Wynagrodzenie chorobowe jest świadczeniem finansowym, które pracownik otrzymuje za czas niezdolności do pracy z powodu choroby, gdy posiada ważne zwolnienie lekarskie (L4). Wysokość wynagrodzenia chorobowego wynosi najczęściej 80% podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego, czyli najczęściej średniej pensji z ostatnich 12 miesięcy, choć w niektórych sytuacjach - np. w czasie ciąży, wypadku przy pracy lub w drodze do pracy - może to być 100%. Wynagrodzenie chorobowe jest wypłacane przez pracodawcę, a nie ZUS, i obejmuje pierwsze 33 dni nieobecności w roku kalendarzowym lub 14 dni w przypadku choroby pracownika, który ukończył 50. rok życia. Potem obowiązek wypłaty pieniędzy za czas niezdolności do pracy przechodzi na ZUS. Na tym właśnie polega różnica pomiędzy wynagrodzeniem chorobowym, a zasiłkiem chorobowym.
Niemal 12 dni - tyle trwało przeciętne zwolnienie lekarskie w 2021 roku. Pracownicy spędzili łącznie aż 239,9 mln dni na L4 w 2021 roku, otrzymując wynagrodzenie chorobowe od pracodawców lub zasiłek chorobowy z ZUS. Jak obliczyć wynagrodzenie chorobowe dla pracownika na L4?
Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy
Choć oba świadczenia mają ten sam cel - zapewnić dochód w czasie choroby - różnią się tym, kto je wypłaca i kiedy zaczynają obowiązywać. Wynagrodzenie chorobowe wypłaca pracodawca i obejmuje pierwsze dni niezdolności do pracy w danym roku kalendarzowym. W przypadku większości pracowników wynagrodzenie chorobowe jest wypłacane przez pracodawcę przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy. Wyjątkiem są pracownicy powyżej 50. roku życia - w ich przypadku pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe przez pierwsze 14 dni niezdolności do pracy w danym roku kalendarzowym. Po upływie obu tych limitów obowiązek wypłaty pieniędzy przechodzi na Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a wypłacane świadczenie nazywa się nie wynagrodzeniem, a zasiłkiem chorobowym. Dzięki takiemu rozwiązaniu dochód pracownika jest chroniony przez cały czas niezdolności do pracy - najpierw otrzymuje wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy, a jeśli choroba się przedłuża, zaczyna pobierać zasiłek chorobowy z ZUS.
Wynagrodzenie chorobowe - ile dni niezdolności do pracy obejmuje?
Wynagrodzenie chorobowe przysługuje za pierwsze dni niezdolności do pracy. Standardowo obejmuje ono do 33 dni w roku kalendarzowym. Dla osób po 50. roku życia okres ten jest krótszy - wynosi 14 dni. To oznacza, że przez ten czas pracodawca wypłaca część wynagrodzenia, zanim wchodzi w grę zasiłek chorobowy z ZUS. Jeżeli choroba trwa dłużej niż okres pokrywany przez wynagrodzenie chorobowe, wówczas pracownik zaczyna pobierać zasiłek chorobowy. Maksymalny czas pobierania zasiłku zależy od sytuacji. W większości standardowych przypadków wynosi on 182 dni, ale jeśli niezdolność do pracy spowodowana jest chorobą lub gruźlicą, to okres ten zostaje wydłużony do 270 dni w roku.
Okres wyczekiwania na wynagrodzenie chorobowe
Prawo do zasiłku chorobowego (a w praktyce również do wynagrodzenia chorobowego w przypadku pracowników etatowych) nie powstaje automatycznie od momentu zatrudnienia - obowiązuje tzw. okres wyczekiwania. Do okresu ubezpieczenia zalicza się również poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, o ile przerwa nie przekracza 30 dni, albo jest spowodowana np. urlopem bezpłatnym lub wychowawczym. Prawo do wynagrodzenia chorobowego pracownik nabywa po upływie 30 dni nieprzerwanego zatrudnienia (ubezpieczenia chorobowego). Do okresu wyczekiwania wliczają się również poprzednie okresy zatrudnienia, jeśli przerwa między nimi nie była dłuższa niż 30 dni.
Bez okresu wyczekiwania przysługuje:
- Absolwentom szkół lub uczelni wyższych, którzy zostali zatrudnieni lub przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od dnia ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu ukończenia studiów wyższych.
- Gdy niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy.
- Ubezpieczonym obowiązkowo, którzy legitymują się co najmniej 10-letnim okresem obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego.
Podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego i jej obliczanie
Podstawą wymiaru jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym niezdolność do pracy powstała. Uwzględnia się wszystkie składniki płacowe, od których odprowadzane są składki na ubezpieczenie chorobowe: wynagrodzenie zasadnicze, premie, nagrody, dodatki za nadgodziny itp. Kwartalne składniki wynagrodzenia uwzględnia się jako 1/12 kwot wypłaconych za cztery kwartały kalendarzowe poprzedzające miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. W podstawie nie uwzględnia się elementów należnych za okres choroby, np. dodatków, które przysługują niezależnie od pracy.
Przed obliczeniami podstawę pomniejsza się o 13,71% składek finansowanych przez pracownika. Następnie tę kwotę dzieli się przez 30, aby uzyskać dzienny wymiar chorobowego. Ostateczna kwota wynagrodzenia chorobowego to iloczyn dziennej stawki, liczby dni zwolnienia i procentu 80% lub 100%.
Minimalna podstawa wymiaru
Podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego dla pracownika zatrudnionego na pełny etat nie może być niższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, pomniejszona o 13,71% składek na ubezpieczenia społeczne.
Jak obliczyć wynagrodzenie chorobowe - przykłady
Aby obliczyć wynagrodzenie chorobowe, należy przejść przez kilka prostych etapów. Podstawą zawsze jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy, od którego były odprowadzane składki na ubezpieczenie chorobowe. Jeśli pracujesz krócej, bierze się pod uwagę faktyczny okres zatrudnienia.
Najpierw od tej średniej kwoty odejmuje się składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika (czyli 13,71%). Otrzymana kwota to tzw. podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego.
Następnie ustala się dzienną stawkę, dzieląc podstawę przez 30. Wynagrodzenie chorobowe wynosi standardowo 80% tej podstawy, a w szczególnych sytuacjach - 100%.
Przykład 1: Standardowe obliczenie
Pracownik z pensją 7 500 zł brutto (wraz z premią) zachorował na 7 dni. Średnia pensja z 12 miesięcy wyniosła 7 500 zł. Po odjęciu 13,71% składek pozostaje 6 471,75 zł. Dzienna stawka to 6 471,75 zł ÷ 30 ≈ 216 zł. Zwykła choroba oznacza 80% stawki: 216 zł × 80 % = 172,8 zł. Pomnożone przez 7 dni daje ok. 1 210 zł brutto wynagrodzenia chorobowego.
Przykład 2: Wynagrodzenie chorobowe w ciąży
Jagoda została zatrudniona 1 lipca 2024 roku. Od lipca do października zarabiała 5600 zł brutto, a od listopada jej pensja wzrosła do 6000 zł. Ponadto, w lutym 2025 roku otrzymała premię w wysokości 500 zł. W październiku zaszła w ciążę, a w maju 2025 roku lekarz wystawił jej zwolnienie na kolejne trzy miesiące. Podstawa wynagrodzenia: ((5600 x 4) + (6000 x 6) + 500) / 10 = 5890 zł. Po odjęciu składek: 5890 - (5890 x 13,71%) = 5082,48 zł. Ponieważ Jagoda otrzymuje wynagrodzenie chorobowe z powodu ciąży, otrzyma wynagrodzenie chorobowe w wysokości 100% wynagrodzenia za pracę. Dzienny wymiar wynagrodzenia: 5082,48 / 30 = 169,42 zł. Jagoda będzie na zwolnieniu przez maj, czerwiec i lipiec, czyli 92 dni. 169,42 x 92 = 15 586,64 zł. Wynagrodzenie chorobowe Jagody wyniesie 15 586,64 zł brutto za trzy miesiące zwolnienia.
Przykład 3: Absolwent na zwolnieniu lekarskim
Marcin skończył studia w czerwcu 2024 roku. W sierpniu tego samego roku podpisał umowę o pracę, z wynagrodzeniem w wysokości 4000 zł brutto. Niecałe dwa tygodnie później rozchorował się i dostał zwolnienie lekarskie na pięć dni. Podstawą wynagrodzenia chorobowego jest kwota, którą Marcin otrzymałby, gdyby przepracował pełen miesiąc, czyli 4000 zł. Odejmujemy składki: 4000 - (4000 x 13,71%) = 3451,6 zł. Zmniejszamy do 80%: 3451,6 x 80% = 2761,28 zł. Ustalamy składkę dzienną: 2761,28 / 30 = 92,04 zł. Mnożymy stawkę dzienną przez dni niezdolności pracownika do pracy: 92,04 x 5 = 460,2 zł. Wynagrodzenie Marcina za 5 dni przebywania na zwolnieniu lekarskim wynosi 460,2 zł.
Kiedy chorobowe nie przysługuje?
W sytuacjach, w których pracownik nie ma prawa do zasiłku chorobowego, wynagrodzenie chorobowe nie przysługuje z mocy prawa. Najczęstsze powody to:
- Brak wymaganego 30-dniowego okresu ubezpieczenia chorobowego.
- Korzystanie z urlopu bezpłatnego lub wychowawczego, tymczasowe aresztowanie lub odbywanie kary pozbawienia wolności.
- Choroba powstała wskutek nadużycia alkoholu (brak prawa do świadczenia przez pierwsze 5 dni).
- Nielegalne wykorzystanie okresu zwolnienia lekarskiego, np. praca w innej firmie lub sfałszowanie zaświadczenia.
Automatyzacja rozliczeń
Ręczne obliczanie wynagrodzenia chorobowego może okazać się bardzo czasochłonne, szczególnie jeśli w firmie zatrudnionych jest wielu pracowników. Na szczęście na rynku dostępne są systemy kadrowo-płacowe, które cały ten proces pozwalają zautomatyzować. Program umożliwia założenie tzw. karty zasiłkowej, za pomocą której można wprowadzić do systemu informację na temat dni zwolnienia chorobowego przysługujących pracownikowi. Na podstawie znajdujących się w niej danych, system oblicza wynagrodzenie chorobowego, a następnie przenosi uzyskaną kwotę na listę płac.
Wynagrodzenie chorobowe i zasiłki na liście płac – obliczenia krok po kroku!
Usługa prowadzenia kadr i płac w SD Worx przyspiesza i upraszcza rozliczanie wynagrodzeń - w tym chorobowych. Platforma kadrowo-płacowa, do której masz całodobowy dostęp, jest zintegrowana z systemem ZUS.
tags: #jle #jest #na #dzien #chorobowego #na