W Kaplicy Matki Bożej na Jasnej Górze odbyła się msza św. - Ta zbrodnia była wyjątkowa, niezwykle tragiczna dla naszego narodu - mówił podczas homilii metropolita częstochowski arcybiskup Stanisław Nowak. Wspomniał straszne warunki deportacji na Syberię. O tragedii pod Smoleńskiem powiedział: - Nie patrzymy na przynależność partyjną ofiar. Widzimy wielkich Polaków.
Z klasztoru wyruszył Marsz Pamięci, któremu towarzyszyły pododdziały honorowe, orkiestry i poczty sztandarowe. - Wspominamy synów naszego narodu, których nie ma już z nami - mówił Doradca Prezydenta RP Tadeusz Wrona. Przekazał dyrektorowi Muzeum Częstochowskiego list przygotowany na częstochowską uroczystość sadzenia dębów katyńskich.
Wicewojewoda śląski odczytał słowa Wojewody Ślaskiego Zygmunta Łukaszczyka: - Katyń jest przykładem zła, nienawiści ale i symbolem męczeństwa. Przypomniał także ośmiu mieszkańców województwa śląskiego, którzy zginęli w katastrofie w Smoleńsku.
- W ciągu ostatnich dni symbolika katyńska zmieniła swoje znaczenie. Zmieniła dramatycznie. Katastrofa prezydenckiego samolotu z 96 osobami na pokładzie, który rozbił się na tej samej, tragicznej dla Polski ziemi nadała jej nowy wymiar. Z najważniejszymi osobami w państwie, najwyższymi rangą wojskowymi, duchowieństwem, zginęli m.in. przedstawiciele rodzin katyńskich, potomkowie tych, którzy oddali tam swoje życie 70 lat temu. Wszyscy lecieli po to, by oddać hołd pomordowanym bohaterom 1940 roku - mówił pełniący funkcję prezydenta Częstochowy Piotr Kurpios. - Trudno nie łączyć tych dwóch narodowych tragedii. Pozostaną ze sobą związane na zawsze. Ubolewaliśmy nad tym, że o zbrodni katyńskiej świat wie zbyt mało. Teraz, paradoksalnie, mówi się o niej w najodleglejszych krajach. - Dziś pochylamy głowy w żałobie, bo wobec takiej tragedii możemy tylko milczeć.
7 symbolicznych dębów poświęconych ofiarom Zbrodni Katyńskiej i 2 dęby Prezydentowi RP na uchodźstwie Ryszardowi Kaczorowskiemu i Prezydentowi RP Lechowi Kaczyńskiemu posadzili wspólnie: przedstawiciel Kancelarii Prezydenta RP Tadeusz Wrona, wicewojewoda śląski Stanisław Dąbrowa, p.f. prezydent Częstochowy Piotr Kurpios, przewodnicząca Rady Miasta Częstochowy Ewa Pachura, prezes Stowarzyszenia „Rodzina Katyńska” Anna Bielecka, prezes Stowarzyszenia "Rodzina Policyjna 1939" Jadwiga Zych, metropolita częstochowski abp Stanisław Nowak, o. Tablice i dęby katyńskie pobłogosławił Metropolita Częstochowski Arcybiskup Stanisław Nowak. W modlitwie towarzyszyli Arcybiskupowi przedstawiciele kościołów innych wyznań. - Niech te dęby będą naszym zobowiązaniem, że człowiek człowiekowi ma być bratem - powiedział.
Uroczystość zakończyła się Apelem Poległych oraz salwami honorowymi. Na placu zasadzono 70 dębów poświęconych ofiarom Zbrodni Katyńskiej. Przy każdym z nich jest tabliczka z nazwiskiem bohatera.
W związku z Żałobą Narodową Urząd Miasta Częstochowy przygotował miejsce pamięci na Placu Biegańskiego, na którym składane są kwiaty i palone znicze. Przypominamy, że w budynku Urzędu Miasta, przy ul. Śląskiej wystawiona jest Księga Kondolencyjna, do której można się wpisywać do końca trwania Żałoby Narodowej, przez całą dobę. Częstochowska delegacja przedstawicieli władz miasta w czwartek złoży hołd zmarłemu prezydentowi RP w Pałacu Prezydenckim, weźmie także udział w uroczystościach pogrzebowych na Wawelu.
Wystąpienie upamiętniające 81. rocznicę Zbrodni Katyńskiej oraz 11. rocznicę Katastrofy Smoleńskiej
Wśród ofiar zbrodni znaleźli się między innymi:
- Kapitan Andrzejewski Czesław
- Aspirant Policji Państwowej Aniszczenko Stefan
- Porucznik Bieńkowski Stanisław
- Porucznik Bonarski Antoni
- Aspirant Policji Państwowej Boruciński Bolesław
- Kapitan Brodziak Józef
- Aspirant Policji Państwowej Choroba Franciszek
- Aspirant Policji Państwowej Dec Franciszek
- Aspirant Policji Państwowej Dębski Józef
- Porucznik Dyga Józef
- Aspirant Policji Państwowej Dziuba Władysław
- Porucznik Fijałkowski Stanisław
- Kapitan Franke Alfred
- Porucznik Goldman Leon
- Porucznik Grabowski Janusz
- Aspirant Policji Państwowej Gruca Michał
- Aspirant Policji Państwowej Hrabia Leon
- Aspirant Policji Państwowej Janik Józef
- Aspirant Policji Państwowej Jasiński Wincenty
- Porucznik Kalitka Filip
- Porucznik Kmita Czesław
- Aspirant Policji Państwowej Kozakiewicz Grzegorz
- Funkcjonariusz Policji Państwowej Koziński Stanisław
- Aspirant Policji Państwowej Krawczyk Piotr
- Aspirant Policji Państwowej Kucypera Jan
- Aspirant Policji Państwowej Kulka Marek
- Posterunkowy Policji Państwowej Kwiatkowski Stanisław
- Aspirant Policji Państwowej Kwoczała Andrzej
- Aspirant Policji Państwowej Lebelt Ludwik
- Major Maciałowicz Kazimierz
- Aspirant Policji Państwowej Matyja Władysław
- Porucznik Matyjaszczyk Tomasz
- Aspirant Policji Państwowej Michalik Marian
- Aspirant Policji Państwowej Muś Roman
- Aspirant Policji Państwowej Niestrata Władysław
- Aspirant Policji Państwowej Nowicki Stefan
- Aspirant Policji Państwowej Nowiński Franciszek
- Aspirant Policji Państwowej Pastucha Józef
- Aspirant Policji Państwowej Pawełkiewicz Jan
- Aspirant Policji Państwowej Pelc Stanisław
- Aspirant Policji Państwowej Piersisk Tomasz
- Aspirant Policji Państwowej Pietrzykowski Bolesław
- Porucznik Pitek Władysław
- Aspirant Policji Państwowej Prusak Franciszek
- Aspirant Policji Państwowej Puchalski Stanisław
- Aspirant Policji Państwowej Radomski Feliks
- Aspirant Policji Państwowej Radzioch Józef
- Aspirant Policji Państwowej Rakoczy Jan
- Porucznik Rudenko Mikołaj
- Aspirant Policji Państwowej Skorek Józef
- Aspirant Policji Państwowej Skwara Piotr
- Aspirant Policji Państwowej Smołka Józef
- Kapitan Smólski Lech
- Porucznik Sokołowski Władysław
- Aspirant Policji Państwowej Sosna Edmund
- Porucznik Staniewicz Jan
- Nadkomisarz Policji Państwowej Stecki Zygmunt
- Aspirant Policji Państwowej Stradowski Szczepan
- Aspirant Policji Państwowej Szkop Władysław
- Aspirant Policji Państwowej Ślaski Henryk
- Aspirant Policji Państwowej Trzciński Franciszek
- Aspirant Policji Państwowej Tysarczyk Bolesław
- Porucznik Wilk Władysław
- Porucznik Wittman Kazimierz
- Aspirant Policji Państwowej Włoszczal Piotr
- Aspirant Policji Państwowej Wysocki Hieronim
- Podporucznik Ziętal Walenty
- Aspirant Policji Państwowej Zwoliński Lucjan
- Aspirant Policji Państwowej Zyngier Kazimierz
- Starszy posterunkowy Policji Państwowej Żurek Franciszek
tags: #katyniu #delegacja #69 #rocznica