Coraz częściej zdarza się, że polscy przedsiębiorcy podejmują zatrudnienie za granicą. Może mieć ono charakter umowy handlowej pomiędzy firmami, w zakresie której świadczone są usługi na rzecz zagranicznego kontrahenta. W takim przypadku uzyskiwane dochody są rozliczane w ramach prowadzonej działalności. Co jednak w przypadku, gdy polski przedsiębiorca będzie świadczył usługi na rzecz zagranicznego kontrahenta w ramach umowy o pracę? Sprawdź, jak prawidłowo wykazać przychody z zagranicy w zeznaniu rocznym!
Przychody z zagranicy w zeznaniu rocznym - kto jest zobowiązany do rozliczenia?
Co do zasady każdy podatnik, w tym osoba fizyczna, która posiada miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce, podlega tutaj opodatkowaniu. Zgodnie z ogólnie przyjętą zasadą rezydencji, osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania w Polsce posiadają tzw. nieograniczony obowiązek podatkowy. W praktyce oznacza to, że opodatkowaniu podlegają wszystkie uzyskiwane dochody, zarówno krajowe, jak i zagraniczne.
Osoba fizyczna ma miejsce zamieszkania w Polsce, jeśli:
- posiada w Polsce ośrodek interesów życiowych (osobistych lub gospodarczych),
- przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w danym roku podatkowym.
W praktyce oznacza to, że znaczna część pracowników sezonowych i tymczasowych, mimo kilkumiesięcznego wyjazdu, nadal musi rozliczyć dochody w Polsce. W takich przypadkach właściwym formularzem jest PIT-36, a nie popularny PIT-37. Kluczowe jest to, że o obowiązku podatkowym nie decyduje miejsce pracy, lecz to, gdzie dana osoba ma swoją rezydencję podatkową.
Jeżeli centrum Twojego życia nadal znajduje się w Polsce - masz tu rodzinę, mieszkanie, stałe powiązania osobiste albo gospodarcze - to dla polskiego fiskusa wciąż jesteś polskim rezydentem podatkowym. Drugi ważny warunek to czas pobytu: jeśli przebywasz w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym, również zachowujesz polską rezydencję. Warto podkreślić, że wystarczy spełnienie jednego z tych warunków, aby Polska miała prawo opodatKować również dochody zagraniczne.
Dlatego praca sezonowa za granicą, nawet trwająca kilka miesięcy, bardzo często nie zmienia statusu podatnika. W efekcie dochody z takiej pracy trzeba wykazać w polskim zeznaniu rocznym, niezależnie od tego, że podatek był już potrącony za granicą.
Metody opodatkowania przychodów z zagranicy
Kwestia sposobu rozliczenia zagranicznych przychodów zależna jest od tego, czy z krajem, w którym przychody były uzyskiwane, Polska podpisała umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania. Wskazuje ona, w jakim kraju i w jakiej stawce podatnik powinien opodatkować uzyskane przychody. W przypadku konieczności opodatkowania przychodów uzyskanych za granicą w danym kraju, umowa określa metody uniknięcia opodatkowania w Polsce, tak by finalnie nie płacić podatku dwukrotnie.
Metoda wyłączenia z progresją
Przy zastosowaniu metody wyłączenia z progresją przychody zagraniczne nie podlegają opodatkowaniu w Polsce (zwolnienie z opodatkowania), jednak mają wpływ na ustalenie stopy procentowej, według której obliczana będzie wartość podatku dla dochodów osiągniętych w Polsce. Zastosowanie tej metody i wykazanie w zeznaniu rocznym przychodów z zagranicy będzie miało miejsce tylko wtedy, gdy podatnik, poza przychodami z zagranicy, osiągnie przychody również w Polsce podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Jeśli w danym roku podatnik osiągnie przychody zagraniczne, dla których będzie można zastosować metodę wyłączenia z progresją (zgodnie z zawartą umową o unikaniu podwójnego opodatkowania) i tym samym nie osiągnie przychodów w Polsce, dla których zastosowanie miałaby skala podatkowa, nie ma on obowiązku składania zeznania rocznego.
Metoda wyłączenia z progresją polega na:
- dodaniu dochodu uzyskanego za granicą (zwolnionego z opodatkowania) do dochodów uzyskanych w Polsce
- od uzyskanej sumy dochodów wyliczany jest podatek dochodowy według skali podatkowej 18% lub 32% (od nadwyżki powyżej 85 528 zł)
- wartość podatku dzieli się przez sumę dochodów z Polski i z zagranicy
- otrzymaną wartość mnoży się przez 100
- uzyskane w Polsce dochody mnoży się jeszcze raz przez otrzymaną stopę procentową (do dwóch miejsc po przecinku).
Za pomocą wyżej wymienionych kroków, dla których zastosowanie ma metoda wyłączenia z progresją, uzyskany zostanie „obliczony podatek”.
Metodę wyłączenia z progresją przewidują m.in. umowy zawarte z: Albanią, Austrią, Chinami, Chorwacją, Cyprem, Czechami, Danią, Estonią, Finlandią, Francją, Grecją, Indonezją, Irlandią, Japonią, Kanadą, Kuwejtem, Litwą, Łotwą, Niemcami, Portugalią, Republiką Południowej Afryki, Rumunią, Słowacją, Słowenią, Szwecją, Tunezją, Turcją, Ukrainą, Wielką Brytanią i Irlandią Północną oraz Włochami.
Metoda proporcjonalnego odliczenia
W przypadku metody proporcjonalnego odliczenia dochody uzyskane za granicą podlegają opodatkowaniu w Polsce, z tą różnicą, że podatek (liczony od całości dochodów) jest pomniejszony o zapłacone za granicą zaliczki (tylko do wysokości podatku przypadającego proporcjonalnie na dochód uzyskany w państwie obcym). Obowiązek wykazania przychodów z zagranicy w zeznaniu rocznym istnieje zawsze, nawet w sytuacji, gdy podatnik nie osiągnie przychodów w Polsce opodatkowanych skalą podatkową lub podatkiem liniowym.
Limit podatku zapłaconego za granicą, który podlega odliczeniu, ustala się następująco:
- dochodów uzyskanych za granicą dodajemy dochody uzyskane w Polsce,
- od sumy dochodów (zaokrąglonych do pełnych złotych) obliczany jest podatek dochodowy według skali podatkowej 18% lub 32% (od nadwyżki powyżej 85 528 zł) lub podatek w wysokości 19% w przypadku formy opodatkowania podatkiem liniowym,
- wartość podatku mnoży się przez dochód uzyskany za granicą dzielony przez łączne dochody.
Obliczony limit będzie wskazywał maksymalną wartość podatku zapłaconego za granicą, jaką może odliczyć podatnik.
Metodę odliczenia proporcjonalnego przewiduje się m.in. w umowach zawartych z: Belgią, Holandią, Kazachstanem, Rosją i Stanami Zjednoczonymi.
Ulga abolicyjna
Jeżeli podatnik uzyskiwał przychody w kraju, z którym Polska nie podpisała umowy o podwójnym opodatkowaniu, wówczas uzyskany przychód musi opodatkować w Polsce z zastosowaniem metody proporcjonalnego odliczenia. Stosując metodę odliczenia proporcjonalnego, można skorzystać z tzw. ulgi abolicyjnej. Stanowi ona różnicę pomiędzy podatkiem wyliczonym metodą proporcjonalnego odliczenia a podatkiem wyliczonym metodą zwolnienia z progresją. Wartość otrzymanej różnicy można odliczyć od kwoty podatku należnego. Ulga abolicyjna daje możliwość ujednolicenia wysokości podatku płaconego przez podatników osiągających dochody z pracy za granicą, niezależnie od podpisanych pomiędzy państwami umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Przychody z zagranicy a poniesione koszty - diety
Należy pamiętać, że w przypadku każdej z powyższych metod przychód uzyskany za granicą należy pomniejszyć o 30% diety przysługującej z tytułu podróży służbowej za granicę - za każdy dzień, w którym świadczona była praca. Wysokość diety zagranicznej jest inna dla każdego kraju i liczona zgodnie z poniższym schematem:
- pełna wysokość diety (zgodnie z ustawową stawką dla danego kraju) jest należna za każdą dobę zagranicznej podróży służbowej,
- w przypadku podróży służbowej wynoszącej:
- do 8 godzin przysługuje 1/3 diety zagranicznej,
- ponad 8 do 12 godzin - przysługuje 1/2 diety zagranicznej,
- ponad 12 godzin - przysługuje dieta w pełnej wysokości.
Zgodnie z art. 44 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w przypadku czasowego przebywania za granicą i osiągania dochodów z tytułu pracy bez pośrednictwa płatnika, podatnik polski ma obowiązek wpłacenia zaliczki na podatek dochodowy według skali, odpowiednio do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wrócił do kraju (za grudzień w terminie złożenia zeznania rocznego).
W jaki sposób uwzględnić przychody z zagranicy w zeznaniu rocznym?
Co do zasady osiągane przychody osiągane za granicą należy wykazać w zeznaniu rocznym PIT-36 (w przypadku skali podatkowej), PIT-36L (w przypadku podatku liniowego) oraz załączniku PIT/ZG (w przypadku tzw. ulgi abolicyjnej wypełnia się także załącznik PIT-O). W załączniku PIT/ZG wykazuje się przychody uzyskane za granicą łącznie z pobranymi zaliczkami (dla jednego kraju jest jeden załącznik). Przy przeliczaniu wartości osiągniętych przychodów z zagranicy oraz zapłaconych zaliczek na podatek, należy przyjąć średni kurs NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu lub zapłaty podatku.
W przypadku rozliczania zeznania rocznego wspólnie z małżonkiem, dokonując wyliczenia zobowiązania podatkowego (metodą wyłączenia z progresją lub metodą proporcjonalnego odliczenia), pod uwagę należy wziąć także uzyskane przez małżonka dochody.
Najczęstszym błędem jest próba rozliczenia dochodów zagranicznych na formularzu PIT-37. Ten formularz jest przeznaczony wyłącznie dla osób, których dochody były uzyskiwane w Polsce i rozliczane przez płatnika. W przypadku pracy za granicą sytuacja wygląda inaczej - podatnik sam odpowiada za wykazanie tych dochodów w zeznaniu rocznym. Dlatego przy dochodach zagranicznych właściwym formularzem jest PIT-36, do którego dołącza się załącznik PIT/ZG. To właśnie ten zestaw umożliwia prawidłowe wykazanie dochodów z innych krajów oraz zastosowanie odpowiedniej metody unikania podwójnego opodatkowania.
Jeżeli uzyskałeś dochody za granicą, PIT-36 bez załącznika PIT/ZG jest niekompletny. PIT/ZG służy do wykazania dochodów z konkretnego kraju - osobny załącznik składa się dla każdego państwa, w którym osiągnięto dochód. Dopiero po dołączeniu PIT/ZG urząd skarbowy ma pełny obraz Twojej sytuacji podatkowej. Brak tego załącznika może skutkować wezwaniem do uzupełnienia zeznania albo korektą rozliczenia.
W PIT-36 należy wykazać wszystkie dochody z pracy za granicą, niezależnie od formy zatrudnienia i rodzaju wykonywanych obowiązków. Dotyczy to w szczególności: pracy sezonowej przy zbiorach, pracy fizycznej na produkcji lub w magazynach, pracy tymczasowej wykonywanej w ramach zagranicznej umowy o pracę lub innej umowy dopuszczonej w danym kraju. Dla polskiego urzędu skarbowego nie ma znaczenia, czy była to praca „na kilka tygodni”, czy na dłuższy okres. Dochodem jest każde wynagrodzenie, które podatnik faktycznie uzyskał, niezależnie od kraju Unii Europejskiej, w którym praca była wykonywana. Również fakt, że zagraniczny pracodawca pobrał już podatek, nie zwalnia z obowiązku wykazania dochodu w Polsce.
W PIT-36 obowiązuje zasada kompletności dochodów. Oznacza to, że podatnik nie może wybierać, które dochody pokaże w zeznaniu, a które pominie. W jednym formularzu należy wykazać zarówno: dochody uzyskane w Polsce, jak i dochody uzyskane za granicą. Dopiero na dalszym etapie rozliczenia stosuje się odpowiednią metodę unikania podwójnego opodatkowania, wynikającą z umów międzynarodowych. To właśnie ta metoda decyduje o tym, czy i w jakiej wysokości podatek trzeba faktycznie dopłacić w Polsce. Sam obowiązek wykazania dochodu istnieje jednak zawsze, jeśli podatnik pozostaje polskim rezydentem podatkowym.
Przykład rozliczenia dochodów z Niemiec
Pracując w Niemczech jako polski rezydent podatkowy, musisz rozliczyć swoje zagraniczne zarobki także w Polsce. Służy do tego formularz PIT-36 wraz z załącznikiem PIT/ZG, który dotyczy dochodów uzyskanych za granicą. Rozliczenie takie pozwala zastosować metodę unikania podwójnego opodatkowania - w przypadku Niemiec obowiązuje metoda wyłączenia z progresją, co oznacza, że dochód niemiecki jest zwolniony z podatku w Polsce, ale wpływa na stawkę podatku od ewentualnych dochodów krajowych.
Przykład 1.
Polski podatnik (rezydent) w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 31 maja 2018 r. uzyskał dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w Polsce. Ponadto w okresie od 1 czerwca 2018 r. do 31 lipca 2018 r. uzyskał on dochody (3000 euro na miesiąc) w Niemczech na podstawie wykonywanej umowy o pracę zawartej z zagranicznym pracodawcą. Pomiędzy Polską a Niemcami podpisana jest umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania (metoda wyłączenia z progresją). Czy powinien ująć przychody z zagranicy w zeznaniu rocznym? Jaką wartość podatku dochodowego powinien zapłacić polski podatnik za rok 2018, jeśli uzyskał przychód w wysokości 20 000 zł, w tym koszty uzyskania przychodów wynosiły 8000 zł? Podatnik poniósł także koszty ubezpieczenia społecznego w kwocie 2742,00 zł i zdrowotnych - 1553,22 zł.
Najpierw należy dokonać obliczenia dochodu do opodatkowania uzyskanego w Polsce:
20 000 zł (poz. 53 PIT-36) - 8000 zł (poz. 54 PIT-36) - 2742,00 zł (poz. 165 PIT-36) = 9258 zł (poz. 198 PIT-36)
Dla celów obliczenia dochodu uzyskanego w Niemczech w pierwszej kolejności obliczamy przysługujące diety z tytułu podróży służbowej za granicę:
czerwiec: 30 dni x 49 euro x 30% = 441 euro
lipiec: 31 dni x 49 euro x 30% = 455,70 euro
Obliczamy dochód uzyskany w Niemczech po uwzględnieniu kosztów diet, przeliczony na złote polskie:
czerwiec: (3000 - 441 euro) x 4,3616 (kurs z 29.06.2018 r.) = 11 161,34 zł
lipiec: (3000 - 455,70 euro) x 4,2836 (kurs z 30.07.2018 r.) = 10 898,77 zł
dochód zagraniczny = 22 060,11 zł (poz. 199 PIT-36 oraz w poz. 12 załącznika PIT/ZG)
Wypełniając zeznanie roczne należy:
zsumować dochody uzyskane w Polsce i w Niemczech: 31 318,11 zł (poz. 198 i 199 PIT-36)
wyliczyć podatek dochodowy w oparciu o skalę podatkową: (31 318 zł x 18%) - 556,02 = 5081,22 zł
ustalić stopę procentową: 5084,22 zł x 100 / 31 318,11= 16,23%
Ustalenie wartości podatku do zapłaty:
9258 zł x 16,23% = 1502,58 zł
składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegające odliczeniu: 1337,50 zł
podatek po odliczeniach: 1502,58 zł - 1337,50 zł = 165,08 zł (poz. 339 PIT-36)
Polski podatnik powinien zapłacić 165 zł (po zaokrągleniu) podatku za rok 2018.
Przykład 2.
Pan Jan (rezydent) z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (opodatkowana skalą podatkową) uzyskał w 2018 r. dochód w wysokości 36 000 zł. W tym samym roku podjął on także zatrudnienie u holenderskiego pracodawcy na podstawie umowy o pracę. Zastosowanie będzie mieć metoda proporcjonalnego odliczenia. Z tytułu tej umowy otrzymał dochód w wysokości 43 000 zł (przeliczony na złote polskie). Z tytułu zawartej umowy holenderski pracodawca opłacił w kraju zaliczkę na podatek, która po przeliczeniu na złote polskie wynosi 5300 zł. Suma składek zdrowotnych polskich i holenderskich podlegających odliczeniu wyniosła 600 zł. Jaką wartość podatku dochodowego należnego powinien wykazać pan Jan w zeznaniu rocznym za 2018 r., jeśli będzie chciał skorzystać także z ulgi abolicyjnej?
Należy najpierw obliczyć podstawę opodatkowania i wartość podatku według skali podatkowej:
36 000 zł + 43 000 zł = 79 000 zł (poz. 198 PIT-36 + poz. 9 PIT/ZG)
79 000 zł x 18% - 556,02 zł = 13 663,98 zł (poz. 202 PIT-36)
Następnie należy ustalić limit podatku zapłaconego w Holandii, który będzie podlegał odliczeniu:
13 663,98 zł x 43 000 zł / 79 000 zł = 7437,36 zł (z uwagi na fakt, że pobrana wartość podatku mieści się w limicie, cała jego wartość, tj. 5300 zł będzie podlegać odliczeniu w poz. 204 PIT-36)
Należy wyliczyć wartość podatku według metody proporcjonalnego odliczenia:
13 663,98 zł - 5300 zł = 8363,98 zł
W kolejnym kroku należy wyliczyć wartość ulgi abolicyjnej:
łączny dochód: 36 000 zł + 43 000 zł = 79 000 zł
podatek według skali: 79 000 zł x 18% - 556,02 zł = 13 663,98 zł
Ustalenie stopy procentowej dla metody wyłączenia z progresją:
13 663,98 zł x 100 / 79 000 zł = 17,30%
obliczenie podatku:
36 000 zł x 17,30% = 622,80 zł.
Obliczenie kwoty ulgi abolicyjnej:
podatek według metody proporcjonalnego odliczenia: 8363,98 zł (wartość z punktu 3 wyliczeń)
podatek według metody wyłączenia z progresją: 622,80 zł
wartość ulgi abolicyjnej: 8363,98 zł - 622,80 zł = 7741,18 zł (poz. 41 załącznika PIT/O)
Wyliczenie podatku po odliczeniach:
8363,98 zł - 7741,18 zł - 600 zł (suma składek zdrowotnych polskich i holenderskich podlegających odliczeniu) = 22,80 zł (poz. 213 PIT-36)
Pan Jan powinien wykazać 23 zł podatku należnego za rok 2018.
PIT 36 - jak go wypełnić? Rozliczenie podatkowe dla działalności gospodarczej i z umów autorskich
Konsekwencje błędów w rozliczeniu
Niewłaściwe przeliczenie dochodu z EUR na PLN - częsty błąd to zastosowanie niewłaściwego kursu walut. Dochody w euro należy przeliczyć na złotówki według średniego kursu NBP z dnia poprzedzającego dzień otrzymania wypłaty.
Nieprzestrzeganie terminu rozliczenia - spóźnienie ze złożeniem zeznania (lub, co gorsza, niewysłanie go wcale) może skutkować odsetkami za zwłokę i karami finansowymi.
Błędy formalne w deklaracji - drobne pomyłki potrafią przysporzyć kłopotów. Najczęściej dotyczą one niepoprawnych danych identyfikacyjnych (np. PESEL, NIP, adres) lub niewłaściwego wypełnienia załącznika - zdarza się, że podatnicy wpisują dochody z kilku państw w jedno pole zamiast oddzielnie.
Pominięcie należnych ulg - np. ulgi abolicyjnej. Ulga abolicyjna pozwala zmniejszyć polski podatek od dochodów zagranicznych, więc jeśli Ci przysługuje, warto z niej skorzystać.
Nawet pojedynczy błąd w PIT-ZG może spowodować konieczność naniesienia poprawek, dopłaty zaległego podatku lub tłumaczenia się przed fiskusem. Otrzymanie wezwania z urzędu skarbowego albo pisma o wykrytych nieprawidłowościach w zeznaniu to ostatnia rzecz, jakiej chciałby doświadczyć podatnik. Niestety, osoby ignorujące obowiązek wykazania zagranicznych dochodów lub popełniające błędy przy rozliczeniu PIT-36/ZG muszą liczyć się z takimi sytuacjami. Urzędy skarbowe w Polsce i Niemczech aktywnie współpracują i korzystają z automatycznej wymiany informacji podatkowych (m.in. w ramach systemu CRS). Oznacza to, że dane o Twoich zarobkach za granicą prędzej czy później trafią do polskiego fiskusa - nawet bez Twojego udziału.
Typowym scenariuszem jest najpierw wezwanie do złożenia wyjaśnień lub korekty deklaracji. Jeśli faktycznie doszło do niedopłaty, urząd skarbowy naliczy odsetki za zwłokę od zaległego podatku. Obecnie stawka odsetek wynosi ok. 13,5% w skali roku, a przy dłuższej zwłoce suma potrafi znacząco wzrosnąć. Kolejną konsekwencją mogą być kary finansowe - przepisy przewidują dotkliwe grzywny za ukrywanie dochodów lub brak wymaganej deklaracji. W skrajnych przypadkach urząd może wszcząć postępowanie karno-skarbowe, zarzucając celowe uchylanie się od opodatkowania; to zaś grozi nie tylko wysoką grzywną, ale nawet ograniczeniem wolności. Krótko mówiąc, zlekceważenie rozliczenia dochodów z Niemiec w Polsce to prosta droga do poważnych kłopotów finansowych i prawnych.
Terminy i korekty
Standardowy termin złożenia PIT-36 upływa 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Dotyczy to również osób pracujących tymczasowo lub sezonowo za granicą - niezależnie od tego, czy uzyskały w tym czasie dochody w Polsce. Jeżeli po złożeniu zeznania okaże się, że popełniono błąd, możliwe jest złożenie korekty PIT-36. Korektę można złożyć w dowolnym momencie, o ile urząd skarbowy nie zakończył jeszcze postępowania w danej sprawie.
W przypadku niezłożenia PIT-36 w terminie lub wykrycia istotnych błędów, podatnik może skorzystać z instytucji czynnego żalu. Polega ona na dobrowolnym poinformowaniu urzędu skarbowego o uchybieniu i jednoczesnym jego naprawieniu - np. poprzez złożenie zaległego zeznania lub korekty oraz zapłatę ewentualnego podatku. W praktyce takie działanie najczęściej pozwala uniknąć kary, zwłaszcza gdy podatnik działa z własnej inicjatywy.
Nieterminowe złożenie zeznania podatkowego skutkuje naliczeniem odsetek za zwłokę od niewpłaconego w terminie podatku. Odsetki są naliczane od dnia następującego po upływie terminu do dnia zapłaty zaległości. Również urząd skarbowy może nałożyć karę grzywny za nieterminowe złożenie zeznania podatkowego. Wysokość kary może być uzależniona od wartości nieprawidłowości oraz długości opóźnienia. W przypadku poważniejszych opóźnień lub braku złożenia zeznania, urząd skarbowy może wszcząć postępowanie karno-skarbowe, co może skutkować dodatkowymi sankcjami, w tym karą pozbawienia wolności w najpoważniejszych przypadkach.
Korekty zeznania podatkowego można dokonać, składając nowy formularz PIT-36/ZG z odpowiednim zaznaczeniem, że jest to korekta poprzedniego zeznania. Należy dołączyć również uzasadnienie przyczyn korekty. Podatnik ma prawo złożyć korektę zeznania podatkowego w ciągu 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku za dany rok. Na przykład, korektę zeznania za rok 2023 można składać do końca 2028 roku. Korektę zeznania można składać wielokrotnie, pod warunkiem że każda kolejna korekta jest uzasadniona.
tags: #jak #wypelnic #pit #36 #z #zg